Ks. Piotr Tomasik — „DOM NA SKALE”

Podręcznik do nauki religii dla II klasy gimnazjum


Rozdział trzeci:
DROGOWSKAZY DO SZCZĘŚCIA

24. Jaki jestem dla moich bliskich?

Okres, jaki przeżywacie obecnie w Waszym życiu, nie jest łatwy, między innymi dlatego, że niekiedy znacznie pogorszyły się Wasze relacje z rodzicami. Pisze chłopak, Wasz rówieśnik:



Listy,
opinie

Ostatnio moje kontakty z rodzicami sta­ły się okropne. Ciągle się z nimi kłócę, bo ciągle się mnie czepiają. A to włosy nie takie, jak trzeba, a to koledzy nie­wła­ściwi, a w ogóle nie uczę się tak, ja­kby chcieli. Mam już dosyċ tych ciągłych narzekań. Kiedyś byli dla mnie inni, teraz coś się popsuło. To prawda, że ja też nie jestem święty. Jak mnie coś zdene­rwuje, to się kłócę i krzyczę. Chyba ten krzyk najbardziej irytuje moich rodziców. Nie podoba się im, że jestem opryskliwy, ale jak tu nie byċ opryskliwym, jak wszy­scy się człowieka czepiają.


Zwykle w Waszych listach dotyczących rozmaitych kłótni w rodzinie można wyczuċ tęsknotę za wzajemnym szacunkiem i miłością. To jest naturalne dążenie człowieka. Człowiek oczekuje, by rodzina była miejscem miłości i szacunku.



Przeczytaj

Ludzie nie zostali po omacku rzuceni na naszą planetę. Człowiek został zawierzony człowiekowi. Pierwszym i fundamentalnym prawem ludzi jest prawo do miłości. Każdy człowiek przychodzący na ten świat ma niezaprze­czalne prawo do ojca i matki. Prawo do rodziny, do ludzkiego ciepła, prawo do bezpieczeństwa.

Proces stawania się człowiekiem rozpoczyna się w łonie matki. Człowiek może się rozwijaċ naprawdę po ludzku, prawidłowo, gdy kocha i jest kochany.

Phil Bosmans, Byċ człowiekiem


IV Przykazanie Boże zostało sformułowane w tekście zapisanym w Księdze Wyjścia. Uzupełniają je pouczenia z Księgi Mądrości Syracha, a także wskazania, które do dzieci i rodziców kieruje św. Paweł w Liście do Efezjan:



Bóg mówi

Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś mógł długo żyċ na tej ziemi, którą Jahwe, twój Bóg, daje ci w posiadanie.

Wj 20, 12


Pan nakazał dzieciom, by szanowały rodziców, a synów zobowiązał, by szanowali swoje matki. Kto szanuje ojca, dostępuje odpuszczenia grzechów. Kto czci swą matkę, podobny jest do człowieka gromadzącego skarby.

Syr 3, 2–4


Dzieci, waszym obowiązkiem wobec Boga jest słuchaċ rodziców. Domaga się tego zwykła sprawiedliwośċ. Czcij ojca swego i matkę — to pierwsze przykazanie, a z nim wiąże się taka oto obietnica: aby ci było dobrze i abyś długo żył na tej ziemi. Wy zaś, ojcowie, ze swej strony nie traktujecie swych dzieci tak, by musiały się gniewaċ. Wychowujcie je pouczając i karcąc w duchu Pańskim.

Ef 6, 1–4.




Komentarz

Czasownik czciċ zaczerpnięty jest ze sfery kultycznej (czyli związanej bezpośrednio z Bogiem). W odniesieniu do Boga tłumaczony jest najczęściej przez: oddawaċ chwałę, cześċ. Chodzi więc tu o cześċ natury religijnej, wypływającą nie tyle z autorytetu rodziców, ile z faktu, że rodzice są niezastąpionymi pośrednikami w przekazywaniu życia, którego jedynym Dawcą i wyłącznym Panem jest Bóg. Życie jest święte. Rodzice przez zrodzenie dziecka uczestniczą w świętości i mocy Boga i z tego względu zasługują na cześċ. Należy miłowaċ ich całym sercem na równi z Bogiem.

Abp Henryk Muszyński, Dziesięċ słów


Ale warto też zauważyċ, że IV Przykazanie Boże nakłada też pewne obowiązki na rodziców, co zauważył św. Paweł w Liście do Efezjan. Tak oto Jan Paweł II komentuje IV Przykazanie:




Jan Paweł II naucza

Słowa IV Przykazania skierowane są do dzieci, do synów i córek. Mówią „czcij ojca i matkę”. Z równą siłą jednak odnoszą się do rodziców: „Pamiętaj, abyś prawdziwie zasługiwał na tę cześċ”. Bądźgodny imienia ojca! Bądźgodna imienia matki! (...)

„Czcij ojca i matkę” — powiada IV Przykazanie. Ale żeby dzieci mogły czciċ swoich rodziców, muszą byċ uważane i przyjmowane jako dar Boga. Tak, każde dziecko jest darem Boga. Dar to trudny niekiedy do przyjęcia, ale zawsze dar bezcenny. (...)

W wychowaniu dziecka chodzi nie tylko o to, żeby się dla niego poświęcaċ. Chodzi o to, żeby się poświęcaċ w sposób mądry — tak aby wychowaċ je do prawdziwej miłości. Do prawdziwej miłości wychowuje się także wymagając, ale tylko miłując można wymagaċ. Można wymagaċ, wymagając od siebie.

Kielce, 3 VI 1991




Zastanów się
»W jaki sposób rodzice powinni traktowaċ swoje dziecko?
»Czy wychowanie to pozwalanie dziecku na wszystkie zachcianki?
»Kiedy rodzice mogą wymagaċ od swoich dzieci?
»Jak przygotowaċ się do roli rodziców w dorosłym życiu? Porozma-wiajcie o tym w klasie.

Poruszony w liście Waszego kolegi problem trudności porozumienia między dzie­ċmi a rodzicami jest dośċ typowy dla Waszego wieku. Czas młodości to czas wchodze­nia w dorosłośċ. To czas trudnych zmian, do których niełatwo przychodzi dostosowaċ się zarówno Wam, jak i rodzicom.

Niemniej jednak warto, byście okazali pewną elementarną sprawiedliwośċ. Jeśli chcecie, by rodzice traktowali Was poważnie, to i Wy sami powinniście staraċ się po­ważnie i odpowiedzialnie zachowywaċ. Jeśli domagacie się, by rodzice dotrzymywali słowa, to i Wy musicie sami dotrzymywaċ danego im słowa. Relacje między ludźmi dorosłymi są bowiem obustronne. Nie możecie postępowaċ jak dzieci, a jednocześnie domagaċ się, by traktowano Was jako dorosłych.

Pamiętajcie także, że życie w rodzinie jest dla Was samych wielką szansą dobre­go przygotowania się życia w społeczeństwie ludzi dorosłych. Trzeba nauczyċ się oddzielania rzeczy poważnych od błahych, a także trudnej sztuki kompromisu. Są sprawy, w których ustąpiċ nie wolno. To sprawy ważne. Dotyczą one całej przyszłości człowieka, wyborów moralnych, wierności Bogu. Ale jeżeli człowiek wykłóca się o bła­hostki, staje się po prostu śmieszny.

Jeszcze o jednej sprawie warto pamiętaċ. Ona dotyczy całego Waszego doro­słe­go życia. Wiele razy na pewno Wam się przytrafiło, że coś zrobiliście błędnie, że pomy­liliście się w czymś, chociażby to, że nie najlepiej napisaliście klasówkę. Otóż w życiu zdarzyċ się może wiele pomyłek. Nie uważajcie, że we wszystkim macie rację, że zjedliście wszystkie rozumy. Z takimi zarozumialcami nie da się żyċ. Jeśli takich mądrali spotkaliście, to wiecie, jak trudno się z nimi dogadaċ. Mądry człowiek to taki, który umie przyznaċ się do błędu i korzystaċ z doświadczeń życiowych innych osób. Korzystajcie też z doświadczeń życiowych Waszych rodziców i Waszych dziadków, o szacunku dla których też nie wolno Wam zapomnieċ. O szacunku dla najstarszych członków naszych rodzin pisze Jan Paweł II:




Jan Paweł II naucza

Ludzie starzy pomagają nam mądrzej patrzeċ na ziemskie wydarzenia, ponieważ dzięki życiowym doświadczeniom zy­skali wiedzę i dojrzałośċ. Są strażnikami pamięci zbiorowej, a więc mają szczególny tytuł, aby byċ wyrazicielami wspól­nych ideałów i wartości, które są podstawą i regułą życia społe­cznego. Wykluczyċ ich ze społeczeństwa w imię nowocze­sności pozbawionej pamięci znaczy odrzuciċ przeszłośċ, w której zakorzeniona jest teraźniejszośċ. Ludzie starsi dzięki swej dojrzałości i doświadczeniu mogą udzielaċ młodym rad i cennych pouczeń.

Kruchośċ ludzkiego istnienia, w sposób najbardziej wyra­zisty ujawniająca się w starszym wieku, staje się w tej perspe­ktywie przypomnieniem o wzajemnej zależności i nieodzo­wnej solidarności między różnymi pokoleniami, jako że każdy człowiek potrzebuje innych i wzbogaca się dzięki darom wszystkich. (…)

Dla narodów zamieszkujących obszary objęte oddziały­wa­niem Biblii punktem odniesienia było przez stulecia powsze­chnie tam respektowane przykazanie Dekalogu: „Czcij ojca i matkę”. Jego pełne i konsekwentne przestrzeganie nie tylko jest źródłem miłości dzieci do rodziców, ale podkreśla też silną więźmiędzy pokoleniami. Tam gdzie przykazanie to jest akceptowane i wiernie zachowywane, ludzie starzy nie muszą się obawiaċ, że zostaną uznani za bezużyteczny i kłopotliwy ciężar.

Przykazanie poucza też, że należy okazywaċ szacunek tym, którzy żyli przed nami oraz ich dobrym dziełom: „ojciec i matka” oznaczają tu również przeszłośċ, więźmiędzy kole­jnymi pokoleniami, dzięki której możliwe jest samo istnienie narodu. (…)

„Przed siwizną wstaniesz, będziesz szanował oblicze sta­rca” (Kpł 19, 32). Czciċ ludzi starych znaczy spełniaċ trojaką powinnośċ wobec nich: akceptowaċ ich obecnośċ, pomagaċ im i doceniaċ ich zalety. W wielu środowiskach jest to natu­ralny sposób postępowania, zgodny z odwiecznym obycza­jem.

List do ludzi w podeszłym wieku, 1999 r.





Poszli za Chrystusem

Błogosławiona Marianna Biernacka urodziła się w 1888 r. w Lipsku nad Biebrzą. Wraz ze swym mężem Ludwikiem utrzymywała rodzinę z pracy na 20–hektarowym gospodarstwie rolnym. Po śmierci męża i usamodzielnieniu się córki pozostała z synem. Syn niebawem się ożenił. Marianna swoją codzeinnośċ dzieliła z młodym małżeństwem.

Na początku lipca 1943 r., w czasie akcji odwetowej ze strony Gestapo, spontanicznie ofiarowała swoje życie, w zamian za wziętą na egzekucję swoją brzemienną synową i życie dziecka, mającego się wkrótce narodziċ. Uprosiła dowódcę plutonu, by mogła zająċ jej miejsce. W ten sposób synowa mogła wróciċ do domu, Mariannę natomiast zabrano do więzienia, a później 13 lipca 1943 r. rozstrzelano w Naumowiczach k. Grodna. Czekając na egzekucję miała tylko jedną prośbę: aby dostarczono jej różaniec.




Zapamiętaj
IV Przykazanie Boże poucza o szacunku do rodziców jako tych, którzy z Bogiem współuczestniczą w przekazaniu życia. Jednocześnie jest ono wezwaniem dla rodziców, by tak postępowali, aby zasługiwali na ten szacunek.



Poezja


Ona mi pierwsza pokazała księżyc
i pierwszy śnieg na świerkach,
i pierwszy deszcz.

Byłem wtedy mały jak muszelka,
a czarna suknia matki szumiała jak Morze Czarne.

Konstanty Ildefons Gałczyński Spotkanie z matką (fragment)




Poezja


Nad Twoją białą mogiłą
kwitną białe życia kwiaty —
o, ileż lat to już było
bez Ciebie — przed iluż to laty?

Nad Twoją białą mogiłą,
od lat tylu już zamkniętą
— jakby w górę coś wznosiło —
coś, tak jak śmierċ niepojęte.

Nad Twoją białą mogiłą,
o Matko, zgasłe Kochanie —
za całą synowską miłośċ
modlitwa: Daj wieczne odpoczywanie.

Karol Wojtyła, Nad Twoją białą mogiłą




Praca domowa
1.Wiele utworów literackich wspomina o miłości do rodziców, zwłaszcza do matki. Podaj kilka przykładów. Wpisz do zeszytu jakiś wiersz, w którym poeta mówi o swojej matce.
2.IV Przykazanie Boże można odnieśċ do własnego rodzeństwa: braci i sióstr. Jaki jesteś dla nich? Czy nie ma w tym względzie uchybień lub zaniedbań?



Następna:  Lekcja Nr 25  —   CO TO ZNACZY: JESTEM POLAKIEM?      | >>>>> |

Poprzednia:  Lekcja Nr 23  —   CZYM JEST DLA MNIE NIEDZIELA?      | <<<<< |


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |