Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

CHAM

— jeden z synów Noego. Jego potomkowie żyli w Afryce Północnej i Arabii; tamtejsza ludnośċ ma pochodziċ właśnie od niego (Rdz 5,32).


CHAMAT

— miasto, które od północy strzegło wejścia do ziemi kananejskiej (Lb 13,21).


CHARAN

— znaczące miasto handlowe w północnej Mezopotamii, w którym krzyżowały się szlaki wielu karawan. W Charanie mieszkali przodkowie Abrahama i Lota. Jakub uciekając przed gniewem swego brata Ezawa, dotarł aż do Charanu. Dowiedział się od pasterzy, że żyje jeszcze jego wuj, Laban. Jakub pracował u niego przez czternaście lat i w końcu poślubił jego piękną córkę Rachelę. Nowsze wykopaliska świadczą o dawnej wielkości Charanu (Rdz 29,4–30).


Charyzmaty

— (gr. „dary”) Specjalne dary Ducha Świętego ponad te, które są ściśle potrzebne do zbawienia. Bywają one dawane jednostkom lub grupom (zob. 1 Kor 12; LG 10–12) na korzyśċ Kościoła i świata i zawsze powinna je ożywiaċ miłośċ (1 Kor 13, 1). Zob. dar języków.


Charyzmatyk

— W znaczeniu ogólnym każdy chrześcijanin wezwany przez Boga i ubogacony przez Niego łaskami. W sposób bardziej szczególny wyraz ten oznacza ludzi, którzy otrzymali szczególne dary Ducha Świętego, takie jak: celibat (1 Kor 7, 7), władzę czynienia cudów, rozróżniania duchów i dar języków (1 Kor 12, 10). Zob. łaska, zielonoświątkowcy.


CHASOR

— miasto w Galilei, pod którym Jozue odniósł wielkie zwycięstwo; pobił Jabina, króla Chasoru, który z wieloma końmi i rydwanami wyruszył przeciwko Izrealitom. Jozue zdobył też sam Chasor i go spalił. Odbudował go i umocnił dopiero Salomon, jednak później zburzyli go znów Asyryjczycy. W czasie wykopalisk prowadzonych w Chasor odkryto ślady wszystkich tych wydarzeń (Joz 11,1–15).


CHAZAEL

— potężny król Aramu, który w czasach króla Joachaza i proroka Elizeusza często napadał na Izrael. Prorok upatruje w nim karę Bożą za występki Izraela (2 Krl 13,3).


Cherubikon

— czyli hymn cherubinów. W liturgii bizantyńskiej hymn, który towarzyszy przejściu z Liturgii Słowa do Liturgii Eucharystycznej. Hymn ten zaprasza zgromadzonych wiernych, porównanych do cherubinów, czyli najwyższego z chórów anielskich, do przyjęcia Króla wszechświata, który nadchodzi z zastępami aniołów. Hymn intonuje się przed rozpoczęciem procesyjnego „wielkiego wejścia” (nie myliċ z „małym wejściem”, które poprzedza śpiewanie Ewangelii przez diakona), podczas którego kapłan niesie chleb i wino przeznaczone do konsekracji. Podczas „wielkiego wejścia” hymn cherubinów zostaje przerwany; jego śpiew zostaje wznowiony po zakończeniu „wejścia”.


CHERUBINY

— (zob. też Serafiny) – skrzydlate istoty niebieskie o ludzkich twarzach. Biblia mówi też o nich jako o istotach stojących blisko tronu Bożego, strzegących drzewa życia w raju i Arki Przymierza, największej świętości ludu izraelskiego (Ez 10).


CHETYCI

— Kiedy Abraham przybył do Hebronu, kupił od Chetytów za czterysta syklów srebra kawałek ziemi z zamiarem przeznaczenia go na grobowiec rodzinny. Chetyci później założyli w Azji Mniejszej i w Syrii wielkie królestwo. Gdy Izraelici przybyli do Ziemi Obiecanej, utrzymywali z Chetytami dobre stosunki. Jeden z wojowników Dawida, Uriasz, był Chetytą (Rdz 23,3–16).


CHILKIASZ

— arcykapłan w czasach panowania młodego króla Jozjasza (641–609 przed Chr.). W 622 r. przed Chr., w trakcie prac renowacyjnych w świątyni, odnalazł starą księgę Prawa Mojżeszowego i przekazał ją pisarzowi Szatanowi, który odczytał ją w obecności króla. Słowa księgi Prawa pobudziły króla i jego bliskich współpracowników do przeprowadzenia wielu zmian w życiu ludu i w służbie Bożej (2 Krl 22).


CHIWWICI

— plemię, które żyło na podgórzu Libanu, w północnym Izraelu. Mężczyźni tego plemienia często opuszczali swe rodzinne strony i wynajmowali się jako robotnicy. Również w czasach panowania Salomona Chiwwici wykonywali roboty pańszczyźniane (l Krl 9,20).


CHLEB NIEKWASZONY

— (zob. też Zaczyn). Na pamiątkę wyjścia z Egiptu Żydzi w Święto Paschy spożywali tylko niekwaszony chleb, a więc upieczony z ciasta, do którego nie dodawano zaczynu. Przaśny, czyli niekwaszony, chleb miał przypominaċ wszystkim uczestnikom wieczerzy paschalnej, że ich przodkowie tak pospiesznie musieli wyruszyċ w drogę, iż nie mogli nawet poczekaċ, by zakwasiło się ciasto przygotowane do wypieku chleba (Wj 12,39).


CHLEB

— Mąkę jęczmienną mieszano z wodą, przyprawiano solą i dodawano trochę zaczynu. Z tak przygotowanego ciasta formowano placki, które pieczono na otwartym ogniu. W ten sposób przygotowywano chleby pokładne – dwanaście placków chlebowych upieczonych z najczystszej mąki i ułożonych w dwóch stosach po sześċ na złotym stole, znajdującym się najpierw w Namiocie Spotkania, a później w świątyni. Każdego szabatu zastępowano je świeżo upieczonymi, natomiast usuwane mogli spożywaċ tylko kapłani. Były to „chleby oblicza”, które miały przypominaċ Izraelitom, że Bóg troszczył się o nich podczas wędrówki przez pustynię i nadal codziennie udziela im życia i pożywienia. Chociaż te święte chleby mogli spożywaċ tylko kapłani, to jednak kapłan Achimelek dał je Dawidowi i jego towarzyszom, gdy nie mieli niczego innego, żeby się posiliċ (Kpł 24,5–9; l Sm 21,2–7; Mt 12,3–4).


Chóry anielskie

— Sposób sklasyfikowania aniołów w dziewięciu chórach, wybiegający poza dane biblijne, a upowszechniony przez Dionizego Pseudo–Areopagitę, nieznanego z imienia pisarza chrześcijańskiego z końca V lub początku VI wieku. Jego dziewięċ chórów anielskich było podzielonych na trzy grupy po trzy chóry: Serafini, Cherubini i Trony; Panowania, Moce i Potęgi; Zwierzchności, Archaniołowie i Aniołowie.



 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź