Ks. Piotr Tomasik — „DOM NA SKALE”

Podręcznik do nauki religii dla II klasy gimnazjum


Rozdział drugi:
FUNDAMENT DOBRA

8. Które dobro wybraċ?

Wielokrotnie życie stwarza takie sytuacje, w których musimy wybraċ pomiędzy dwiema wartościami. Określiċ nie tyle, co jest dobre, a co złe, lecz co jest lepsze, a co gorsze. Pisze uczennica I klasy liceum:



Listy,
opinie

Pod koniec roku szkolnego zaczęłam się zastanawiaċ nad tym, gdzie pojechaċ na wakacje. Z jednej strony rodzice chcieli, bym jechała do Anglii na obóz językowy. Już raz na takim obozie byłam i bardzo mi się podobało. Miałam wielką ochotę znów pojechaċ, zwłaszcza, że w poprzednim roku poznałam wielu fajnych ludzi i chciałam odnowiċ te znajomości.

Ale zadzwoniła też do mnie koleżanka, która powiedziała mi, że jej ciotka zabie­ra ją w góry i jest wolne miejsce w poko­ju. Czy nie chciałabym się z nimi wybraċ. Góry uwielbiam i tak, prawdę mówiąc, odpo­czywam tylko tam, w czasie wędrówek. Ciotka mojej koleżanki jest niewiele od nas starsza i też bardzo ją lubię.

I tak pojawiła się sytuacja dla mnie prawie bez wyjścia: Gdzie jechaċ? Który wyjazd wybraċ? Wiem, że to trochę głupie, bo przecież tylu ludzi nie ma gdzie jechaċ i nie ma takiego problemu. Ten mój problem to żaden problem. Ale mnie to naprawdę męczy.


Bez wątpienia wiele osób doradzałoby tej dziewczynie, by postąpiła tak lub inaczej. Sytuacja, w której człowiek musi dokonaċ wyboru, jest czymś normalnym w życiu człowieka. Wybór między lepszym a gorszym to bardzo często wybór między jednym dobrem a innym. Tylko że dobra te nie są równorzędne. O jednym z nich powiemy wyższe, o innym zaś niższe. Dobra układają się w pewną hierarchię wartości.

Biblia poświadcza istnienie takiej hierarchii wartości. Przeczytajcie najpierw przypowieśċ o miłosiernym Samarytaninie zapisaną w Ewangelii św. Łukasza:



Bóg mówi

Pewien człowiek szedł z Jerozolimy do Jerycha i wpadł między zbójców. Ci obrabowali go, pobili dotkliwie i, zosta­wiwszy na pół żywego, odeszli. I zdarzyło się, że przechodził tamtędy pewien kapłan. Zobaczywszy go, poszedł jednak dalej. Podobnie i pewien lewita, choċ był koło tego miejsca i widział to, poszedł dalej. Aż pewien Samarytanin, odbywając podróż, gdy był już obok niego i zobaczył go, ulitował się nad nim. Zbliżył się do niego, opatrzył jego rany zwilżając je oliwą i winem, a potem, usadowiwszy go na swoim zwierzęciu, zawiózł go do gospody i opiekował się nim. Następnego dnia wydobył dwa denary, wręczył je właścicielowi gospody i powiedział: Opiekuj się nim, a jeśli wydasz coś ponadto, wszystko ci oddam, gdy będę wracał.


Łk 10, 30b–35




Komentarz

Kim byli Samarytanie? Naród ten powstał po roku 721, gdy Asyry­jczycy zdobyli miasto Samarię i uprowadziwszy do niewoli miejscową ludnośċ osiedlili w okolicach tego miasta ludnośċ rozmaitych ras i wierzeń. Ze zmieszania się resztek miejscowej ludności z przybyszami powstali Samarytanie uważani przez Żydów za nieczystych i powsze­chnie pogardzani.

Źródło: Słownik nauki religii, red. J. Szpet, B. Walczak




Zastanów się
Kapłan i lewita zapewne mieli ważne sprawy do załatwienia w Jerychu. Ich pośpiech był jakoś uzasadniony.
»Czy jednak postąpili słusznie, gdy nie zatrzymali się po drodze przy pobitym człowieku?
»Czy wybrali wyższe dobro?

Przeczytajcie również zapisaną w Ewangelii św. Łukasza rozmowę Jezusa z dwiema siostrami, Marią i Martą:



Bóg mówi

Jezus wszedł do pewnego miasta, gdzie przyjęła Go w swym domu kobieta imieniem Marta. Miała ona siostrę, której na imię było Maria. Ta siedząc u stóp Pana wsłuchiwała się w Jego słowa. A Marta, krzątając się koło różnych posług, zatrzymała się wreszcie i powiedziała: Panie, czyż nic Cię nie obchodzi to, że siostra mnie samej zostawiła całą posługę? Powiedz jej, żeby mi pomogła! Lecz Pan odpowiedział jej: Marto, Marto, zabiegasz i martwisz się o zbyt wiele. A tylko jedno jest potrzebne. Maria wybrała najlepszą cząstkę: taką, która nie będzie jej odjęta.


Łk 10, 38–42




Zastanów się
»Czy posługiwanie gościom jest czymś dobrym?
»Czy słuchanie Słowa Bożego jest czymś dobrym?
»W świetle rozmowy Jezusa z Marią i Martą słuchanie Słowa Bożego jest ważniejsze od posługiwania gościom. Czy z tego należy wniosko­waċ, że gościnnośċ przestała byċ wartością?

Niekiedy hierarchia wartości jest uzależniona od sytuacji, w której znajduje się człowiek. Z taką sytuacją spotkaliśmy się w opisie spotkania Jezusa z Maria i Martą. Marta wybrała lepszą cząstkę, ponieważ rozmawiała z Jezusem, ponieważ Jezus chciał jej dobra i chciał jej przekazaċ Swoje Słowo. Powołanie, jakie daje Bóg człowiekowi sprawia, że pewne wartości powinny byċ usytuowane wyżej w życiu konkretnego człowieka. Największą bowiem wartością jest dobro, jakie Bóg zaplanował dla człowieka. Przeczytajcie słowa Jezusa do uczniów zapisane w Ewangelii św. Mateusza:



Bóg mówi

Nie troszczcie się o wasze życie; o to, co będziecie jedli i pili, ani o wasze ciało, myśląc, czym byście je przyodziali. Czyż życie nie jest więcej warte niż pokarm, a ciało czyż nie jest czymś więcej niż odzienie? Przypatrzcie się ptakom w górze: nie sieją, nie zbierają plonów ani nie gromadzą ziarna w spichlerzach, a jednak wasz Ojciec Niebieski żywi je. Czyż nie jesteście więcej warci niż one?

A czemu martwicie się o odzienie? Popatrzcie na lilie polne, jak rosną! A przecież nie pracują ani przędą. Otóż mówię wam, iż mimo to nawet Salomon w całym swoim blasku nie był ubrany jak którakolwiek z nich. Jeśli tedy ziele polne, które dziś jest, a jutro będzie wyrzucone do ognia, Bóg tak przyodziewa, to czyż nie uczyni On jeszcze więcej dla was, o ludzie małej wiary!

Nie martwcie się więc mówiąc: Co będziemy jedli? Co będziemy pili? Czym się przyodziejemy? Są to sprawy, o które zabiegają poganie. Ojciec wasz Niebieski wie, że tego wszystkiego potrzebujecie. Szukajcie naprzód królestwa Bożego i jego sprawiedliwości, a wszystko inne będzie wam dodane.


Mt 6, 25–33




Zastanów się
»Czy te słowa Jezusa można tłumaczyċ w ten sposób, że dobra materialne takie jak pożywienie, czy ubiór są całkiem nieważne i niepotrzebne?
»Jakie miejsce zajmują dobra materialne w porównaniu z dobrami moralnymi, takimi jak sprawiedliwośċ?
»Przypomnij historię życia św. Franciszka z Asyżu, człowieka, dla którego te słowa Chrystusa stały się dosłownym programem życia?

Św. Franciszek z Asyżu wybrał ubóstwo. Swoim życiem poświadczył, że można żyċ bez zbytnich trosk o sprawy materialne. Jednakże większośċ ludzi w taki sposób żyċ nie może. Troski o dobra materialne nie są złe, o ile nie przesłaniają nam wię­kszego dobra, na przykład, dobra moralnego. Dlatego też warto, byśmy zastanowili się, jaka jest nasza hierarchia wartości. Etyka katolicka zwykle przyjmuje następu­jącą hierarchię wartości:

wartości religijne, czyli Bóg i człowiek, gdyż etyka katolicka opiera się na przykazaniu miłości Boga i człowieka
wartości moralne, czyli określające, co jest dobre, a co złe.
 
wartości duchowe, związane z pięknem, nauką, siłą państwa, pomyślnością Oj-czyzny.
wartości witalne, od łacińskiego słowa vita, czyli życie, a więc wartości zwią-zane z podtrzymywaniem życia i zdrowiem człowieka,
wartości zmysłowe, czyli związane z przyjemnościami.
 

Warto, byście zwrócili uwagę, że żadna z tych wartości wymienionych w powyższym zestawieniu, nie jest pomijana. Wartością jest zarówno dobre postępowanie, jak i rozrywka. Ale w sytuacji, gdy dochodzi do zderzenia się wartości, w sytuacji, gdy trzeba wybraċ którąś z wartości, okazuje się, że właściwy wybór polega na wyborze wartości wyższej. Hierarchia wartości, jeśli ją sobie uświadomimy, jest dla nas pomocą, które dobro wybraċ. Należy wybieraċ zawsze dobro wyższe.




Poszli za Chrystusem

Błogosławieni Edward Klink, Czesław Jóźwiak, Edward Kaźmierski, Franciszek Kęsy i Jarogniew Wojciechowski w roku wybuchu II wojny światowej mieli od 17 do 20 lat i byli wychowankami szkół prowadzonych przez księży salezjanów. To zgromadzenie zakonne, założone w XIX w. przez św. Jana Bosko, ma na celu opiekę wychowawczą nad młodzieżą i prowadzi wiele szkół. Uczestniczyli też w działalności oratorium. Było to miejsce szczególne. Zbierała się tam młodzież, żeby nie tylko się modliċ wspólnie, ale też miło spędzaċ czas. Salezjańskie oratorium oferowało młodym ludziom wspólną zabawę, gry sportowe, wycieczki, udział w kółku teatralnym, lekturę ciekawych książek w czytelni lub wypożyczanych z biblioteki. Nade wszystko oratorium stanowiło wspólnotę ludzi, którzy się znali, rozumieli, wspólnie potrafili bawiċ się, pracowaċ i modliċ. Było czymś w rodzaju klubu młodzieżowego.

W czasie kampanii wrześniowej starsi chłopcy na ochotnika służyli w wojsku. Po demobilizacji wrócili do swoich domów. I wrócili do działalności oratoryjnej i niepodległościowej. Założyli organizację pod nazwą Wojsko Ochotnicze Ziem Zachodnich. W tamtym czasie wszelkie stowarzyszenia były zakazana. Trwała okupacja i bezwzględnie walczono z polskością. Gestapo trafiło na ślad nielegalnej organizacji i aresztowało całą „piątkę” we wrześniu 1940 roku. Chłopcy zostali osadzeni w Forcie VII w Poznaniu. przewożono ich kolejno do więzień we Wronkach, Berlinie i w Zwickau w Saksonii. W więzieniach poddawani byli rozlicznym szykanom, jednak nie wyparli się swojej wiary. Kiedyś, gdy wspólnie modlili się w celi, jeden z więźniów ostrzegał ich: „Czy wiecie, co was czeka?” Usłyszał odpowiedź: „O tym, co nas czeka, wie tylko Bóg. Jemu ufamy. Cokolwiek się stanie, będzie to Jego wola”. Zostali zgilotynowani 24 sierpnia 1942 r. na dziedzińcu więzienia w Dreźnie.

Mimo trudności, czasu niesprzyjającego, pokazali, co jest dla nich ważne, ukazali, że życie wtedy zyskuje sens, gdy jest przeżyte dla godnego celu.




Bóg mówi

Nie bójcie się więc tych, którzy zabijają ciało, ale duszy zabiċ nie mogą! Bójcie się raczej Tego, który może wtrąciċ do piekła i duszę, i ciało. Ktokolwiek opowie się za Mną wobec ludzi, Ja ze swej strony opowiem się za nim przed Ojcem moim, który jest w niebie. Lecz kto się Mnie wyprze przed ludźmi, tego i Ja wyprę się przed Ojcem moim, który jest w niebie.


Mt 10, 28. 32–33




Zapamiętaj
Hierarchia wartości pomaga człowiekowi wybraċ w sytuacji, gdy dochodzi do konfliktu wartości. Hierarchia wartości ukazuje człowiekowi, która wartośċ jest wyższa, a która niższa. Sumienie podpowiada nam wówczas, byśmy wybrali wartośċ wyższą. Trzeba niekiedy coś poświęciċ, z czegoś zrezygnowaċ, by osiągnąċ większe dobro.



Praca domowa
1.Na jakie wartości szczególną uwagę zwracał w swoim życiu św. Franciszek z Asyżu? Czy wartości te są aktualne i dzisiaj?
2.Jakie wartości okazały się najważniejsze w życiu pięciu wychowanków oratorium salezjańskiego?
3.. Franciszek z Asyżu często mówił, że miłośċ nie jest kochana. Jak rozumieċ te słowa? Co należałoby uczyniċ, by w dzisiejszym wiecie miłośċ była kochana?



Następna:  Lekcja Nr 9  —   WĘDRÓWKA DO WOLNOŚCI      | >>>>> |

Poprzednia:  Lekcja Nr 7  —   JAK POZNAĆ, CO JEST DOBRE?      | <<<<< |


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |