Ks. Piotr Tomasik — „TAK NIECH ŚWIECI WASZE ŚWIATŁO”

Podręcznik do nauki religii dla III klasy gimnazjum


Rozdział trzeci:
DROGA UCZNIA CHRYSTUSA

PrzyjdźKrólestwo Twoje

29. Kościół Polski wobec niepodległości



Zastanów się
»Jaki był przebieg niewoli narodowej w zaborze rosyjskim, pruskim
i austriackim?
»Czego uczyłeś się na lekcjach historii o powstaniach narodowych: listopadowym i styczniowym?

W okresie niewoli narodowej Kościół polski przeżył czas wielkiej próby. Rola, jaką pełnił Kościół w Polsce przedrozbiorowej, przesądziła, że zaborcy nieufnie, a niekiedy wrogo odnosili się do katolicyzmu polskiego i do przedstawicieli Kościoła. Ograniczono kontrakty biskupów z Rzymem, a hierarchię podejrzewano o służbę ob­cej racji stanu. Owszem, Kościół nieustannie stawał w obronie kultury i wolności naro­dowej. Z powodu przeciwstawienia się rusyfikacji został aresztowany i deportowany arcybiskup warszawski Zygmunt Szczęsny Feliński (1822–1895). Podobny los spotkał kardynała Mieczysława Ledóchowskiego (1822–1902), który w okresie kulturkampfu wystąpił przeciwko germanizacji Polaków na terenie zaboru pruskiego.



Zastanów się
»Jakie były okoliczności wybuchu, przebieg i skutki Powstania Sty­czniowego? Czym była żałoba narodowa?
»Czy znacie dzieła sztuki lub utwory literackie, które wprost nawiązują do historii Powstania Styczniowego?
»W kl. II gimnazjum na lekcjach religii uczyliście się o Romualdzie Traugutcie i św. Bracie Albercie Chmielowskim, którzy brali udział w Powstaniu Styczniowym. Przypomnijcie, co wiecie o ich walce w tym zrywie narodu. Co wiecie o późniejszej działalności św. Brata Alberta Chmielowskiego?.

Zapoznajcie się z biografiami dwóch postaci związanych z Powstaniem Stycznio­wym, wybitnych przedstawicieli narodu i Kościoła:




Poszli za Chrystusem

Zygmunt Szczęsny Feliński urodził się w r. 1822 na Wołyniu. Wychowany był w religijnej i patriotycznej atmosferze ziemiańskiego do­mu polskiego. Po ukończeniu wyższych studiów w Moskwie i Paryżu, idąc za głosem powołania, wstąpił do seminarium duchownego. W 1855 r. otrzymał święcenia kapłańskie w Petersburgu. Tu dał się poznaċ jako gorliwy ksiądz i wykładowca w petersburskim seminarium. Miał również oczy otwarte na zewnętrzną sytuację w stolicy carskiej Rosji i dostrzegał los opuszczonych dzieci polskich wygnańców oraz starców pozbawio­nych opieki. Sam doświadczywszy sieroctwa (przedwczesna śmierċ ojca, następnie zsyłka matki na Syberię), był wrażliwy na cierpienia ludzkie.   Bolał także nad represjami władzy carskiej wymierzonymi w Kościół ka­tolicki. Jedną z nich było zamknięcie nowicjatów zakonnych. W tych zna­kach odczytał nowe zadanie i w 1857 r. założył zgromadzenie zakonne Sióstr Rodziny Maryi, któremu zlecił opiekę nad dzieċmi, chorymi i sta­ruszkami.

W 1862 r. papież bł. Pius IX mianował ks. Zygmunta Szczęsnego Fe­lińskiego arcybiskupem warszawskim. Na tym stanowisku z wielką gorli­wością i odwagą rozwinął wszechstronną działalnośċ zmierzającą do odro­dzenia duchowego powierzonej sobie diecezji. Początkowo robił wszyst­ko, by łagodziċ konflikt miedzy społeczeństwem stolicy a rządem ca­rskim, jednakże po wybuchu Powstania Styczniowego zażądał od władz rosyjskich zaprzestania represji. Dlatego też, za obronę praw Kościoła i Ojczyzny, został skazany na wygnanie w głąb Rosji. Jako więzień i ze­słaniec nawet wśród największych cierpień i osamotnienia dawał przykład głębokiej wiary i pełnego zaufania wobec zrządzeń Opatrzności Bożej.

Po 20 latach został zwolniony z zesłania, jednak bez możliwości po­wrotu na teren diecezji warszawskiej. Zamieszkał w Galicji, gdzie mimo podeszłego wieku i choroby podjął pracę duszpasterską. Dostrzegł naglą­cą potrzebę rozwoju szkolnictwa na wsi. Osobiście wyszedł z inicjatywą organizowania szkół dla wiejskich dzieci i to zadanie powierzył Zgroma­dzeniu Sióstr Rodziny Maryi.

Zmarł w opinii świętości w Krakowie w 1895 r. Pozostawił wzór życia całkowicie oddanego Panu Bogu i bliźnim. Naród uczcił śmierċ biskupa–wygnańca manifestacyjnym pogrzebem na Wawelu.

Obecnie ciało arcybiskupa Zygmunta Szczęsnego Felińskiego spo­czywa w podziemiach archikatedry św. Jana w Warszawie. Prymas Ty­siąclecia kardynał Stefan Wyszyński w jednym z kazań mówił: „Wstąpcie do katedry, zejdźcie do podziemi, tam leży człowiek, o którym mówiono, że przegrał, a to jest zwycięzca”.





Poszli za Chrystusem

Św. Rafał Józef Kalinowski urodził się w 1835 r. Mając 8 lat rozpo­czął naukę w Instytucie Szlacheckim w Wilnie, następnie podjął studia inżynierskie w Petersburgu. Jednocześnie wstąpił do wojska rosyjskiego. Po ukończeniu studiów awansował do stopnia porucznika i rozpoczął pra­cę w swojej uczelni jako wykładowca matematyki.

Od wyjazdu z Wilna na pewien czas zaprzestał praktyk religijnych, do kościoła chodził rzadko, przeżywał rozterki wewnętrzne na tle reli­gi­jnym, a także kłopoty związane ze swoją narodowością, służbą w wojsku rosyjskim i zdrowiem. W końcu zdecydował się na wyjazd do Warszawy, gdzie chciał podjąċ leczenie i miał nadzieję na znalezienie pracy.

Na wiadomośċ o wybuchu Powstania Styczniowego podał się do dymisji w wojsku. Jednocześnie nawrócił się, m.in. pod wpływem lektury „Wyznań” św. Augustyna. Mając świadomośċ daremności zrywu powsta­ńczego, ale zarazem nie chcąc staċ na uboczu, gdy naród walczy, przy­łączył się do Powstania i z nominacji Rządu Narodowego w Warszawie objął kierownictwo wojskowe na Litwie. Aresztowany w 1864 r., został skazany na karę śmierci, który to wyrok zamieniono mu na 10 lat zesła­nia. Na Sybirze zajmował się m.in. wychowywaniem dzieci zesłańców.

Powróciwszy w 1874 r. do Warszawy, uzyskał paszport i wyjechał na Zachód jako wychowawca młodego księcia Augusta Czartoryskiego. W 1876 r. zdecydował się wstąpiċ do zakonu karmelitów; nowicjat rozpoczął w Grazu, przyjmując imię zakonne Rafał. Świecenia kapłańskie otrzymał w 1882 r., po ukończeniu studiów na Węgrzech. W zakonie pełnił szereg odpowiedzialnych funkcji: był wielokrotnie przeorem klasztorów w Czernej i Wadowicach. Zmarł w Wadowicach w 1907 r.


Rola katolicyzmu jako czynnika integrującego życie narodowe w latach niewoli jest zrozumiała, jeśli zważy się, że przez prawie półtora wieku naród pozbawiony był własnej państwowości, a Kościół był jedyną instytucją ogólnonarodową. I właśnie dlatego na ziemiach polskich Kościół stał się powiernikiem i symbolem polskich tra­dy­cji narodowych - znakiem wolnej Polski.



Praca domowa
1.Jakie były dzieje Waszej miejscowości i parafii w okresie niewoli narodowej? Postarajcie się znaleźċ jakieś pomniki, a może nawet dokumenty z tamtych czasów.
2.Co wiecie o Zgromadzeniu Sióstr Rodziny Maryi? Czy gdzieś w Waszej okolicy zgromadzenie to posiada swój dom zakonny? Jeśli tak, postarajcie się dowiedzieċ, jakie zadania realizują siostry.



Następna:
  Lekcja Nr 30  —   KRÓLESTWO BOGA CZY CZŁOWIEKA: CZY ISTNIEJE KONFLIKT POMIĘDZY NAUKĄ A WIARĄ?      |>>>>>|

Poprzednia:  Lekcja Nr 28  —   CZYNIĆ ŚWIAT BLIŻSZYM BOGU      |<<<<<|


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |