Ks. Piotr Tomasik — „SŁOWO BLISKO CIEBIE”

Podręcznik do nauki religii dla I klasy gimnazjum


Rozdział
drugi:
POSŁAŁ SŁOWO, ABY ICH ULECZYĆ
Ps 107, 20

7. Człowiek stworzony do szczęścia

Świat stworzony przez Boga jest dobry. Człowiek został stworzony przez Boga na Jego obraz. Tyle wiemy z opisu zawartego na pierwszej karcie Biblii. Opis ten jest uzupełniony tekstem, który pochodzi ze znacznie wcześniejszego okresu, mianowicie został spisany już ok. X wieku przed Chrystusem.



Bóg mówi

Po stworzeniu przez Jahwe ziemi i nieba nie było jeszcze żadnego drzewa, ani żadnej trawy na ziemi. Jahwe nie zsyłał bowiem jeszcze na ziemię deszczu i nie było nikogo, kto by uprawiał ziemię.

Wtedy to utworzył Jahwe człowieka z gliny i tchnął w jego nozdrza tchnienie własnego życia. I w ten sposób stał się człowiek istotą żywą.

Potem, założywszy w Eden, na wschodzie, ogród, umieścił w nim Jahwe człowieka, którego sam ulepił z gliny. I sprawił Jahwe, że ogród wypełnił się pięknymi drzewami rodzącymi smakowite owoce. W środku zaś ogrodu wyrosło ponadto drzewo życia oraz drzewo poznania dobra i zła. Była tam też rzeka nawadniająca cały ogród i rozdzielająca się potem na cztery różne strumienie. Tak więc umieścił Jahwe człowieka w ogrodzie Eden, żeby go uprawiał i strzegł. Wówczas też Jahwe tak nakazał człowiekowi: Możesz spożywaċ owoce według swego upodobania ze wszystkich drzew tego ogrodu. Nie wolno ci jeśċ jedynie z drzewa poznania dobra i zła. Jeśli bowiem zjesz owoc z tego drzewa, nieuchronnie umrzesz.

A potem rzekł Jahwe: Mężczyźnie nie jest dobrze byċ samemu; dam mu pomoc podobną do niego. Przedtem jednak Jahwe, ulepiwszy z gliny zwierzęta żyjące na ziemi i ptaki latające w powietrzu, zgromadził je przed mężczyzną, aby dowiedzieċ się, jaką każdemu z nich da on nazwę. Ale mężczyzna każde zwierzę nazwał tak samo: istota żyjąca. Nie znalazł jednak żadnej istoty, która, jako podobna do mężczyzny, mogłaby mu byċ pomocna.

Wtedy to Jahwe sprawił, że mężczyzna zapadł w głęboki sen, i w czasie tego snu wyjął z jego boku jedno żebro, a wolne po nim miejsce wypełnił ciałem. A potem żebro wyjęte z boku mężczyzny przemienił w niewiastę. Gdy następnie przyprowadził ją do mężczyzny, ten powiedział: Ta dopiero jest kością z moich kości i ciałem z mego ciała. Będzie się nazywaċ niewiasta, gdyż została wzięta z mężczyzny. Dlatego mężczyzna opuszcza ojca i matkę i łączy się z niewiastą tak ściśle, że odtąd stanowią jedno ciało. Oboje, mężczyzna i niewiasta, byli nadzy, ale nie odczuwali z tego powodu żadnego wstydu.

Rdz 2, 4b–10. 15–25




Komentarz

Zwróċcie uwagę, że używany jest w tłumaczeniu wyraz Jahwe. W tekście omawianym na poprzedniej lekcji użwano słowa Bóg. Skąd bierze się taka niezgodnośċ? Otóż w najstarszej tradycji Pięcioksięgu, zwanej też jahwistyczną, używa się świętego imienia Boga. Niektóre tłumaczenia zmieniają je na określenie Pan, natomiast w tłumaczeniu, z którego korzystamy, dokonanym przez biskupa Kazimierza Romaniuka (nazywa się ono, jak już wspominaliśmy, Biblia Warszawsko–Praska), pozostawiono imię Boże — Jahwe.




Zastanów się
»W jaki sposób Bóg stwarza człowieka? Czym sposób stwarzania człowieka różni się od sposobu stwarzania zwierząt?
»Woda dla Izraelitów była wielkim dobrodziejstwem. Tam, gdzie była woda, kwitło życie. Tam, gdzie wody nie było, panowała śmierċ, rozciągała się ponura i budząca lęk pustynia. Czego zatem symbolem jest ogród Eden obfitujący w wodę?
»Jakie szczególne drzewa rosną w środku ogrodu? Czy drzewo poznania dobra i zła jest drzewem wolności, czy zniewolenia człowieka?
Zastanówcie się wspólnie w klasie nad tym pytaniem.
»Co oznacza, iż mężczyzna nadaje zwierzętom nazwy?

Człowiek, który żył w raju, żył w harmonii ze światem. O tę harmonię woła do Boga poetka w wierszu Modlitwa codzienna:



Poezja
Boże przywróċ rzeczom blask utracony
oblecz morze w jego zwykłą wspaniałośċ
a lasy ubierz znowu w barwy rozmaite
zdejm z oczu popiół
oczyśċ język z piołunu
spuśċ czysty deszcz by zmieszał się ze łzami
nasi umarli niechaj śpią w zieleni
niech żal uparty nie wstrzymuje czasu
a żywym niechaj rosną serca od miłości


Anna Kamieńska, Modlitwa codzienna




Nota
Anna Kamieńska (1920–1986) była poetką piszącą liryki osobiste i refleksyjne, oparte bardzo często na motywach biblijnych. Jest autorką nie tylko wielu wierszy, ale także utworów dla dzieci i przekładów dzieł literackich na język polski.

Bez wątpienia zauważyliście, że pytania dotyczące omawianego fragmentu Biblii zostały jakby ucięte w połowie, nie dotyczą całego barwnego opisu stworzenia kobiety z żebra mężczyzny. Jest to tekst trudny, wymagający komentarza i wprowadzenia. Na pomoc przychodzi nam znów lektura książki Anny Świderkówny Rozmowy o Biblii:



Komentarz

Musimy się nauczyċ myśleċ tak, jak autor biblijny, jeśli chcemy naprawdę zrozumieċ, co ma nam do powiedzenia. (...) Typową ilustracją ważności tej zasady jest historia interpretacji opowiadania o stworzeniu kobiety. Chyba żadne inne wersety Biblii nie stały się źródłem tylu żartów, mniej lub bardziej wybrednych dowcipów, rysuneczków, karykatur itp. Grzęźniemy w niezrozumiałej dla nas warstwie słownej tekstu nie dostrzegając zupełnie jej sensu. Można by sądziċ, że Bóg występuje tutaj w roli chirurga, który najpierw daje pacjentowi narkozę, by następnie wyciąċ mu żebro. W końcu jednak robi coś, czego najlepszy nawet chirurg dokonaċ nie potrafi: z jednego żebra buduje całą kobietę.

Otóż ów głęboki sen, w jaki zostaje pogrążony mężczyzna, oznacza przede wszystkim, że to, co się stanie za chwilę, dzieje się całkowicie poza świadomością człowieka. Kiedy się obudzi, ujrzy przed sobą kobietę, nie mając pojęcia, skąd się ona wzięła. Wie jednak od razu, że w niej znajduje swoje dopełnienie. Woła więc z ogromną radością: Ta dopiero jest kością z moich kości i ciałem z mego ciała! Jest to stwierdzenie najbliższego pokrewieństwa, a nawet równości (...).

Mężczyzna wita kobietę nie tylko jako odpowiednią dla siebie pomoc, tę, która pozwala mu w pełni zrealizowaċ siebie, lecz także jako takiego samego jak on człowieka. A przecież autor biblijny żył w świecie, w którym kobieta nie była uważana za człowieka równego mężczyźnie, lecz bardzo często po prostu za jego niewolnicę. Będzie zatem szukał wyjaśnienia tego stanu w opowieści o błędnym wyborze i grzechu pierwszych ludzi. Na początku wszakże pragnie podkreśliċ, że w zamyśle Boga Stwórcy kobieta i mężczyzna są sobie równi.


Anna Świderkówna, Rozmowy o Biblii




Komentarz

Warto nadmieniċ, że istotnie w czasach, kiedy powstawał ów tekst biblijny równośċ mężczyzny i kobiety była czymś nie do pomyślenia. Wśród starożytnych Greków panowały zgoła odmienne przekonania, a przecież Grecję uważa się za kolebkę naszej cywilizacji. Wystarczy podaċ chociażby poglądy Platona, najwybitniejszego filozofa greckiego, i Hezjoda, wybitnego poety żyjącego w VII w. przed Chrystusem. Otóż zdaniem Platona kobieta jest czymś pośrednim pomiędzy zwierzęciem a mężczyzną. Natomiast według Hezjoda istnienie kobiety jest nieszczęściem. Zupełnie inny pogląd prezentuje autor biblijny. Mężczyzna bez kobiety jest nieszczęśliwy, a stworzenie kobiety jest dla niego wielkim dobrodziejstwem wyświadczonym przez Boga.

Starożytny komentarz do Pięcioksięgu pisany przez rabinów żydowskich nosi nazwę Talmudu. Jeden z autorów tego dzieła zastanawia się, dlaczego Bóg stworzył kobietę z żebra mężczyzny, a nie z żadnej innej części jego ciała. I stwierdza, że Bóg nie stworzył kobiety z głowy mężczyzny, aby mu rozkazywała, ani z jego nóg, aby była jego niewolnicą. Stworzył ją z jego boku, aby była bliska jego sercu. Oczywiście, to stwierdzenie nie jest prawdą biblijną, ale pięknym komentarzem pokazującym bliskośċ mężczyzny i kobiety.




Zapamiętaj
Bóg stworzył człowieka do szczęścia i miłości. Człowiek żyjący w raju w przyjaźni z Bogiem cieszy się pełnym szczęściem. Kobieta i mężczyzna są stworzeni przez Boga jedno dla drugiego: Bóg stworzył ich do wspólnoty osób, w której jedno może byċ pomocą dla drugiego, ponieważ są jednocześnie równi jako osoby i uzupełniają się jako mężczyzna i kobieta.



Praca domowa

Przeczytaj z Ewangelii Św. Mateusza 19, 3–6. Do jakiego fragmentu Biblii nawiązuje Chrystus broniąc nierozerwalności małżeństwa? W którym momencie liturgii sakramentu małżeństwa wypowiada te słowa ksiądz błogosławiący związek mężczyzny i kobiety?




Następna:  Lekcja Nr 8  —   SKĄD NA ŚWIECIE WZIĘŁO SIĘ ZŁO?      | >>>>> |

Poprzednia:  
Lekcja Nr 6  —   ŚWIAT STWORZONY PRZEZ BOGA JEST DOBRY      | <<<<< |


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |