Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

OBED

— (zob. też Booz, Rut, Noemi) – syn Rut i Booza, dziadek Dawida. Narodziny Obeda bardzo uszczęśliwiły Noemi, która traktowała go jak własnego syna i opiekowała się nim z wielką miłością (Rt 4,17).

Obrazoburstwo

— Prąd, który przeciwstawiał się używaniu obrazów w kulcie chrześcijańskim i powodował niepokoje w cesarstwie bizantyńskim w latach od mniej więcej 725 do 843. W pierwszej jego fazie niszczono ikony jak bożki pogańskie nie mające nic wspólnego z wiarą chrześcijańską, a dające zgorszenie Żydom i muzułmanom. Z klasztoru św. Saby w pobliżu Jerozolimy św. Jan Damasceński (ok. 675 – ok. 749) dowodził, że posługiwanie się obrazami w celu przedstawienia Chrystusa albo innych świętych postaci jest koniecznym skutkiem wcielenia. Po przyjęciu obrazoburstwa przez heretycki synod w miejscowości Hiena (753) powszechny Sobór Nicejski II (787) przywrócił obrazy i ich kult (DH 600–603, 2532; ND 1251–1252). W drugiej fazie tego kryzysu (814–843) ikony tolerowano jako pomocne przy nauczaniu prawd wiary, uważano jednak za niewłaściwe publiczne oddawanie im czci i dlatego usuwano je ze świątyń. Od samego początku obrazoburcy prześladowali, a czasem nawet zabijali mnichów. Wielkim obrońcą obrazów był św. Teodor Studyta (759–826), sławny reformator monastyczny. Żeby zakończyċ cały spór, ustanowiono Święto Ortodoksji, które jeszcze teraz obchodzą Kościoły wschodnie w pierwszą niedzielę Wielkiego Postu.

Obrządek

— Sposób sprawowania obrzędów religijnych albo udzielania sakramentów. Wyrazu tego można też używaċ na oznaczenie całego zespołu obrzędów zachowywanych w poszczególnych Kościołach. Na Zachodzie takie obrządki, jak np. ambrozjański w Mediolanie, różnią się od zwyczajnego obrządku łacińskiego tylko pomniejszymi liturgicznymi szczegółami. Wśród katolików wschodnich „obrządek” oznacza nie tylko znaczne różnice w liturgii, ale także cały sposób życia poszczególnych Kościołów, ich szczególną duchowośċ i urządzenia prawne. W tym znaczeniu „obrządek” zbiega się z tradycją określonego Kościoła, to znaczy z określonym dziedzictwem liturgicznym, teologicznym, duchowym i dyscyplinarnym (CCEO 28 § 1), którą posiada „ecclesia sui iuris”, czyli Kościół autonomiczny (CCEO 27). Na Wschodzie istnieje obecnie siedem takich większych obrządków: ormiański, bizantyński, etiopski, koptyjski, maronicki (albo syryjsko–maronicki), wschodnio–syryjski (zwany czasami asyryjsko–chaldejskim) i zachodnio–syryjski (albo antiocheński). Te siedem obrządków znajdujemy zarówno w tradycjach katolickich, jak prawosławnych – oprócz obrządku maronickiego, bo ten jest tylko katolicki.

Obrzezanie

— Obcięcie napletka u dziecka płci męskiej na znak przyjęcia go do wspólnoty religijnej. Żydzi z tego obrzędu uczynili podstawowy znak ich przymierza z Bogiem (Rdz 17, 10–14; Wj 12, 48; Kpł 12, 3). Wczesny Kościół zrezygnował z obrzezywania nawróconych mężczyzn, ponieważ obrzęd ten został zastąpiony chrztem (Dz 15, 5, 28–29; Ga 5, 2–6; 6, 15; Koi 2, 11–15). Święto Obrzezania Dzieciątka Jezus obchodzimy 1 stycznia. Obrzezanie dziewczynek, praktykowane przez niektórych chrześcijan koptyjskich i etiopskich, napotyka na opór.

Obrzędy chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych

— Wprowadzone niedawno (1972) przygotowanie dorosłych, którzy chcą przyjąċ chrzest i wejśċ do Kościoła. Wciągnięci na listę katechumenów, kandydaci otrzymuj ą pouczenie o wierze i obowiązkach chrześcijan; dzieje się to zazwyczaj w okresie Wielkiego Postu. Podczas sprawowania liturgii Wigilii Wielkanocnej otrzymują oni sakramenty chrztu, bierzmowania i Komunię św. Kolejnośċ jest taka, jaką stosują Kościoły wschodnie podczas chrześcijańskiej inicjacji dzieci, które podczas tego samego obrzędu otrzymują chrzest, bierzmowanie i Komunię św.

Odpusty

— Odpuszczenie kary doczesnej za popełnione grzechy, za które już wyrażono żal i które już zostały podarowane. To zmazanie kary czerpie Kościół ze skarbnicy nieskończonych zasług Chrystusa i z uczestnictwa świętych w Jego męce i chwale. W Kościele pierwotnym wstawiennictwo chrześcijan oczekujących na śmierċ męczeńską mogło zmniejszyċ ciężką pokutę nałożoną na skruszonych grzeszników. W XVI stuleciu gorszące nadużywanie odpustów przyczyniło się do wybuchu reformacji. Prawo udzielania odpustów jest w zasadzie zastrzeżone Stolicy Apostolskiej. Inaczej niż odpusty cząstkowe, odpusty zupełne mogą byċ pomocne w zmazaniu całej należnej kary, jeżeli zostaną spełnione wszystkie warunki wymagane do ich uzyskania. Zarówno odpust zupełny, jak cząstkowy może byċ ofiarowany za dusze w czyśċcu cierpiące. Paweł VI w konstytucji apostolskiej Indulgentiarum doctrina (łac. „Nauka o odpustach”) wydanej w roku 1967 ograniczył ilośċ odpustów zupełnych i położył nacisk na koniecznośċ osobistego nawrócenia w sercu (zob. DH 1467; ND 1685/17; CIC 929–997).

Officium divinum

— (łac. „powinnośċ wobec Boga”). Liturgia Godzin albo modlitwy oficjalne (przeważnie psalmy), które odmawiają kapłani, zakonnicy i inni ludzie (SC 83–101). Zachowując ten chrześcijański zwyczaj, nawiązujący zresztą do żydowskiego zwyczaju praktykowania modlitwy o określonej porze dnia lub nocy, Kościół oddaje cześċ Bogu i wyprasza zbawienie dla świata. Św. Benedykt z Nursji (ok. 480 – ok. 550) Officium Divinum nazywał opus Dei (łac. „dzieło Boże”).

OFIR

— kraina, z której w czasach starotestamentowych sprowadzano złoto. Salomon wysyłał przez Morze Czerwone swoje statki do Ofiru, jednakże nikt nie wie, gdzie dokładnie znajdowała się ta kraina. Czy chodziło o południowo–zachodnie wybrzeża Arabii, czy o krainę położoną na wschodnim wybrzeżu Afryki, czy jakieś tereny na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego (1 Krl 9,28).

 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź