Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

Eklezjologia

— (gr. „nauka o Kościele”). Gałąźteologii, która zajmuje się systematycznie początkami, naturą, wyróżniającymi cechami oraz posłannictwem Kościoła. W Piśmie Świętym nie można wprawdzie odnaleźċ wyraźnie sformułowanej nauki o Kościele, Nowy Testament podsuwa nam jednak różne jego obrazy, takie jak: obraz oblubienicy Chrystusa (Ef5, 25; Ap 21, 2; 22, 17), Ciała Chrystusa (Rz 12,4–5; 1 Kor 12, 12–27; Ef 1, 22–23; Kol 1, 18. 24), Ludu Bożego (1 P 2,20; Rz 9,25), świątyni Ducha Świętego (1 Kor 3, 16; 6, 19), rodziny Bożej (Ef 2, 19–22; por. LG 6–8). Św. Ireneusz z Lyonu (ok. 130 – ok. 200), w walce z gnostykami oraz ich rzekomymi objawieniami dostępnymi tylko dla wybranych, podkreślał widzialną sukcesję apostolską Kościołów lokalnych, która może byċ rozpoznana przez każdego człowieka. Św. Cyprian z Kartaginy (zm. 258) napisał pierwszy traktat o jedności Kościoła. Prawie wszystkie rozłamy Kościoła były związane – pośrednio lub bezpośrednio – z różnymi sposobami interpretowania jego widzialności i świętości. Kiedy donatyści twierdzili, że sakramenty są ważne tylko wtedy, gdy są sprawowane przez godnych szafarzy, św. Augustyn z Hippony (354–430) wyjaśniał, że świętośċ Kościoła nie wyklucza grzeszników, ale z góry zakłada ich istnienie. Jak to ujął wiele wieków później Karl Rahner (1904–1984), Kościół jest świętym Kościołem grzeszników. W dziełku pt. Summa de Ecciesia (łac. „Za–rys nauki o Kościele”), napisanym przez Jana z Torquemady (1388–1468), wuja wielkiego inkwizytora, mamy ślad rozwoju eklezjologii jako oddzielnej dyscypliny, która do większego znaczenia doszła dopiero na skutek kontrowersji czasów reformacji. Rozłam między Wschodem, a Zachodem doprowadził w prawosławiu do rozwoju eklezjologii bardziej pneumatologicznej, żeby można było wytłumaczyċ jednośċ Kościołów miejscowych w tej samej wierze. Ogromny wpływ na rozwój eklezjologii katolickiej wywarł św. Robert Bellarmin (1542–1621), a później nauka Soboru Watykańskiego I (1869–1870). W naszym stuleciu wkład w rozwój tej dyscypliny wniósł ruch ekumeniczny, a także Sobór Watykański II oraz prace naukowe takich teologów, jak: Ives Congar (1904–1995), Avery Dulles (ur. 1918), Karl Rahner (1904–1984), Francis A. Sullivan (ur. 1922 r.) i Jean–Mańe–Roger Tillard (ur. 1927). Teologowie prawosławni, tacy jak: Mikołaj Afanasjew (1893–1966) i Jan Zizioulas (ur. 1931) rozwinęli eklezjologię opartą na Eucharystii. Głównymi zagadnieniami eklezjologii są: początki Kościoła w Starym Testamencie, posługiwanie Jezusa, Jego zmartwychwstanie, zesłanie Ducha Świętego, stosunek Kościoła do królestwa Boże–go, różnorodnośċ wzorów dla Kościoła, jego posłannictwo w świecie i dla świata, wreszcie jego natura pneumatologiczna, charyzmatyczna, instytucjonalna, hierarchiczna i eschatologiczna. Głównym tematem kształtującym spotkania przedstawicieli Kościołów rzymskokatolickiego i prawosławnego wschodniego na Rodos/Patmos (1980) i w Balamand w Libanie (1993) był Kościół jako namacalna tajemnica.

EKRON

— jedno z pięciu wielkich miast filistyńskich, które raz było w posiadaniu pokolenia Dana, innym razem Filistynów. Ekron był znanym miastem, ponieważ oddawano w nim cześċ bożkowi Baal–Zebubowi (Belzebubowi) i przez jakiś czas przebywała tu Arka Przymierza (1 Sm 5,10–12; 2 Krl 1,3).

Ekskomunika

— (łac. „wykluczenie ze wspólnoty”). Wyłączenie z życia sakramentalnego i korzystania z pełni praw w Kościele (CIC 1331; CCEO 1434). Ekskomunika albo automatycznie następuje po dokonaniu pewnych czynów, albo bywa ogłaszana przez sąd kościelny lub odpowiednią władzę.

Ekspiacja

— (łac. „odpokutowanie za winę, oczyszczenie”). Wynagrodzenie za grzechy i naprawa szkód wyrządzonych Bogu i porządkowi moralnemu. Żydzi potrzebę odpokutowania za grzechy wyrazili w ustanowieniu dnia pokutnego, Jom Kippur. Nowy Testament, a szczególnie autor Listu do Hebrajczyków, uważa, że Chrystus jako Kapłan i Ofiara – a zarazem jako przedstawiciel nas wszystkich – odpokutował za nasze grzechy i oczyścił skalany świat (Hbr 2, 17–18; 9, 6–10. 18; zob. Rz 3, 24–25; Tt 2, 13–14).

Ekumenizm

— (gr. „świat zamieszkały”). Ogólnoświatowy ruch wśród chrześcijan, którzy przyjmują Jezusa jako Pana i Zbawiciela i – natchnieni przez Ducha Świętego – przez modlitwę, dialog, a także innymi sposobami poszukują możliwości usunięcia barier i zaprowadzenia takiej jedności Kościoła, jakiej chciał Chrystus (J 17, 21; zob. Ef 4, 4–5; UR 1–4). Chrześcijańska społecznośċ podzieliła się po Soborze Efeskim (431), po Soborze Chalcedońskim (451), wskutek schizmy między Wschodem, a Zachodem datowanej umownie na rok 1054, podczas reformacji w wieku XVI, a także później. Sobór Watykański II naucza, że prawdziwy Kościół „trwa" w Kościele katolickim, nie można go jednak po prostu z nim utożsamiaċ (LG 8). Wiara w Chrystusa i sakrament chrztu są źródłem rzeczywistej, choċ niedoskonałej, jedności wśród chrześcijan (LG 15). Szczególnie prawosławie łączy z katolikami wiele wspólnych elementów wiary i życia sakramentalnego, łącznie z Eucharystią i sukcesją apostolską (zob. OE 27–30). Tydzień Modlitw o Jednośċ Chrześcijan (osiem dni modlitw o religijną jednośċ wszystkich chrześcijan), obchodzony od 18–go do 25–go stycznia każdego roku, zapoczątkował w 1908 roku założyciel Society of Atonement (Towarzystwa Pokutnego). O. Paul Wattson (1863–1940), wtedy jeszcze członek Protestanckiego Kościoła Episkopalnego w Stanach Zjednoczonych. W następnym roku, wraz z innymi zakonnikami, siostrami i osobami świeckimi swej wspólnoty w Graymoor, został on przyjęty na łono Kościoła katolickiego.

 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź