Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

MEDOWIE

— mieszkańcy terenów położonych na południowym wybrzeżu Morza Kaspijskiego. Byli budzącymi postrach wojownikami, którzy robili wypady aż po ziemie Palestyny, Asyrii i Babilonu. Później zamieszkane przez nich obszary zostały włączone do państwa perskiego. Ponadto byli znani z bardzo surowych i niezmiennych praw. Księgi Daniela i Estery opowiadają o losach tych Żydów, których do niewoli uprowadzili Medowie i Persowie (Dn 6,8).

MEGIDDO

— ufortyfikowane miasto, które zdobył Jozue w czasie zajmowania Ziemi Obiecanej. Było ono położone na równinie Kiszon i sprawowało kontrolę nad głównym traktem wojskowym prowadzącym z Egiptu do Babilonu. W czasie wykopalisk odkryto tu ślady stajni zbudowanej przez Salomona (Joz 12,21; 1 Krl 9,15).

MELCHIZEDEK

— król i kapłan z Szalem (Jerozolimy), który wyszedł naprzeciw Abramowi po odniesionym przez niego zwycięstwie nad Kedoriaomerem i odbiciu z jego rąk Lota i całej jego rodziny. Melchizedek wyniósł na powitanie Abrama chleb i wino i pobłogosławił go jako kapłan Boga Najwyższego. Gdy Dawid został królem w Jerozolimie, uważał się za następcę Melchizedeka. Z tej zaś racji, że Jezus pochodził z pokolenia Dawidowego, wskazuje się na więźistniejącą między Nim a tym najstarszym królem Jerozolimy (Rdz 14,18–20; Ps 110,4; Hbr 7,1–18).

Melkici

— (syr. „król”). Ci chrześcijanie w cesarstwie bizantyńskim, szczególnie w Egipcie i Syrii, którzy popierali cesarza i prawdziwą wiarę w walce przeciw monofizytom albo przeciw tym, którzy byli innego zdania niż Sobór Chalcedoński (451). Kiedy Konstantynopol w roku 1054 zerwał łącznośċ z Rzymem, melkici pozostali przy Konstantynopolu, ale po roku 1724 zaczął istnieċ melkicki Kościół zjednoczony z Rzymem. Obecnie wyrazem „melkita” najczęściej określa się katolików obrządku bizantyńskiego należących do patriarchatów: aleksandryjskiego, antiocheńskiego i jerozolimskiego.

MEMFIS

— (hebr. Nof) – stolica starożytnego państwa egipskiego, położona na lewym brzegu Nilu, nieco powyżej współczesnego Kairu (Iz 19,13; Jr 2,16; Ez 30,13; Oz 9,6).

MENE, MENE, TEKEL UFARSIN

— (zob. też Baltazar). Podczas uczty urządzonej przez Baltazara dla możnowładców ukazały się palce ręki, które na ścianie królewskiego pałacu napisały jakieś tajemnicze, dla biesiadników niezrozumiałe znaki. Baltazar bardzo się przestraszył i kazał sprowadziċ wróżbitów i astrologów, żeby odczytali i wyjaśnili sens napisu. Nikt z nich jednak nie mógł tego dokonaċ. Wówczas żona Baltazara przypomniała sobie o Danielu, którego Nabuchodonozor ustanowił zwierzchnikiem wróżbitów, wykładaczy snów i astrologów. Daniel odczytał napisane przez tajemniczą rękę znaki – cztery, zapewne aramejskie, słowa: mene, mene, tekel ufarsin i podał ich następujące znaczenie: „Zważono cię na wadze i okazałeś się zbyt lekki, twoje królestwo uległo podziałowi, oddano je Medom i Persom” (Dn 5,24–28).

MERIBBAAL

— (zwany też Mefiboszet, Mippibach) – syn Jonatana, który miał zaledwie pięċ lat, gdy jego ojciec padł w walce z Filistynami na wzgórzu Gilboa w 1010 r. przed Chr. Na wiadomośċ o śmierci Saula i o klęsce piastunka Meribbaala wzięła go na ręce i uciekła, obawiając się zemsty wrogów. Podczas ucieczki tak nieszczęśliwie go upuściła, że uległ wypadkowi i pozostał chromy. Gdy Dawid objął rządy, kazał–ze względu na swego przyjaciela Jonatana – sprowadziċ na dwór królewski młodego Meribbaala, przywrócił mu całą posiadłośċ jego dziadka Saula i pozwolił, jak królewskiemu synowi, jadaċ przy królewskim stole (2 Sm 4,4; 9,1–13).

MEROM

— Nad wodami Merom Jozue i jego wojsko odnieśli jedno z największych zwycięstw. Czterech lokalnych królów, chcąc stawiċ czoło Izraelitom, którzy zajmowali coraz większe połacie ziemi palestyńskiej, spotkało się tu wraz z całym swym wojskiem, olbrzymią liczbą koni i rydwanów, jednak Jozue ich rozgromił. Merom leżało w Galilei, niedaleko Jordanu i jeziora Genezaret (Joz 11,5–7).

Mesalianie

— (syr. „ludzie modlący się”). Sekta, która znana była na Środkowym Wschodzie, w Grecji i Egipcie, a została potępiona przez Sobór Efeski (431). Utrzymywali oni, że wskutek grzechu Adama diabeł zamieszkał w każdej duszy i że można go wyrzuciċ tylko przez wy trwałą modlitwę i prowadzenie życia ascetycznego. Twierdzili, że, skoro po chrzcie wodą nadal doświadczają pokus, potrzeba im nieustannej modlitwy, czyli „chrztu ogniem”. Taka modlitwa i asceza powinna także sama z siebie prowadziċ do oglądania Trójcy Przenajświętszej. W starożytności ten nacisk na modlitwę sprawił, że ich nazywano euchitami (gr. „modlący się”). Uczony jezuita, Irenee Hausherr (1891–1978) pisał, że mesalianizm był pelagianizmem Wschodu, ponieważ nauczał, że by otrzymaċ najwyższe duchowe dary, potrzebujemy tylko wytrwałych ludzkich wysiłków. Większośċ pism tej sekty przypisywano św. Makaremu z Egiptu (ok. 300 – ok. 390).

Mesjasz

— (hebr. „namaszczony, pomazaniec”). Obiecany przez Boga wybawca cierpiącego narodu. Hebrajskiego przymiotnika masziah („namaszczony”) używano na oznaczenie namaszczonego króla (1 Sm 10, 1; 24, 6; 2 Sm 2, 4) i namaszczonych kapłanów (Kpł 4, 3, 5). W obu wypadkach wyraz ten wskazywał na ludzi, których Bóg obdarował szczególnymi władzami i zadaniami. Wskutek obietnicy danej przez Natana Dawidowi (2 Sm 7, 12–16) i innych wypadków (Iz 9, 6–7; Ez 34, 23–24; 37, 24–25 oraz Psalmy „mesjańskie”, np. Psalmy 2, 45, 72, 89, 110) wyraz „Mesjasz” (albo jego grecki odpowiednik „Chrystus”) zaczął oznaczaċ obiecanego króla z rodu Dawida, który miał ostatecznie wyzwoliċ naród z niewoli. Nowy Testament uznaje Jezusa za królewskiego Mesjasza, który teraz króluje w niebie (Dz 2, 36; 5, 31), ale przyjdzie w potędze i chwale (Dz 3, 20–21). Nałożono już jednak na Niego te zadania podczas Jego posługiwania (Łk 4, 17–21; Mk 8, 29), a nawet podczas Jego dzieciństwa (Łk 1, 32–33; 2, 11; Mt 1, 23; 2, 6). Wyraz „Mesjasz” albo „Chrystus”, mający tak szeroki zakres znaczeniowy, na określenie Jezusa i Jego tożsamości (J 1, 41; 4, 25–26) był tak często stosowany, że już w Pierwszym Liście św. Pawła stał się drugim imieniem własnym Jezusa (1 Tes 1, 1), podobnie jak się to zwykle dzieje dzisiaj, kiedy mówimy o „Jezusie Chrystusie”.

MESZAK

— zob. Trzej młodzieńcy w piecu ognistym

Metanoia

— (gr. „zmiana sposobu myślenia”). Wyraz biblijny na oznaczenie takiej skruchy albo całkowitej przemiany serca, która powoduje, że człowiek zupełnie odwraca się od grzechu, żeby służyċ Bogu żywemu. Prorocy Starego Testamentu nawoływali do nawrócenia, które by odwróciło naród od bałwochwalstwa i od powierzchownych praktyk religijnych do prowadzenia życia zgodnego z prawem Bożym i do tego, by się poczuł społecznie odpowiedzialny (Iz 1, 10–20; Ez 18, 1–32). Jan Chrzciciel – a potem Jezus – głosił, że nadchodzące królestwo Boże domaga się radykalnej przemiany serca (Mt 3, 1–12; Mk 1, 15). Chrzest Jana miał na celu skruchę (Mk 1, 4; Dz 13, 24; 19, 4). W imię Jezusa apostołowie zachęcali ludzi, by się nawracali, przyjmowali chrzest i w ten sposób rozpoczynali nowe życie w Duchu (Dz 2, 38). Dar prawdziwej metanol (zob. Ps 51, 14) jest tak szczególnym darem, że jeżeli go ktoś naraża na niebezpieczeństwo przez nowy grzech, może go utraciċ na zawsze (Hbr 6, 4–6).

Metodyści

— (gr. „idący drogą”). Odmiana życia chrześcijańskiego, która jako ruch odnowy powstała w Wielkiej Brytanii pod kierownictwem Jana Wesleya (1703–1793) i jego brata, Karola (1707–1788). Doprowadził on do ustanowienia w roku 1784 wolnych stowarzyszeń (później Kościołów), niezależnych od episkopalnej struktury Kościoła anglikańskiego, pozostających jednak w łączności ze sobą i należących obecnie do Światowej Federacji Kościołów Metodystycznych. Metodyści wzorowali się na niemieckim pietyzmie i cenili nawrócenie doświadczone przez braci Wesleyów, wynosząc teologię serca ponad surową i racjonalistyczną prawowiernośċ. Kładą oni nacisk na ewangelizację, na kapłaństwo wszystkich wiernych i na społeczny dobrobyt. Ich teologia w dużym stopniu nawiązuje do Arminiusza, co oznacza, że popierają oni skierowaną przeciw kalwinizmowi naukę duńskiego teologa reformacyjnego, Jakuba Arminiusza (1560–1609), który nauczał, że Chrystus umarł nie tylko za niewielu wybranych, lecz za wszystkich – i że najwyższa wolnośċ Boga nie wyklucza prawdziwej wolnej woli ludzi.

METUSZELACH

— dziadek Noego. Miał dożyċ dziewięciuset sześċdziesięciu dziewięciu lat. Liczba lat nie określa zapewne dokładnie wieku Metuszelacha (samarytański Pięcioksiąg podaje, że umarł mając lat siedemset dwadzieścia), a jedynie podkreśla witalnośċ ojców ludu izraelskiego (Rdz 5,27).

MEZOPOTAMIA

— grecka nazwa krainy położonej „między Rzekami” – Eufratem i Tygrysem. Z tych terenów pochodził Abraham. Był to także obszar, na którym powstało imperium asyryjskie, a później babilońskie (Rdz 24,10; Dz 7,2).

 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź