Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

Ewangelia

— (gr. „dobra nowina”). Orędzie albo przepowiadanie orędzia o tym, że królestwo Boże już jest (Mk l, 14–15) i że Jezus przez powstanie z martwych skutecznie się nam objawił jako Syn Boży i nasz Pan (Rz 1, 3–4; 1 Kor 15, 1–11). Ta dobra nowina przynosi zbawienie każdemu, kto uwierzy (Rz 1, 16), nawiązuje do orędzia św. Pawła (Ga 1, 11) i nawołuje do złożenia ofiary z samego siebie (Mk 8, 34–35; 10, 29). W drugim stuleciu wyraz „Ewangelia” stał się tytułem dla czterech ksiąg Nowego Testamentu, które się zajmuj ą nauczaniem, działalnością, śmiercią! zmartwychwstaniem Jezusa; są to Ewangelie według św. Mateusza, św. Marka, św. Łukasza oraz św. Jana.

Ewangelicy

— Ogólnie rzecz biorąc, protestanci, którzy kładą nacisk na usprawiedliwienie przez wiarę i na najwyższą powagę Pisma Świętego. „Ewangelickim” nazywamy także główny Kościół protestancki w Niemczech; ponadto „ewangelikami” nazywamy tych wyznawców Kościoła anglikańskiego, którzy: kładą nacisk na osobiste nawrócenie, na powagę Pisma Świętego i na pojednanie przez śmierċ Chrystusa, niezupełnie dzielą poglądy głównego Kościoła anglikańskiego (High Church) na łaskę, Eucharystię i inne sakramenty.

Ewangelie apokryficzne

— Pisma chrześcijańskie, które powstawały w okresie od II do IV wieku, a których celem było uzupełnienie tego, co nam Ewangelie kanoniczne mówią o narodzeniu, życiu, nauczaniu, śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa. Wśród Ewangelii apokryficznych wyróżniamy m. in.: Ewangelię Hebrajczyków, Ewangelię Marii, Ewangelię Piotra i Ewangelię Tomasza. Zob. Ewangelia.

Ewangelie dzieciństwa

— Takie pisma apokryficzne, jak Protoewangelia Jakuba i Ewangelia dzieciństwa Tomasza, które wymyślają cuda i inne wiadomości, aby opowiedzieċ – często na sposób fantastyczny – dzieje Jezusowego narodzenia i Jego dzieciństwa. Te pisma niekanoniczne trzeba odróżniċ od tego, co o dzieciństwie Jezusa opowiadają Ewangelie według św. Mateusza (l, 1–2. 23) i św. Łukasza (1, 5–2, 52). Mateusz i Łukasz nie są co prawda zgodni w szczegółach, zgadzają się jednak w tym, że po dziewiczym poczęciu mocą Ducha Świętego Jezus narodził się z Maryi w Betlejem. Jego przyjście na świat wypełniło to, na co ludzi przygotowywał cały Stary Testament, i sprawiło, że wszystkie narody na ziemi otrzymały zbawcze objawienie (Mt 2, 1–12; Łk 2, 30–32.

Ewangelie synoptyczne

— (gr. „objęcie wzrokiem”). Ewangelie według św. Mateusza, św. Marka i św. Łukasza, które sobie często ściśle odpowiadają w treści i sposobie wypowiadania się (frazeologia). Wyrażenie pochodzi od protestanckiego znawcy Nowego Testamentu, Jakoba Johanna Griesbacha (1745–1812), który te trzy Ewangelie wydrukował w paralelnych kolumnach, tak że jasno można było dostrzec, że częściej są one ze sobą zbieżne, a rzadziej się między sobą różnią. Żeby wyjaśniċ oczywiste powiązania literackie między tymi Ewangeliami, większośċ współczesnych uczonych opowiada się za teorią dwóch źródeł, według której św. Marek napisał pierwszy, a potem św. Mateusz i św. Łukasz skorzystali z Marka oraz ze zbioru wypowiedzi Jezusa (Źródło „Q” lub Quelle), a także z innych osobnych źródeł, jakie mieli do dyspozycji.

Ex cathedra

— (łac. „tronu”). Uroczyste i wiążące określenie, dokonane przez papieża na mocy pełni jego władzy apostolskiej jako pasterza i nauczyciela wszystkich chrześcijan (DH 3074–3075; ND 839–840) o prawdach objawionych dotyczących wiary i moralności.

Ex opere operantis

— (łac. „na podstawie tego, czego dokonał działający”). Usposobienie podmiotu konieczne przed przyjęciem sakramentu, które jednak działa niejako przyczyna, lecz raczej jako warunek pełnej skuteczności łaski Bożej (zob. DH 781, 1451, 1601–1613; ND 1309, 1311–1323, 1410).

Ex opere operato

— (łac. „na podstawie dokonanej czynności”). Obiektywna owocnośċ i skutecznośċ sakramentów, która jest niezależna od postawy lub zasług przyjmującego, czy szafarza.

Extra ecclesiam nulla salus

— (łac. „poza Kościołem nie ma zbawienia”). Sentencja pochodząca od św. Cypriana z Kartaginy (zm. 258), która podkreśla koniecznośċ przynależności do Kościoła Chrystusowe–go, żeby osiągnąċ zbawienie (Mk 16,16; LG 14). Nie oznacza to jednak, że odmawia ona zbawienia tym, którzy nie należą wprawdzie do Kościoła, ale żyją zgodnie z własnym sumieniem odpowiednio do prawd, jakie poznali (LG 16).

 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź