Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

Wulgata

— Nazwa wzięta z vulgata editio (łac. „wydanie popularne”) na oznaczenie powszechnie używanego łacińskiego przekładu Pisma Świętego. Kiedy zaistniała potrzeba nowego ogólnie dostępnego przekładu w Rzymie, św. Hieronim (ok. 340–420) przetłumaczył Ewangelie, a jeśli chodzi o pozostałą częśċ Nowego Testamentu zrewidował istniejącą już Vetus Latina. Zmuszony do opuszczenia Rzymu, Hieronim nauczył się języka hebrajskiego i sam także zaczął przekładaċ Stary Testament. Około roku 404 ukończył tłumaczenie (albo rewizję istniejących przekładów) całego Pisma Świętego. W roku 1546 Sobór Trydencki oświadczył, że Wulgata jest „autentycznym” łacińskim przekładem Pisma Świętego (zob. DH 1506; ND 214). Poprawione wydanie tekstu zostało ogłoszone za pontyfikatu Sykstusa V (1590), drugiej rewizji tekstu dokonano za pontyfikatu Klemensa VIII (1592). W roku 1908 rozpoczęto prace nad nowym wydaniem całej Wulgaty, zakończyły się one jednak wydaniem w 1995 r. ostatniego (osiemnastego) tomu poprawionego samego Starego Testamentu. Poprawione wydanie Nowego Testamentu będzie wymagało ukończenia rewizji Vetus Latina; tak czy inaczej John Wordsworth (1843–1911) i Henry Julian White opublikowali (1889–1911) krytyczne wydanie Nowego Testamentu Wulgaty, które jest dobre do dzisiaj.

Wyprawy krzyżowe

— Wyprawy wojenne podejmowane przez chrześcijan zachodnich w celu oswobodzenia spod panowania muzułmańskiego kraju, w którym Jezus żył i poniósł śmierċ. Od roku 1096, kiedy to Piotr Pustelnik (ok. 1050–ok. 1115) zaczął głosiċ potrzebę pierwszej wyprawy krzyżowej, do roku 1270, w którym według powszechnego mniemania zakończyła się ostatnia krucjata śmiercią św. Ludwika IX, odbyło się pięċ poważniejszych wypraw. W późniejszych stuleciach organizowano wyprawy przeciw Turkom. Wyprawy krzyżowe stały się natchnieniem dla pisarzy i malarzy, spowodowały jednak złe następstwa, łącznie z pogłębieniem rozdarcia między chrześcijaństwem wschodnim a zachodnim. Czwarta wyprawa krzyżowa w roku 1204, kiedy to krzyżowcy splądrowali Konstantynopol i ustanowili w tym mieście cesarstwo łacińskie i rzymski patriarchat (1204–1261), praktycznie przypieczętowała schizmę między Rzymem a Konstantynopolem. Równocześnie jednak krucjaty sprawiły, że nasiliły się kontakty kulturalne: np. krzyżowcy przywieźli na Zachód księgi Arystotelesa, które syryjskojęzyczni chrześcijanie uratowali od zniszczenia.

WYSOKA RADA albo Synedrium

— najwyższy trybunał żydowski, który od upadku władzy perskiej tworzyli arcykapłan i przedstawiciele znakomitych rodzin kapłańskich. Później weszli do niego także wybitni nauczyciele Prawa. Wysoka Rada liczyła siedemdziesięciu jeden członków. W czasach Jezusa Wysoka Rada była podzielona na saduceuszów i faryzeuszy. Nazwa Synedrium (po aramejsku Sanhedryn) pojawiła się w I w. przed Chr. (Mk 15,1).

Wyznanie augsburskie

— Pierwsza wyznaniowa deklaracja Kościoła luterańskiego. Ułożona głównie przez Filipa Melanchthona i przedstawiona Karolowi V na posiedzeniu sejmu w Augsburgu w roku 1530, składa się z dwudziestu j eden artykułów zawierających ogólny zarys doktryny luterańskiej oraz z siedmiu artykułów skierowanych przeciw nadużyciom w Kościele rzymskim. W 450 rocznicę (1980) tego wydarzenia papież Jan Paweł II dołączył się do biskupów niemieckich w uznaniu, że Wyznanie Augsburskie wyraża podstawowe prawdy naszej wspólnej chrześcijańskiej wiary.

Wyznanie wiary Dozyteusza

— Wyznanie wiary zatwierdzone przez synod w Jerozolimie w roku 1672 i uznane jako obowiązujące we wschodnim Kościele prawosławnym. W większej części zostało ono ułożone przez Dozyteusza (1641–1707; prawosławny patriarcha Jerozolimy od roku 1669), który się przeciwstawił wpływom protestanckim w Kościele bizantyńskim, a szczególnie nauce Cyryla Lukarisa.

Wyznanie wiary Lukarisa

— Wyznanie wiary wykazujące ukierunkowanie kalwińskie, a napisane przez patriarchę Konstantynopola Cyryla Lukarisa (1572–1638), najwybitniejszego teologa w prawosławnym Kościele wschodnim od czasu upadku Konstantynopola (1453). To wyznanie wiary wywarło pewien wpływ na teologię prawosławną, chociaż w Kościele wschodnim było wielokrotnie potępiane.

Wyznanie wiary Piotra Mogiły

— Wyznanie wiary ułożone przez prawosławnego patriarchę Kijowa, Piotra Mogiłę (1597–1646), w odpowiedzi na kalwińskie tendencje Cyryla Lukarisa. W zmodyfikowanej postaci to wyznanie wiary zostało zatwierdzone przez synod w Jassach (w obecnej Rumunii) w roku 1642, a w roku 1643 przez większośċ patriarchów prawosławnych. Jest to najbardziej zbliżony do Kościoła rzymskiego dokument przyjęty przez prawosławie.

Wyznanie wiary

— Zwięzły zarys podstawowych prawd wiary chrześcijańskiej. Wyznania wiary rozwijały się w związku z udzielaniem sakramentu chrztu jako odpowiedzi na pytania dotyczące Ojca, Syna i Ducha Świętego. Dyskusje na te tematy oraz błędy heretyckie zmuszały Kościół do dalszego wyjaśniania nauki i wyrażania jej w wyznaniach wiary.



 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź