Ks. Piotr Tomasik — „DOM NA SKALE”

Podręcznik do nauki religii dla II klasy gimnazjum


Rozdział trzeci:
DROGOWSKAZY DO SZCZĘŚCIA

34. Wykroczenia przeciw prawdzie

Wiele osób bardzo ceni przyjaźń. Niestety, brak poszanowania prawdy niekiedy burzy porozumienie pomiędzy przyjaciółmi. Wasza rówieśnica tak pisze o tym problemie w swoim liście:



Listy,
opinie

Od początku szkoły miałam przyjaciółkę. Nazywa się Anka. Jako dzieci razem się ba­wiłyśmy, potem, gdy stałyśmy się starsze, nie miałyśmy przed sobą żadnych sekretów. W połowie roku szkolnego w klasie I gim­na­zjum przyszła do naszej klasy nowa dzie­wczyna, która przeprowadziła się z innej części Polski. Postanowiłyśmy z Anką zająċ się nią, żeby nie czuła się samotna w całkiem nowym środowisku. I wtedy zaczę­ły się kłopoty. Dziewczyna ta mieszkała blisko Anki. I dlatego często u niej bywa­ła. Po krótkim czasie Anka przestała się ze mną przyjaźniċ. Powiedziała, że chę­tnie będzie siedzieċ w ławce z tą nową. Teraz na przerwach nie chce do mnie pode­jśċ. Spytałam, dlaczego tak się zmieniła. Anka odpowiedziała: Nie wiesz? Po tym, co o mnie rozpowiadasz w klasie, mogę się z tobą przyjaźniċ? To wszystko jest kłam­stwo. Próbowałam Ance wyjaśniċ. Teraz wiem: ta nowa dziewczyna narobiła na mnie plotek. Co mam robiċ, żeby ratowaċ przyjaźń?


Takie sytuacje zdarzają się niestety często. Przyjaźń, która jest przecież wielką wartością, rozpada się, bo ktoś mówi o kimś nieprawdę. I dlatego potrzeba przyjrzeċ się wykroczeniom przeciw prawdzie. Mówi o nich Księga Przysłów:



Bóg mówi


Człowiek porywczy wywołuje spory,
oszczerca poróżni nawet dwu przyjaciół.

Prz 16, 28


Słowo może byċ niekiedy groźną bronią skierowaną przeciw drugiemu człowiekowi. To jest podstawowe wykroczenie przeciw prawdzie.



Przeczytaj

Bądźostrożny w mówieniu o innym człowieku. Słowa mogą byċ groźną bronią, mogą zadaċ ciężkie rany dru­gie­mu. Nie opluwaj nikogo zjadliwym językiem. Jedno twarde, cyniczne i kłamliwe słowo może zadaċ głęboką i długo bo­lącą ranę. Bądźtaktowny i delikatny, gdy mówisz o innych. Dbaj o kulturę słowa! (...)

Słowo jest cudownym darem danym ludziom przez Boga, aby mogli z sobą rozmawiaċ, wspólnie pracowaċ i żyċ. Słowo nie może byċ bronią, nie może zadawaċ ran.

Pozwól, aby Bóg mieszkał w twoim słowie, a ono będzie wtedy światłem, życiem i miłością.

Phil Bosmans, Byċ człowiekiem


Słowo może poniżaċ prawdę. Przed tym niebezpieczeństwem ostrzegał Ojciec Święty rozważając VIII Przykazanie Boże. Poniżanie prawdy jest bardzo groźne w życiu społecznym:




Jan Paweł II naucza

Słowa mogą czasem wyrażaċ prawdę w sposób dla niej samej poniżający. Może się zdarzyċ, że człowiek mówi jakąś prawdę po to, żeby uzasadniċ swoje kłamstwo. Wielki zamęt wprowadza człowiek w nasz ludzki świat, jeśli prawdę próbu­je oddaċ na służbę kłamstwa. Wielu ludziom trudniej wtedy rozpoznaċ, że ten świat jest Boży.

Prawda zostaje poniżona także wówczas, gdy nie ma w niej miłości do niej samej i do człowieka.

W ogóle nie da się zachowaċ Ósmego Przykazania — przynajmniej w wymiarze społecznym — jeśli brakowaċ bę­dzie życzliwości, wzajemnego zaufania i szacunku wobec tych wszystkich odmienności, które ubogacają nasze życie społe­czne.

Każdy podstęp wobec drugiego człowieka, każda skłon­nośċ do używania ludzkiej osoby w charakterze narzędzia, każde używanie słów po to, aby wpływaċ na innych swoim zagubieniem moralnym, swoim wewnętrznym nieporządkiem — wprowadza w życie społeczne atmosferę kłamstwa.

Olsztyn, 5 VI 1991




Zastanów się
»Jaki jest związek prawdy i miłości? Ojciec Święty zwraca uwagę na potrzebę związku prawdy z miłością do prawdy i człowieka. Jak ro­zumiesz te słowa nauczania papieskiego? Spróbujcie o tym poro­zma­wiaċ w klasie.
»Nieporządek moralny powoduje, że człowiek staje przeciwko praw­dzie. Widocznie chce usprawiedliwiċ swoje złe postępowanie. Czy jest to właściwa droga? Czy na tej drodze człowiek jest w stanie prze­zwy­ciężyċ zło, które jest przyczyną wielu jego nieszczęśċ? Co byś poradził takiej osobie?

Najczęstsze wykroczenia przeciw prawdzie i VIII Przykazaniu Bożemu to:


»Wydawanie pochopnych sądów. Człowiek sądzi innych według pozorów, nie chce wniknąċ w intencje czyjegoś działania. Wydawszy opinię o czyimś postę­powaniu, nie chce się przekonaċ do tego człowieka. Pozostaje w postawie prze­ciw bliźniemu.
»Obmowa. Człowiek bez przyczyny ujawnia wady i błędy bliźniego osobom, które o tym nie wiedzą. Obmowa ma na celu poniżenie drugiego człowieka, jest dokonywana przeciw bliźniemu. Jest powiedzeniem nieprawdy, gdyż zwy­kle obmawiając nie dodajemy nic na temat dobrych cech obmawianego.
»Oszczerstwo. Jest to przekazywanie o kimś informacji złych i nieprawdziwych. Oszczerstwo jest wprost dawaniem fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu.
»Pochlebstwo. Jest to grzech, który powoduje, że drugi człowiek utwierdza się w złym postępowaniu. Niekiedy pochlebstwo wiąże się z donoszeniem na innych, albo też robieniem wrażenia, że inni są gorsi od nas. Pochlebca w ten sposób chce przypodobaċ się nauczycielowi czy zwierzchnikowi w miejscu pracy. W tym sensie pochlebstwo jest skierowane przeciw bliźniemu.
»Niedochowanie tajemnicy. Problem tajemnicy jest bardzo istotny w rozu­mie­niu, czym jest prawda. Nie każdy człowiek ma prawo do każdej prawdy. Istnie­ją tajemnice absolutne. Taka jest tajemnica spowiedzi. Istnieją tajemnice za­wo­dowe: tajemnica lekarska, wojskowa, służbowa. Jeśli ktoś nam powiedział coś w tajemnicy, bez naprawdę ważnych przyczyn nie możemy tej tajemnicy ujawniaċ. Przeważnie niedochowanie tajemnicy obraca się przeciw bliźniemu, który nam tę tajemnicę powierzył.



Zastanów się
»Człowiek jest chory na bardzo zaawansowaną chorobę nowotworową. Wiadomo, że pozostało mu niewiele dni życia. Co powinien uczyniċ lekarz?
»Jest wojna. Na strychu domu ukryli się partyzanci. Przychodzą SS–mani i pytają, czy właściciel domu nie widział partyzantów. Co uczyniċ? Jak ten czyn odnosi się do prawdy?
»Przychodzi do spowiedzi człowiek, który mówi, że jest mordercą poszukiwanym listem gończym. Co powinien zrobiċ ksiądz?



Bóg pomaga

Co czyniċ, by naprawiċ grzechy przeciw VIII Przykazaniu Bożemu? W sakramencie pokuty ostatnim elementem, eta­pem, nazywanym warunkiem sakramentu, jest zado­śċu­czy­nienie nie tylko Bogu, ale i bliźniemu. Człowiek, który naru­szył czyjeś dobre imię, ukradł je, powinien nie tylko prze­pro­siċ, ale i zadośċuczyniċ. Zwłaszcza oszczerstwo winno byċ odwołane, a obmowa uzupełniona wydaniem dobrego sądu o człowieku, którego skrzywdziliśmy.

Co czyniċ, by uniknąċ grzechów przeciw VIII Przyka­za­niu Bożemu? Trzeba najpierw nauczyċ się dobrze myśleċ o innych. Jeśli staramy się jak najlepiej interpretowaċ czyjeś myśli, słowa i czyny, trudno będzie nam skrzywdziċ złym słowem, takim, które zabija. Trzeba również ċwiczyċ się w cnocie prawdomówności, która jest cechą ludzi odważnych. Powiedzieċ prawdę — do tego czasem trzeba mieċ dużą odwagę.




Przeczytaj

Dziś mówi się tak dużo, jak nigdy. Ponad głowami ludzkimi toczy się lawina pustych słów, jak nigdy. Każdy chce wtrąciċ słówko, każdy chce zabraċ głos. Ale tylko nieliczni mają coś do powiedzenia, bo tylko nieliczni potrafią znieśċ ciszę i napięcie konieczne, kiedy się myśli.

Panie, pomóż mi trzymaċ język za zębami, dopóki nie będę wiedział, co chcę powiedzieċ. Amen.

Phil Bosmans, Nie zapomnij o radości




Zapamiętaj
Wykroczenia przeciwko prawdzie domagają się zadośċuczynienia osobie pokrzywdzonej. Jednocześnie każdy chrześcijanin powinien ċwiczyċ się w cnocie prawdomówności i staraċ się pozytywnie interpretowaċ myśli, słowa i czyny bliźnich.



Praca domowa
1.Odpowiedz na pytanie, jakie zostało postawione w liście zamieszczonym na początku tej lekcji.
2.Na czym polega i kogo obowiązuje tajemnica spowiedzi?
3.Czy upominanie bez miłości, po to, aby człowiekowi dopiec, jest zgodne z VIII Przykazaniem Bożym?



Następna:  Lekcja Nr 35  —   JAK MĄDRZE WYKORZYSTYWAĆ CZAS?      | >>>>> |

Poprzednia:  Lekcja Nr 33  —   ŻYĆ W PRAWDZIE      | <<<<< |


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |