Temat: odpusty.


Zyskiwanie odpustów zupełnych.


Dotychczas zostały przedstawione warunki, które są konieczne do zyskania każdego rodzaju odpustu, a więc wystarczające do zyskania odpustu częściowego i konieczne do uzyskania odpustu zupełnego. Jednakże istnieją jeszcze cztery warunki, które dodatkowo należy spełniċ przy zabieganiu o dostąpienie odpustu zupełnego: sakramentalna spowiedź, Komunia św., modlitwa w intencjach Ojca Świętego oraz całkowite wykluczenie przywiązania do jakiegokolwiek grzechu, także powszedniego. Ponadto zyskiwanie odpustów zupełnych może się dokonywaċ w sytuacji zwyczajnej, gdy mamy do czynienia z normalnymi warunkami oraz nadzwyczajnej, gdy w grę wchodzą niezwykłe okoliczności. W obydwu sytuacjach Kościół przewiduje odmienny sposób uzyskiwania odpustów.


a)   W sytuacji zwyczajnej

Należy wypełniċ cztery wymienione wyżej warunki (tzw. normalne warunki), zyskiwania odpustów zupełnych, a więc:

1. Spowiedźsakramentalna — nie można zyskaċ odpustu bez odbycia spowiedzi sakramentalnej. Powinna ona mieċ miejsce na kilka dni przed lub po wypełnieniu czynności odpustowej (na kilka tzn. zaleca się trzymanie się granicy 8 dni przed i po); istnieje także zasada, że po jednej spowiedzi sakramentalnej można uzyskaċ wiele odpustów zupełnych, ale tylko jeden w ciągu jednego dnia!.

2. Komunia eucharystyczna — to kolejny niezbędny do zyskania odpustu zupełnego warunek; można ją przyjąċ pod jedną z dwóch postaci, a więc albo chleba albo wina lub pod dwiema, czyli chleba i wina, w przeddzień dopełnienia czynu obdarzonego odpustem i w ciągu siedmiu dni po dopełnieniu czynności odpustowych; jednak zaleca się, aby Komunię św. przyjąċ w dniu, w którym pragnie się dostąpiċ łaski odpustu, gdyż zwiększa to możliwośċ jego zyskania. Należy także zaznaczyċ, że w odróżnieniu od spowiedzi, po przyjęciu jednej Komunii św. można uzyskaċ tylko jeden odpust zupełny! Wyjątek od reguły stanowi niebezpieczeństwo śmierci.

3. Modlitwa w intencjach papieża, czyli w intencjach wyznaczonych przez Ojca Świętego. Wierny nie musi ich znaċ, wystarczy, że wzbudzi ogólną intencję modlitwy w wyznaczonych przez papieża intencjach; odmówienie tej modlitwy może mieċ miejsce w ciągu kilku dni przed lub po wykonaniu dzieła odpustowego, ale podobnie jak w przypadku Komunii świętej zaleca się, aby modlitwa została odmówiona w dniu wykonania czynu odpustowego. Jakie to mają byċ modlitwy? — dla wypełnienia warunku wystarcza jedno Ojcze nasz i jedno Zdrowaś Maryjo.

Pozostaje jeszcze kwestia: jak? tzn. modliċ się ustnie czy tylko w myśli? Ogólna reguła głosi, że ma to byċ modlitwa ustna, a dla zyskania odpustu zupełnego wystarczy odmówiċ tę modlitwę na przemian z kimś innym lub śledziċ ją swoją myślą, gdy ktoś inny tę modlitwę odmawia głośno.

4. Całkowite wykluczenie przywiązania do jakiegokolwiek grzechu, także powszedniego — jest to ostatni warunek konieczny do zyskania odpustu zupełnego, ostatni i bardzo trudny do wypełnienia, ale możliwy. Kiedy mamy do czynienia z przywiązaniem do grzechu? Mówimy o nim wtedy, gdy ktoś świadomie grzeszy więcej niż raz; znaczy to, że grzeszy i chce tego, a przy tym nie poprzestaje na jednym grzechu, ale dopuszcza do pewnej wielokrotności, jakkolwiek nie do zwyczaju, z którego rodzi się nawyk.

Odpust zupełny może zyskaċ tylko ten, kto nie jest przywiązany do grzechu lekkiego, np. do spóźniania się na Mszę św. (bo na pociąg do pracy czy szkoły się nie spóźnia!). To przywiązanie do grzechu jest zawinione i jako takie stanowi przeszkodę do uzyskania odpustu (bo jak wiadomo odpust nie gładzi grzechu - w tym celu konieczna jest spowiedź). O co więc chodzi w tym wyzbyciu się przywiązania? — o szczere nastawienie umysłu i woli, aby spełniċ wolę Bożą także w szczegółach i na jej umiłowaniu, przy równoczesnym odwróceniu się od nieuporządkowanych relacji ze światem i samym sobą.

Trudnośċ wyzbycia się przywiązania do jakiegokolwiek grzechu można więc porównaċ z trudnością wzbudzenia w sobie żalu doskonałego. Jednak tak wzbudzenie aktu żalu, jak i uzyskanie odpustu zupełnego jest możliwe, należy tylko jak najpełniej otworzyċ się na działanie Bożych łask w swoim codziennym życiu. Bowiem tylko mocą Bożego miłosierdzia możemy się nawracaċ i zadośċuczyniċ za swoje grzechy i zmarłych cierpiących w czyśċcu. Głębokie i szczere pragnienie zyskania odpustu, zawierzenie się łasce Bożej oraz wypełnienie, z pełnym zaangażowaniem woli i serca, wszystkich warunków z pewnością jest w stanie wytworzyċ w nas odpowiednią dyspozycję do otwarcia się na dar odpustu zupełnego...


b)   W sytuacji nadzwyczajnej

W życiu chrześcijanina mogą zaistnieċ takie okoliczności, w których można odstąpiċ od zwyczajnych zasad uzyskiwania odpustów zupełnych. Istnieją trzy tego rodzaju przypadki: niebezpieczeństwo śmierci, przeszkoda prawna oraz jubileusz.

1. Odpust na godzinę śmierci. Odpustu tego nie zawęża się do momentu umierania, ale rozumie się go szerzej jako odpust w niebezpieczeństwie śmierci. Jest to wielki dar dla wiernych, o którym ks. M. Pastuszko tak pisze: „Matka Kościół daje swoim dzieciom szansę przejścia do wiekuistej uczty niebieskiej bez zatrzymywania się w czyśċcu dla odpokutowania kar doczesnych za grzechy. W założeniu, że wierny rzeczywiście dostępuje odpustu zupełnego, czego nigdy nie jesteśmy pewni. Dlatego modlimy się za zmarłego mimo udzielenia mu za życia odpustu zupełnego na godzinę śmierci”.

Odpust zupełny na godzinę śmierci działa dopiero w chwili śmierci i dlatego nie powtarza się go. Tak jest w przypadku śmierci wiernego. Jeśli jednak wierny nie umarł, bo odpust był mu udzielony w zagrożeniu niebezpieczeństwem śmierci, z którego to niebezpieczeństwa wierny wyszedł, to w przypadku nowego zagrożenia śmiercią lub nawet agonii, należy mu ponownie udzieliċ odpustu zupełnego. Z zasady odpust zupełny można zyskaċ tylko raz dziennie. Wyjątek stanowi odpust zupełny w momencie śmierci, którego wierny może dostąpiċ przy udziale kapłana lub bez jego udziału, po uzyskaniu już tego dnia jakiegoś odpustu zupełnego.

— Odpust na godzinę śmierci z udziałem kapłana: od najdawniejszych czasów kapłan udzielający sakramentu namaszczenia chorych miał jednocześnie obowiązek udzielenia choremu odpustu zupełnego na godzinę śmierci. Oczywiście wierny musi byċ do tego właściwie przygotowany, a więc powinien byċ w stanie łaski uświęcającej poprzez pojednanie z Bogiem. Co do ważności udzielanego odpustu kapłan powinien zastosowaċ formułę zawartą w księgach liturgicznych. W przypadku, gdy istnieje taka możliwośċ, odpustu zupełnego na godzinę śmierci należy udzieliċ po sakramentalnej spowiedzi i odpowiednim pouczeniu.

— Odpust na godzinę śmierci bez udziału kapłana: zyskanie go jest możliwe wówczas, gdy z różnych powodów umierający czy jego najbliżsi nie mogą wezwaċ kapłana. W takiej sytuacji Kościół udziela choremu odpustu zupełnego jednak pod pewnymi warunkami!!!:

  • Umierający musi byċ w odpowiedniej dyspozycji duchowej — powinien znajdowaċ się w stanie łaski uświęcającej zdobytej nawet w drodze żalu doskonałego oraz posiadaċ pragnienie wyzbycia się przywiązania do grzechu, nawet powszedniego. Przejawem takiej dyspozycji ze strony osoby umierającej jest całkowite poddanie się woli Bożej oraz przyjęcie w duchu wiary nadchodzącej śmierci.

  • Wymaga się, aby umierający miał zwyczaj odmawiania, w ciągu swojego dotychczasowego życia, jakichkolwiek, nawet krótkich modlitw. Należy tu podkreśliċ, że do zyskania odpustu nie wystarczy, jeżeli ktoś w swoim życiu modlił się raz na jakiś czas. Powinny one byċ odmawiane stale, a więc praktycznie każdego dnia. Jakie to mają byċ modlitwy? Decyzję wyboru pozostawia się wiernemu.

    Dlatego jeżeli ktoś pragnie dostąpiċ odpustu zupełnego w godzinie swojej śmierci, powinien codziennie odmawiaċ jakąkolwiek modlitwę. Z tym, że jeżeli komuś zdarzyłoby się raz czy drugi zapomnieċ o odmówieniu modlitwy, to nie będzie to jeszcze przeszkoda do zyskania odpustu zupełnego. Zaleca się ponadto, o ile to możliwe, aby chrześcijanin bliski śmierci przy uzyskiwaniu odpustu zupełnego posłużył się krucyfiksem lub krzyżykiem, to znaczy, by go ujął w rękę lub ze czcią ucałował.

2. Sytuacja przeszkody prawnej. Kościół ma tutaj na myśli pewne okoliczności życiowe, które sprawiają, iż osoba wierząca nie jest w stanie spełniċ zwyczajnych warunków wymaganych do zyskania odpustu zupełnego. Może to byċ spowodowane jej stanem fizycznym (np. ciężką chorobą, pobytem w szpitalu czy więzieniu, znaczną odległością od obiektów sakralnych, itp.) lub brakiem wystarczających sił moralnych (np. obowiązek pracy w dniu zyskiwania odpustu, czy koniecznośċ pozostawienia dzieci bez opieki przez rodziców chcących dostąpiċ odpustu, itp.). W wymienionych okolicznościach Kościół upoważnia spowiedników do dokonywania zmian zarówno przepisanego dzieła obdarzonego odpustem, jak też warunków do uzyskania odpustów, dla osób, które mają prawną przeszkodę i dlatego nie są w stanie uzyskaċ odpustu w zwyczajny sposób.

Zdarzają się ponadto takie sytuacje, że wierny chciałby uzyskaċ odpust zupełny, lecz z różnych racji nie może przystąpiċ do sakramentalnej spowiedzi czy Komunii świętej. W takim przypadku ordynariusze czy hierarchowie, czyli przełożeni miejscowi mogą zezwalaċ wiernym, w stosunku, do których posiadają władzę, a którzy mieszkają w okolicach, gdzie wcale nie można albo tylko z wielką trudnością przystąpiċ do sakramentalnej spowiedzi lub przyjęcia Komunii świętej, aby mogli uzyskaċ odpust zupełny bez sakramentalnej spowiedzi i eucharystycznej Komunii świętej, byle tylko wzbudzili w sobie akt żalu doskonałego i mieli postanowienie przystąpienia do tych sakramentów, skoro tylko nadarzy się im okazja.

Władza spowiednika czy ordynariusza miejsca odnośnie dyspensowania od niektórych warunków odpustowych stanowi wyraz troski Kościoła o dobro chrześcijan znajdujących się w szczególnie trudnych okolicznościach, a mimo tego pragnących dostąpiċ łaski odpustu zupełnego.


3. Jubileusz. Kolejną nadzwyczajną okolicznością zyskiwania odpustu zupełnego są jubileusze. W praktyce Kościoła główny akcent w okresie jubileuszowym pada na całkowite pojednanie wierzącej osoby z Bogiem. Rok Święty stanowi wezwanie do osobistego nawrócenia serca przez przemianę życia. W czasie jubileuszów każdorazowo stosuje się specjalne normy dotyczące zyskiwania odpustów zupełnych. Szczegółowe warunki na okolicznośċ jubileuszu są wówczas ogłaszane przez papieży w konstytucjach i jubileuszowych bullach, z którymi wierny winien się zapoznaċ.

s. Anna Czajkowska, s. Irena Złotkowska: Jak pomagać duszom czyśćcowym? – ODPUSTY



Następny: Odpusty — Ogólne formuły udzielania odpustów       | > > > > > |

Poprzedni: Odpusty – Warunki zyskiwania odpustów zupełnych i częściowych  | < < < < < |


| powrót do startu |