Ks. Piotr Tomasik — „SŁOWO BLISKO CIEBIE”

Podręcznik do nauki religii dla I klasy gimnazjum


Rozdział trzeci:
SŁOWO STAŁO SIĘ CIAŁEM
J 1, 14

26. Jezus Ewangelii


Wiecie już, że Ewangelie powstały w I, a nie w III wieku po Chrystusie. Po co powstały? W jaki sposób doszło do ich spisania?


Jak powstały Ewangelie?



Komentarz

W swym nauczaniu Jezus posługiwał się nie słowem pisanym, lecz mówionym. Tym, którzy Mu towarzyszyli polecił, przekazywaċ dalej pouczenia własne również nie za pomocą pism, lecz poprzez zwykłe głoszenie Słowa. Przekazowi temu towarzyszyła, oparta na osobistych doświadczeniach, wiara głosiciela Dobrej Nowiny, szczególnie silna od chwili zmartwychwstania Jezusa.

Prócz zdań, które Jezus wypowiedział o zbliżającym się Królestwie Niebieskim i o sobie samym, dając w ten sposób wyraz swej świadomości religijnej, pojawia się cała dośċ rozbudowana nauka o zbawczym dziele Jezusa. Lecz tym, którzy zajmowali się głoszeniem Dobrej Nowiny, wcale nie chodziło o ukazanie pełnego obrazu całego życia, wszystkich czynów i słów Jezusa. Wydaje się, że na pierwotną tradycję ewangelijną składały się odizolowane — najczęściej w formie przypowieściowej — pouczenia Jezusa oraz nie powiązane w większe całości relacje o Jego cudownych czynach. Gdy jednak z upływem czasu topniała coraz bardziej liczba naocznych świadków działalności Jezusa, a chrześcijaństwo swym zasięgiem poczęło obejmowaċ coraz bardziej rozległe tereny, wyłoniła się potrzeba utrwalenia na piśmie mów i relacji o czynach Jezusa. I tak oto w dziejach przekazywania Dobrej Nowiny nastąpił nowy etap: etap dokumentów pisanych. Znów jednak nie chodziło o spisanie wszystkich słów i o utrwalenie na piśmie wszystkich relacji o czynach Jezusa według ich chronologicznego następstwa z dokładnym uwzględnieniem topografii poszczególnych wydarzeń. Zarówno ci, którzy przekazywali ustnie Dobrą Nowinę, jak i ci, którzy ją utrwalali, dokonywali specyficznej selekcji czynów i słów Jezusa, zmieniali niekiedy chronologiczno–topograficzne ramy tych słów i czynów, mając ciągle na uwadze potrzeby i możliwości poznawcze pierwszych chrześcijan. Nauczającym towarzyszyła ciągle ta sama troska: aby nauczani uwierzyli i przylgnęli do prawd Ewangelii.

Etap trzeci i ostatni w dziejach przekazu Dobrej Nowiny stanowi redagowanie czterech Ewangelii, zwanych dziś kanonicznymi, w odróżnieniu od wielu innych tzw. Ewangelii apokryficznych.

Należy też pamiętaċ, że przy redagowaniu Ewangelii rolę dośċ znaczną odgrywało środowisko wczesnochrześcijańskie, dla zaspokojenia potrzeb którego były pisane poszczególne Ewangelie. Uwzględniając owe potrzeby ewangeliści przedstawili równocześnie swoje własne tezy teologiczne, czyli idee przewodnie całego dzieła, nieco odmienne w każdej Ewangelii, choċ dotyczące w grun¬cie rzeczy tego samego dzieła zbawienia.

Bp Kazimierz Romaniuk, Nowy Testament bez problemów




Zastanów się
»Jakie trzy etapy powstawania Ewangelii wymienia w swoim komen-tarzu bp Kazimierz Romaniuk?
»Scharakteryzujcie dokładniej etap trzeci: co było kluczem doboru treści do ostatecznej redakcji tekstu Ewangelii?


Warto jeszcze zwróciċ uwagę na fakt, że Ewangelie nie są dziełami historycznymi w naszym, współczesnym rozumieniu. Ich sens ukazał bardzo dobitnie św. Jan w zakończeniu swojej Ewangelii:



Bóg mówi

Uczynił Jezus jeszcze wiele innych znaków na oczach swoich uczniów. Nie są one zapisane w tej księdze; te zaś, które są zapisane, znajdują się po to, żebyście uwierzyli, że Jezus jest Mesjaszem, Synem Bożym, i abyście wierząc mieli w imię Jego życie.


J 20, 30–31



Celem Ewangelii nie było opisanie zdarzeń na sposób kronikarski. Celem Ewangelii była wiara uczniów, umocnienie ich nadziei, podtrzymanie w miłości.



Zapamiętaj

Ewangelia to dzieło katechetyczne, które, w oparciu o ramy biograficzne, przedstawia zbawczy sens słów i czynów Jezusa Chrystusa.



Ewangelie św. Mateusza, Marka i Łukasza są do siebie podobne i już w starożytności ich teksty zestawiano w synopsach, czyli równoległych kolumnach. Dlatego noszą nazwę Ewangelii synoptycznych, a ich autorów nazywa się synoptykami.


Ewangelia św. Mateusza: Jezus obiecanym Mesjaszem


Ewangelia św. Mateusza adresowana jest do chrześcijan pochodzenia żydowskiego lub nawróconych z judaizmu. Świadczy o tym fakt, że jej autor zakłada u czytelników znajomośċ zwyczajów żydowskich, których znaczenia z zasady nie wyjaśnia, terminów właściwych dla języka Semitów. Prawdopodobnie oryginał tej Ewangelii powstał w języku aramejskim, a może nawet hebrajskim, niemniej jednak do naszych czasów przechowały się jedynie teksty greckie i one stanowią podstawę wszystkich tłumaczeń.


Św. Mateusz pisząc do Żydów miał na celu wyjaśnienie, że Jezus jest obiecanym Mesjaszem, że na Nim wypełniły się wszystkie proroctwa Starego Testamentu. Ewangelię otwiera rodowód Jezusa Chrystusa, syna Dawida, syna Abrahama. Św. Mateusz przekazał nam relacje o hołdzie mędrców ze Wschodu, ucieczce św. Rodziny do Egiptu i rzezi niemowląt w Betlejem. W Ewangelii św. Mateusza znajdujemy słynne Kazanie na górze, w którym Jezus przedstawia zręby nowego Prawa. Kazanie to rozpoczyna się od tekstu Ośmiu Błogosławieństw. Jezus czyni cuda, wybiera apostołów, naucza w przypowieściach. Odrzucony przez faryzeuszów i uczonych w Piśmie, znajduje posłuch wśród ludzi prostych i pokornych. Przygotowuje też do dalszej misji wspólnotę uczniów opartą na Piotrze. Wreszcie udaje się do Jerozolimy, gdzie zostaje zabity i zmartwychwstaje. Żegnając się z uczniami w dniu Wniebowstąpienia nakazuje im, by szli i nauczali wszystkie narody.


Ewangelia św. Marka: Jezus Synem Bożym


Św. Marek był uczniem i tłumaczem św. Piotra. Katecheza przekazana w jego Ewangelii jest w istocie nauczaniem św. Piotra. Ewangelia św. Marka powstała najwcześniej i adresowana była do chrześcijan rzymskich. O tych adresatach świadczy fakt, że św. Marek z reguły objaśnia nawet bardzo pospolite zwyczaje żydowskie, określa dokładnie miejscowości, wszelkie wyrażenia aramejskie tłumaczy na język grecki, nie ucieka od wyrażeń łacińskich, a wówczas łacina była jeszcze językiem okolic Rzymu.


Swoje opowiadanie, Dobrą Nowinę o Jezusie Chrystusie, Synu Bożym, rozpoczyna Marek od ukazania postaci św. Jana Chrzciciela, chrztu w Jordanie i kuszenia na pustyni. Jezus w Ewangelii św. Marka naucza najpierw i czyni cuda w Galilei. Potem przenosi się do Jerozolimy, zapowiada swoją mękę. W Jerozolimie umiera i zmartwychwstaje. Posyła uczniów, by głosili Dobrą Nowinę i wspomaga ich znakami.


Ewangelia św. Łukasza: Jezus lekarzem duszy i ciała człowieka


Św. Łukasz był Grekiem, z zawodu lekarzem, uczniem św. Pawła, którego nauczanie przekazał. Prawdopodobnie znał Maryję. Swoją Ewangelię, jako jedyny z ewangelistów, zadedykował konkretnemu człowiekowi, dostojnemu Teofilowi. Prawdopodobnie pisze jednak św. Łukasz dla wszystkich chrześcijan nawróconych z pogaństwa i dlatego opuszcza to, co było zrozumiale tylko dla Żydów lub szczególnie przykre dla pogan.


Św. Łukasz przekazuje historię dzieciństwa Jezusa, którego publiczne życie można podzieliċ na kilka etapów. Najpierw jest to działalnośċ galilejska, gdzie gromadzi wspólnotę uczniów. Potem z uczniami udaje się do Jerozolimy. Droga do Świętego Miasta trwa długo. Jezus w czasie niej opowiada wiele przypowieści, m. in. nieznane w innych Ewangeliach przypowieści o miłosiernym Samarytaninie i o synu marnotrawnym. W Jerozolimie Jezus umiera i zmartwychwstaje. Później ukazuje się uczniom i nakazuje im świadczyċ o tym, co widzieli.


Ewangelia św. Jana: Jezus — Słowo Ojca Przedwiecznego


Ewangelia św. Jana powstała najpóźniej, prawdopodobnie pod koniec I wieku. Jest ona medytacją nad dziełem zbawczym Jezusa. Ewangelista, świadom zapewne istnienia innych Ewangelii, jeszcze bardziej niż Mateusz, Marek i Łukasz może odstąpiċ od ram chronologicznych swojego opowiadania o czynach i słowach Jezusa. Kieruje swoje pouczenie do wszystkich ochrzczonych i świadomie przeżywających swoją wiarę w Chrystusa.


Ewangelia św. Jana rozpoczyna się od prologu — Hymnu o Słowie. Prolog ten ukazuje Jezusa jako Życie i Światłośċ świata. Warto zwróciċ uwagę, że rozpoczyna się od słów podobnych do prologu Księgi Rodzaju: Na początku. Później ewangelista ukazuje Jezusa, który czyni znaki potwierdzające Jego misję. Należy do nich cud w Kanie Galilejskiej, rozmowa z Samarytanką o wodzie żywej, rozmnożenie chleba, uzdrowienie niewidomego od urodzenia i wskrzeszenie Łazarza.


Wyjątkowo wiele słów i gestów Jezusa jest przez św. Jana, umiłowanego ucznia Pana, związanych z Ostatnią Wieczerzą: Jezus umywa uczniom nogi, proklamuje Nowe Przykazanie, ukazuje siebie jako prawdziwy szczep winny, zapowiada swe powtórne przyjście i modlitwy się za uczniów i o jednośċ swojego Kościoła. Idzie na śmierċ jako król, którego Królestwo nie jest z tego świata. Zmartwychwstały spotyka się z uczniami i rozmawia o miłości z Piotrem, na którym zbudował swój Kościół.



Praca domowa
1.Przeczytaj w Twojej Biblii wstęp do którejś z Ewangelii. Podaj czas jej powstania i krótko scharakteryzuj w zeszycie treśċ tej Ewangelii.
2.Znajdźw Ewangelii św. Mateusza przynajmniej dwa miejsca, gdzie jej autor powołuje się na proroctwa Starego Testamentu.
3.Kto w Ewangelii św. Marka dał pod krzyżem świadectwo, że Jezus był Synem Bożym?
4.Komu przebaczył, według Ewangelii św. Łukasza, Jezus wiszący na krzy-żu? Znajdźten tekst.
5.Który z apostołów, według Ewangelii św. Jana, udał się z Piotrem do grobu Jezusa? Co dokonało się w tym człowieku, gdy zobaczył, że grób jest pusty?



Następna:  Lekcja Nr 27  —   NOWE PRAWO      | >>>>> |

Poprzednia:  Lekcja Nr 25  —   JEZUS HISTORII      | <<<<< |


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |