Ks. Piotr Tomasik — „DOM NA SKALE”

Podręcznik do nauki religii dla II klasy gimnazjum


Tematy dodatkowe:
ROK Z CHRYSTUSEM W KOŚCIELE

Wielkanoc


9. Zwycięzca śmierci



Poezja


Droga wierzbą sadzona wśród zielonej łąki,
Na której pierwsze jaskry żółcieją i mlecze.
Pośród wierzb po kamieniach wąska struga ciecze,
A pod niebem wysoko śpiewają skowronki.

Wśród tej łąki wilgotnej od porannej rosy,
Drogą, którą co święto szli ludzie ze śpiewką,
Idzie sobie Pan Jezus wpółnagi i bosy
Z wielkanocną w przebitej dłoni chorągiewką.

Naprzeciw idzie chłopka. Ma kosy złociste,
Łowicka jej spódniczka i piękna zapaska.
Poznała Zbawiciela z świętego obrazka,
Upadła na kolana i krzyknęła: „Chryste!”

Bije głową o ziemię z serdeczną rozpaczą
A Chrystus się pochylił nad klęczącym ciałem
I rzeknie: „Powiedz ludziom, niech więcej nie płaczą,
Dwa dni leżałem w grobie. I dziś zmartwychwstałem”.


Jan Lechoń, Wielkanoc


Wielkanoc, czyli Wielka Noc, kojarzy nam się zwykle z rezurekcją, a więc procesją odbywaną rano, kiedy już świeci słońce, procesją ku czci Zwycięzcy śmierci, piekła i szatana.

Dlaczego jednak nasz język przechował tę nazwę Wielka Noc? Otóż jest to nazwa jak najbardziej zgodna z tym, co stanowi istotę modlitwy Kościoła w czasie największych Świąt, Świąt Zmartwychwstania.

Zacznijmy od symboliki nocy. Noc to czas, w którym człowiek czuje się mało bezpiecznie. Noc to czas załatwiania rozmaitych ciemnych spraw. Taka jest w kulturze symbolika nocy. Żeby w czasie nocy nie zgubiċ się, potrzebne jest światło, które rozświetla noc. W tradycji Starego Testamentu noc i ciemnośċ również mają takie znaczenie. Ale historia Izraela zna noc szczególną, w czasie której dokonało się wielkie zwycięstwo i Bóg okazał ludowi wielką łaskę. Tą nocą jest noc paschalna. Noc paschy, czyli przejścia, przejścia anioła śmierci przez rodziny gnębicieli, noc przejścia Hebrajczyków przez Morze Czerwone i pokonania wojsk egipskich. W tę noc naród wybrany poruszał się jak w dzień, bo przed maszerującymi zastępami Żydów szedł Bóg w słupie ognia oświetlając im drogę.

Można spytaċ: Co to ma wspólnego z naszą Wielką Nocą? Przecież każdemu z nas dużo bardziej kojarzy się noc z Bożym Narodzeniem i Pasterką, w czasie której słyszymy słowa Pisma: Naród kroczący w ciemnościach ujrzał światłośċ wielką, nad mieszkańcami kraju mroków zabłysło światło.

Pierwszym elementem podobieństwa Świąt Wielkanocnych i żydowskiej Paschy jest nazwa, którą liturgia Kościoła często obdarza Święta Zmartwychwstania. Mianowicie mówi się o Świętach Paschalnych. Symbolika jest jasna: Chrystus dokonał przejścia (paschy) ze śmierci do życia. Więcej, śmierċ Chrystusa nastąpiła w przeddzień żydowskiej Paschy, a zatem sensowne jest kojarzenie ze sobą obu tych świąt. Ale zauważmy, żydowska Pascha wiązała się z nocą, nocą paschalną. I dlatego chrześcijańskie Święta Paschalne są też Świętami Wielkiej Nocy. Tak, nocy!

Zobaczmy, że liturgia Wielkiej Nocy pełna jest symboliki związanej ze światłem. Noc Zmartwychwstania zaczyna się liturgią, na progu której święci się ogień. Od poświęconego ognia zapala się paschał — symbol Chrystusa, który jest zmartwychwstałym Panem czasu i wieczności. Dlatego w paschał kapłan wtapia pięċ ziaren kadzidła (na oznaczenie pięciu ran Chrystusa ukrzyżowanego), rysuje krzyż (znak zwycięstwa nad śmiercią), w ramiona wpisuje cyfry kolejnego roku (bo Chrystus jest Panem naszego ziemskiego czasu), nad krzyżem umieszcza pierwszą literę alfabetu greckiego, a pod krzyżem ostatnią (bo Chrystus jest Początkiem i Końcem, do Niego należy nie tylko czas, ale i wiecznośċ). Na koniec tej ceremonii przy ognisku zapala paschał (wszak Chrystus jest światłością świata). Po śpiewie Światło Chrystusa procesja wyrusza do kościoła. Ale — i to trzeba koniecznie zauważyċ — procesja ta idzie w porządku odwrotnym niż zwykle. Ksiądz, który trzyma zapalony paschał, idzie na początku. To powinno nam przypomnieċ opis z Księgi Wyjścia, kiedy to synowie Izraela uciekający z domu niewoli szli wśród ciemności nocy paschalnej za Bogiem, który przewodził im pod postacią słupa ognia. Przy wejściu do kościoła wszyscy zapalamy świece od ognia paschału. Jest coś niezwykłego w tym wejściu ze światłem do całkiem ciemnego kościoła. W tym obrzędzie namacalnie czujemy, że Chrystus istotnie jest Tym, który rozświetla ciemnośċ, że Jego światło pozwala nam iśċ poprzez mroki świata. Ale takie wzruszenie można przeżyċ, jeśli istotnie Wigilia Paschalna odbywa się o odpowiedniej, późnej porze.

Gdy wreszcie dochodzimy do ołtarza, zapalają się światła całego kościoła i zgromadzeni słyszą słowa jednego z najpiękniejszych hymnów, jakie zna chrześcijaństwo, Orędzia Wielkanocnego. Jeśli wtedy, nie zważając na ścisk wokół nas, zasłuchamy się w słowa tego śpiewu, to zrozumiemy nie tylko sens tej Wielkiej i Świętej Nocy, ale i sens naszego życia w Chrystusie:


Weselcie się już zastępy Aniołów w niebie,
weselcie się słudzy Boga.
Niechaj zabrzmią dzwony głoszące zbawienie,
gdy Król tak wielki odnosi zwycięstwo.
Uświęcająca siła tej Nocy
oddala zbrodnie,
z przewin obmywa,
przywraca niewinnośċ upadłym,
a radośċ smutnym,
rozprasza nienawiśċ,
usposabia do zgody
i ugina potęgi.


Franciszek Karpiński napisał piękną Pieśń o Zmartwychwstaniu Pańskim, którą, podobne jak kolędę Bóg się rodzi, śpiewa się w rytmie staropolskiego dostojnego tańca, poloneza:



Śpiewajmy Panu


Nie zna śmierci Pan żywota,
chociaż przeszedł przez jej wrota;
Rozerwała grobu pęta
Ręka święta. Alleluja.

Twój, Adamie, dług spłacony,
Okup ludzki dokończony;
Wnijdziesz w niebo z szczęśliwymi
Dzieċmi twymi. Alleluja.

Próżno, straże, grób strzeżecie!
Już Go tutaj nie znajdziecie;
Wstał przeniknął skalne mury
Bóg natury. Alleluja.




Następna:  Temat Nr 10  —   KRÓLOWA POLSKI      | >>>>> |

Poprzednia:  Temat Nr 8  —   OFIARA DLA NASZEGO ZBAWIENIA      | <<<<< |


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |