Powrót do nauczania Kościoła


Wprowadzenie


1.  11 października 1992 roku, nieodżałowanej pamięci Papież – Jan Paweł II – przekazał wszystkim wiernym całego świata Katechizm Kościoła Katolickiego, przedstawiając go jako tekst odniesienia „dla katechezy odnowionej u żywych źródeł wiary”1. W trzydzieści lat od otwarcia Soboru Watykańskiego II (1962–1965) zostało w ten sposób doprowadzone do szczęśliwego wypełnienia życzenie wyrażone w roku 1985 przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Synodu Biskupów, aby ułożyċ katechizm całej doktryny katolickiej tak odnośnie do wiary, jak i moralności.

Pięċ lat później, 15 sierpnia 1997 roku, ogłaszając typiczne wydanie Katechizmu Kościoła Katolickiego Papież potwierdził podstawowy cel tego dzieła: „jako pełnego i integralnego wykładu nauki katolickiej, który pozwala wszystkim dowiedzieċ się, co Kościół ten wyznaje, jak sprawuje swoją liturgię, jak żyje i jak się modli w swoim codziennym życiu”2.

2.  Dla podniesienia wartości Katechizmu i w celu wyjścia naprzeciw żądaniu wysuniętym na Międzynarodowym Kongresie Katechetycznym w 2002 roku, Jan Paweł II ustanowił w roku 2003 specjalną Komisję, pod przewodnictwem kard. Josepha Ratzingera, Prefekta Kongregacji Nauki Wiary, z zadaniem opracowania Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego, zawierającego sformułowania bardziej syntetyczne tych samych treści wiary. Po dwóch latach pracy przygotowano projekt Kompendium, który został wysłany do konsultacji Kardynałom i Przewodniczącym Konferencji Episkopatów. Projekt jako całośċ otrzymał pozytywną ocenę ze strony absolutnej większości tych, którzy odpowiedzieli. Komisja zajęła się więc jego rewizją i uwzględniając nadesłane propozycje służące ulepszeniu dzieła, opracowała tekst końcowy Kompendium.

3.  Trzy podstawowe cechy charakteryzują Kompendium: ścisła zależnośċ od Katechizmu Kościoła Katolickiego; forma dialogowa; użycie obrazów w katechezie.

Przede wszystkim Kompendium nie jest dziełem odrębnym i nie zamierza w żaden sposób zastępowaċ Katechizmu Kościoła Katolickiego: raczej nieustannie odsyła do niego bądźpoprzez dokładne wskazanie numerów odniesienia, bądźprzez ciągłe odwoływanie się do jego struktury, kontynuacji i jego treści. Kompendium zamierza ponadto rozbudziċ odnowione zainteresowanie i zapał do samego Katechizmu, który swą objaśniającą mądrością i swym duchowym namaszczeniem pozostaje nadal tekstem podstawowym katechezy kościelnej dzisiaj.

Jak Katechizm, tak również Kompendium dzieli się na cztery części, zgodnie z podstawowymi prawami życia w Chrystusie.

Pierwsza częśċ, zatytułowana „Wyznanie wiary”, zawiera konieczną syntezę lex credendi, to jest wyznawanej wiary Kościoła katolickiego, zaczerpniętej z Symbolu Nicejsko–Konstantynopolitańskiego, którego stała proklamacja podczas zgromadzeń chrześcijańskich pozwala zachowaċ w żywej pamięci główne prawdy wiary.

Częśċ druga, zatytułowana „Celebracja misterium chrześcijańskiego”, przedstawia istotne elementy lex celebrandi. Przepowiadanie Ewangelii znajduje istotnie swą uprzywilejowaną odpowiedźw życiu sakramentalnym. W nim wierni doświadczają i dają świadectwo w każdym momencie swej egzystencji o zbawiennej skuteczności Misterium Paschalnego, przez które Chrystus dokonał dzieła naszego odkupienia.

Częśċ trzecia, zatytułowana „Życie w Chrystusie”, przywołuje lex vivendi, to jest zobowiązanie, jakie ochrzczeni winni ujawniaċ w swoim postępowaniu i w swych etycznych wyborach – wiernośċ wobec wyznanej i celebrowanej wiary. Wierni rzeczywiście są wezwani przez Pana Jezusa do pełnienia dzieł, które udzielają im godności dzieci Ojca w miłości Ducha Świętego.

Czwarta częśċ, zatytułowana „Modlitwa chrześcijańska”, ukazuje lex orandi, to jest życie modlitwy. Na przykładzie Jezusa, doskonałego wzoru osoby modlącej, także chrześcijanin jest wezwany do dialogu z Bogiem na modlitwie, której uprzywilejowanym wyrazem jest Ojcze nasz, modlitwa, której nauczył nas sam Jezus.

4.  Drugą charakterystyką Kompendium jest jego forma dialogowa, która nawiązuje do starego, katechetycznego rodzaju literackiego, posługującego się pytaniami i odpowiedziami. Chodzi o zaproponowanie idealnego dialogu między nauczycielem i uczniem za pośrednictwem przynaglającej sekwencji pytań, które wciągają czytelnika, zapraszając go do odkrywania ciągle nowych aspektów prawd swojej wiary. Forma dialogowa sprzyja także znacznemu skróceniu tekstu, redukując go do rzeczy istotnych. Może sprzyjaċ przyswojeniu i ewentualnej memoryzacji treści.

5.  Trzecią charakterystykę stwarza obecnośċ niektórych obrazów, które artykułują zawartośċ treściową Kompendium. Pochodzą one z bogatej spuścizny chrześcijańskiej ikonografii. Z wiekowej tradycji soborowej poznajemy, że także obraz jest przepowiadaniem ewangelicznym. Artyści wszystkich czasów ofiarowali kontemplacji i zamyśleniu wiernych doniosłe fakty odnoszące się do misterium zbawienia, przedstawiając je w bogactwie kolorów i w doskonało ści piękna. Jest to znak, że dzisiaj bardziej niż kiedykolwiek, w cywilizacji obrazu, obraz sakralny może wyrażaċ dużo więcej niż same słowo. Jego dynamika komunikacji i przekaz orędzia ewangelicznego są nad wyraz skuteczne.

6.  W czterdzieści lat od zakończenia Soboru Watykańskiego II i w Roku Eucharystii Kompendium może stanowiċ kolejny środek służący zaspokojeniu zarówno głodu prawdy wiernych każdego wieku i środowiska, jak i potrzebie tych, którzy chociaż nie są wiernymi, to jednak odczuwają pragnienie prawdy i sprawiedliwości. Jego publikacja nastąpi w Uroczystośċ Świętych Apostołów Piotra i Pawła, filarów Kościoła powszechnego i przykładnych głosicieli Ewangelii w starożytnym świecie. Apostołowie ci widzieli to, co głosili i dawali świadectwo prawdzie Chrystusa aż po męczeństwo. Naśladujmy ich w zapale misjonarskim i prośmy Pana, aby Kościół podążał zawsze za nauczaniem Apostołów, od których otrzymał pierwsze radosne zwiastowanie wiary.


20 marca 2005, Niedziela Palmowa

JOSEPH KARD. RATZINGER
Przewodniczący Komisji specjalnej





1 Jan Paweł II, Konstytucja f idei depositum, 11 października 1992, 1.
2 Jan Paweł II, List apostolski Laetamur magnopere, 15 sierpnia 1997.

Kompendium KATECHIZMU KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO

Powrót do nauczania Kościoła