Ks. Piotr Tomasik — „SŁOWO BLISKO CIEBIE”

Podręcznik do nauki religii dla I klasy gimnazjum


Rozdział trzeci:
SŁOWO STAŁO SIĘ CIAŁEM
J 1, 14

25. Jezus historii

Czy Jezus był postacią historyczną? Czy naprawdę istniał? Czy takie pytanie jest ważne? Pisze o tym jeden z Waszych kolegów:



Listy,
opinie

Pokłóciłem się z moim kumplem, który mi powiedział, że istnienie Jezusa nie jest wcale pewne. A jeśli tak, to chrześcijaństwo jest „lipą”. Starałem się go przekonaċ, że wcale tak nie jest, jak sądzi, że Jezus naprawdę istniał. Ale nie miałem zbyt przekonujących dowodów. Więc kiedy on mnie „przyparł do muru”, wtedy mu usiłowałem wytłumaczyċ, że nawet, jeśli Chrystus nie istniał, to chrześcijaństwo ma sens. Wtedy mnie wyśmiał. Nie wiem, czy słusznie.


Owszem, słusznie. Gdyby Chrystus nie istniał rzeczywiście, nie był prawdziwym człowiekiem, to chrześcijaństwo byłoby mętną i kłamliwą teorią. Sens chrześcijaństwa opiera się na wydarzeniu Jezusa z Nazaretu. Dlatego ten temat o historyczności Jezusa jest tak ważny dla naszej wiary, chociaż argumenty, jakimi się posłużymy, nie będą religijne, ale ściśle historyczne.


Wiarygodnośċ historyczna Ewangelii

Pierwsza, najbardziej naturalna odpowiedźna pytanie, gdzie szukaċ informacji o Jezusie, brzmi: w Ewangeliach. Powstały one, podobnie jak pozostałe księgi biblijne, w trzech etapach.



Przypomnij sobie

Powstanie Biblii to etap długiego procesu historycznego. Każda księga, wręcz każdy fragment przechodził zasadnicze trzy etapy:

1.Tradycja ustna — Na tym etapie przekazywano ustnie, niekiedy przez długi okres, informacje o zdarzeniach lub też prawdę mądrościową.
2.Formowanie się źródeł — ¬ródła te miały najczęściej charakter zapisków historycznych, zbiorów mów wybitnych postaci, aktów prawnych.
3.Ostateczna redakcja tekstu, z uwzględnieniem zamierzeń redaktora i potrzeb adresatów — Tzw. redaktor nadawał księdze ostateczny kształt układając w odpowiedniej kolejności fragmenty źródeł.

Powyższe etapy powstawania ksiąg biblijnych w wypadku Ewangelii (i pozostałych ksiąg Nowego Testamentu) były dużo krótsze niż w wypadku ksiąg starotestamentalnych.



Teksty Ewangelii są nieskażone, to są te same opisy, jakie powstały w czasach, gdy jeszcze żyli naoczni świadkowie nauczania, śmierci i zmartwychwstania Jezusa. Zatem twierdzenie, iż historia Jezusa jest wynikiem legendy, a sam Jezus postacią legendarną, jest nieprawdopodobne. Raczej ci, którzy twierdzą, że Jezus nie istniał, musieliby wykazaċ, że apostołowie wymyślili sobie postaċ Jezusa i że Ewangelie (oraz cały Nowy Testament) jest mistyfikacją. Czy taki argument jest możliwy do utrzymania? Otóż musimy sobie zdaċ sprawę, że apostołowie (wszyscy poza św. Janem) przelali krew za głoszoną prawdę. To swoiste świadectwo krwi nie pozwala podtrzymywaċ bajecznego przypuszczenia, że Jezus został wymyślony przez apostołów, a ci poszli za prawdę o Nim na mękę i śmierċ. Zresztą nie ma żadnych śladów w ówczesnej literaturze pozabiblijnej, by podważano istnienie Jezusa. Więcej, wielu autorów pośrednio potwierdza, że Jezusa żył i działał.


Świadectwo żydowskie: Józef Flawiusz



Nota

Józef Flawiusz (37–103) — historyk żydowski. W młodości należał do faryzeuszy. Po skończonej wojnie rzymsko–żydowskiej w roku 70 udał się do Rzymu, gdzie żył w łaskach u cesarzy. Flawiuszowi, renegatowi, ale zdolnemu historykowi, zawdzięczamy opis powstania antyrzymskiego w Palestynie (Wojna żydowska) oraz dzieło poświęcone historii Żydów (Dawne dzieje Izraela).




Tekst
źródłowy

Młodszy Annasz, który, jak powiedzieliśmy, otrzymał godnośċ arcykapłana, był z usposobienia człowiekiem hardym i niezwykle zuchwałym. Należał do grupy saduceuszów, którzy wyróżniali się pośród innych Żydów surowością poglądów. Otóż Annasz będąc człowiekiem takiego charakteru i sądząc, że nadarzyła się dogodna sposobnośċ, ponieważ zmarł Festus, a Albinus był jeszcze w drodze, zwołał Sanhedryn i stawił przed sądem Jakuba, brata Jezusa zwanego Chrystusem, oraz kilku innych, lecz szlachetniejsi obywatele i gorliwi strażnicy prawa oburzyli się tym postępkiem.

Józef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela




Komentarz

Festus, o którym pisze Flawiusz, został w roku 60 prokuratorem rzymskim Judei. Po jego nagłej śmierci urząd ten objął Albinus.

Jakub, brat Jezusa, był synem Kleofasa i Marii. Piastował urząd biskupa Jerozolimy. Bratem Jezusa nazywa go nie tylko Flawiusz, ale również Nowy Testament, jako że na Wschodzie braċmi nazywano również dalszych krewnych.




Zastanów się

Pisząc o Jakubie, osobie byċ może nie znanej czytelnikom, Józef Flawiusz przybliża jego postaċ poprzez ukazanie, iż był krewnym Jezusa.

»Czy zauważasz, że Flawiusz uznaje w ten sposób, iż Jezus zwany Chrystusem jest postacią powszechnie znaną?
»Czy miałoby sens powoływanie się, że Jakub jest krewnym Jezusa, gdyby Jezus nie istniał albo też był postacią nie znaną szerszemu ogółowi?


Świadectwo żydowskie: wzmianka w Talmudzie



Nota

Talmud (po hebrajsku: nauka, nauczanie) jest zbiorem norm prawnych i przepisów religijnych, stanowi rabinistyczny komentarz do Prawa (Tory). Talmud został zredagowany w latach 350–400 po Chrystusie. Zawiera jednakże wiele wzmianek historycznych dotyczących czasów wcześniejszych.




Tekst
¬ródłowy

W Wigilię Paschy został zabity Jezus. Herod ogłosił: On zostanie wyprowadzony za mury na ukamienowanie, ponieważ zajmował się magią i zwiódł Izraela czyniąc go odstępcą od wiary. Jeżeli kto ma coś na jego obronę, niech wystąpi. Ponieważ nikt nic nie powiedział na jego obronę, dlatego zabito go w Wigilię Paschy.

Talmud




Komentarz

Przytoczony fragment Talmudu mówi imiennie o Jezusie, o Jego śmierci w wigilię Paschy, co zgadza się z Ewangeliami. Błędne szczegóły o rodzaju śmierci Jezusa nie podważają Jego historycznego istnienia. Niedokładne informacje powstają nie tylko wokół wielu postaci historycznych, ale także wokół ludzi współczesnych.


Ks. Jan Charytański i in., Spotkania z Chrystusem



Świadectwo rzymskie: Korneliusz Tacyt



Nota

Korneliusz Tacyt (ok. 55 – ok. 120) — historyk rzymski, uważany za jednego z najbardziej wiarygodnych. Przed rokiem 117 wydał dzieło Roczniki obejmujące dzieje Cesarstwa Rzymskiego w latach 14 – 69 oraz Dzieje poświęcone historii od 69 do 96 roku po Chrystusie.




Tekst
źródłowy

Ani pod wpływem zabiegów ludzkich, ani darowizn cesarskich, ani ofiar błagalnych na rzecz bogów nie ustępowała hańbiąca pogłoska, lecz wierzono, że pożar miasta był nakazany. Aby ją więc usunąċ, podstawił Neron winowajców i dotknął najbardziej wyszukanymi kaźniami tych, których znienawidzono dla ich sromot, a których gmin chrześcijanami nazywał. Początek tej nazwie dał Chrystus, który za panowania Tyberiusza skazany był na śmierċ przez prokuratora Poncjusza Piłata, a przytłumiony na razie zgubny zabobon znowu wybuchnął, nie tylko w Judei, gdzie się to zło wylęgło, lecz także w stolicy, dokąd wszystko, co potworne zewsząd napływa i licznych znajduje zwolenników. Schwytano więc naprzód tych, którzy tę wiarę publicznie wyznawali, potem na podstawie ich zeznań ogromne mnóstwo innych, i udowodniono im nie tyle zbrodnie podpalenia, ile nienawiśċ ku rodzajowi ludzkiemu.


Korneliusz Tacyt, Roczniki




Zastanów się
»O jakim wydarzeniu z dziejów Rzymu wspomina Korneliusz Tacyt? Jakie dzieło literatury polskiej oparte jest na cytowanym fragmencie Roczników?
»Jakie informacje o Jezusie podaje Korneliusz Tacyt? Porównaj ten tekst z ramami czasowymi wystąpienia Jezusa zawartymi w Ewangelii św. Łukasza 3, 1.


Świadectwo rzymskie: Swetoniusz



Nota

Gajusz Swetoniusz Trankwillus (75–150) — historyk rzymski, sekretarz cesarza Hadriana, mający łatwy dostęp do archiwów państwowych, które do naszych czasów już się nie zachowały. Jest autorem Żywotów dwunastu cesarzy oraz dzieła O mężach sławnych. Jego prace są cennym źródłem do historii wczesnego Cesarstwa Rzymskiego.



Swetoniusz w żywocie cesarza Nerona wspomina, że zostali poddani torturom chrześcijanie, ludzie wyznający nową, zbrodniczą wiarę.



Zastanów się
»Czy istnienie chrześcijan w czasie pożaru Rzymu za Nerona możliwe jest do pogodzenia z twierdzeniem, że Jezus jest postacią mityczną, o którym legendę spisano dopiero w III – IV wieku?
»Czy fakt, że świadectwo Swetoniusza, podobnie jak pozostałe, jest bardzo nieprzychylne wobec chrześcijan, pozwala przypuszczaċ, że autorami tej notatki są sami chrześcijanie?


Można mnożyċ te świadectwa. Byċ może, Wasz nauczyciel religii przedstawi Wam jeszcze inne w trakcie lekcji. Historia wypowiada się jednoznacznie na temat Jezusa: jest On postacią historyczną.



Zapamiętaj
Jezus jest postacią historyczną. Narodził się jako prawdziwy człowiek, działał w Palestynie, został ukrzyżowany. Jego uczniowie, zwani chrześcijanami, wierzą, że zmartwychwstał, gdyż ukazał się apostołom i nakazał tę radosną wieśċ zanieśċ całemu światu.



Praca domowa

Odpowiedz na następujące zarzuty wobec historyczności Jezusa:

1.Jezus jest postacią legendarną, gdyż Ewangelie, które dowodzą Jego istnienia, powstały dopiero w III wieku n. e.
2.Jezus nie jest postacią legendarną, lecz zmyśloną przez grupę Żydów żyjących w I wieku n. e.



Następna:  Lekcja Nr 26  —   JEZUS EWANGELII      | >>>>> |

Poprzednia:  Lekcja Nr 24  —   WIELKIE OCZEKIWANIE      | <<<<< |


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |