Ks. Piotr Tomasik — „SŁOWO BLISKO CIEBIE”

Podręcznik do nauki religii dla I klasy gimnazjum


Rozdział
drugi:
POSŁAŁ SŁOWO, ABY ICH ULECZYĆ
Ps 107, 20

23. Wiernośċ wśród ucisku


Często zastanawiamy się, czy my, Polacy, powinniśmy się różniċ od innych narodów. Często też pytamy się, jako ludzie wierzący, czy jest potrzebne, by sposób naszego postępowania odróżniał się od innych. Czy nie lepiej upodobniċ się, aby nikt nas nie zauważał, nie czepiał się? Pisze o tym Wasz starszy kolega, zdający maturę:



Listy,
opinie

Ostatnio coraz modniejsze stają się święta, jakie młodzież obchodzi na Zachodzie, zwłaszcza w Ameryce. Na przykład Walentynki, Dzień Duchów itd. To jest sprawa nie tylko młodzieży, bo dorośli chętnie włączają się w te obchody. Nikt z nas się na przykład nie dziwi, że czas świąt Bożego Narodzenia zaczyna się w połowie listopada, kiedy wystawy sklepów przystraja się świątecznymi dekoracjami.

A mnie jednak „wkurza” to, że nie potrafimy „przebiċ się” ze swoimi zwyczajami. Rej pisał, że „Polacy nie gęsi, lecz swój język mają”. A dlaczego Polacy nie mogą mieċ swoich zwyczajów? Dlaczego mają się wstydziċ? Czy naprawdę jesteśmy pariasami Europy?

Niedawno zmarła moja Babcia, którą bardzo kochałem. Dla mnie 1 i 2 listopada to dni, kiedy chcę się więcej za Nią modliċ. A tu jakieś „głąby” robią sobie dowcipy ze zmarłych z okazji Dnia Duchów. Czy oni nie wierzą, że też kiedyś umrą? A wcześniej pochowają parę osób, które kochali. Chyba, że nie są zdolni do miłości, a jedynie do kretyńskich zabaw.



Podobne problemy podejmują Księgi Machabejskie, przedstawiające dzieje walk, jakie w obronie tożsamości religijnej i narodowej podjęli Izraelici w II połowie II wieku przed Chrystusem.



Komentarz

Około roku 350 przed Chrystusem potęga perska zaczęła się chyliċ ku upadkowi. Nowy wódz, Aleksander Macedoński, pod koniec lat 30–tych IV wieku podbił częśċ Europy, Azję Mniejszą i Azję Zachodnią. W ciągu dziesięciu lat stworzył jedno z największych imperiów, jakie znała ludzkośċ, rozciągające się od Indii po Hiszpanię. Imperium to spowodowało hellenizację (czyli zaszczepienie kultury greckiej) krajów basenu Morza Śródziemnego.

Po śmierci Aleksandra, w roku 323, jego państwo zostało podzielone na dwie strefy wpływów: egipską, gdzie rządzili Ptolomeusze, i syryjską, gdzie rządzili Seleucydzi. Palestyna znalazła się pod panowaniem Ptolomeuszów, którzy w dziedzinie importowania kultury i przejmowania zwyczajów greckich byli stosunkowo tolerancyjni. Chociaż Żydzi w Egipcie zaczęli mówiċ po grecku, to spotkanie kultury żydowskiej i greckiej zaowocowało bardzo pomyślnie powstaniem Septuaginty, a także kilku ksiąg mądrościowych podejmujących dyskusję w obrębie tematów zaproponowanych przez filozofię grecką.

Jednakże w Palestynie sytuacja polityczna i kulturalna oznaczała, że problem wpływów kulturowych to nie tylko przemoc okupanta, ale także jego pokojowe istnienie na terenie kraju. Chodziło tu zwłaszcza o sferę religii. Religia pogańska była gotowa przyjąċ Jahwe do swego panteonu. Religia Izraela głosiła monoteizm. Pogodzenie tych stanowisk to nie starcie tolerancji (religia pogańska) z nietolerancją (judaizm), ale starcie religii baśniowej, fałszywej z religią prawdziwą, objawioną przez Boga. Tak sytuację tę widzieli Żydzi.Na samym początku II wieku przed Chrystusem następują kolejne, tym razem radykalne przemiany. Palestyna znalazła się w strefie wpływów syryjskich Seleucydów, którzy byli bezwzględnymi propagatorami kultury greckiej. Hegemonia Seleucydów rychło przybrała formę walki z ludnością żydowską, wynaradawiania i odbierania rodzimej kultury i religii.

W roku 175 przed Chrystusem doszedł do władzy Antioch IV. Jego rządy, bardzo trudne dla wyznawców judaizmu, opisuje 1 i 2 Księga Machabejska.



W czasie rządów Antiocha pojawili się odstępcy:



Bóg mówi

W tym czasie pojawili się w Izraelu liczni zdrajcy Prawa i swoimi słowami wielu doprowadzili do upadku. Mówili bowiem: Powinniśmy zawrzeċ przymierza z narodami, które nas otaczają, bo wiedzie się nam coraz gorzej od czasu, kiedyśmy się od nich oddalili. I spodobała się wielu ta rada. Natychmiast też zgłosiło się kilku spośród ludu i udali się do króla, a król pozwolił im, żeby żyli według praw i zwyczajów obcych ludów. Zbudowali więc w Jerozolimie gimnazjum, jakie zwykle urządzają u siebie obce narody. Zaczęli się też pozbywaċ znaku obrzezania, łamiąc w ten sposób święte Przymierze. Mieszali się coraz bardziej z obcymi narodami, aby wspólnie dopuszczaċ się wszelkiego zła.


1 Mch 1, 11–15



Doszło również do zbezczeszczenia Świątyni Jerozolimskiej:



Bóg mówi

W jakiś czas potem posłał król pewnego starego Ateńczyka, aby skłonił Żydów do porzucenia prawa ich ojców i nieliczenia się już w życiu z prawem Bożym. Miał ich też skłoniċ do zbezczeszczenia Świątyni Jerozolimskiej i przeznaczenia jej dla Zeusa, władcy Olimpu. Na-pór zła wydał się już wszystkim nie do zniesienia. W Świątyni poganie oddawali się rozpuście i urządzali orgie, w czasie których zadawali się z nierządnicami, a do swoich kobiet zbliżali się na świętych dziedzińcach. Nie można już było ani przestrzegaċ szabatu, ani obchodziċ dawnych świąt, co więcej — nie wypadało się nawet przyznawaċ, że jest się Żydem.


2 Mch 6, 1–4a. 6



Ludzie zachowujący Prawo Mojżeszowe byli poddawani okrutnym represjom. Do nich należała pewna matka i jej siedmiu synów, których zamordowano na jej oczach. 2 Księga Machabejska opisuje, jak po zabiciu sześciu braci Antioch wezwał matkę, by przekonała najmłodszego syna do zdrady Przymierza z Bogiem:



Bóg mówi

Po długich przekonywaniach zgodziła się wreszcie przemówiċ do syna.

Pochyliła się nisko nad nim i drwiąc sobie z okrutnego tyrana tak powiedziała do niego w ich ojczystym języku: Synu mój, miej litośċ nade mną. Przez dziewięċ miesięcy nosiłam cię w moim łonie, przez trzy lata karmiłam cię własną piersią, żywiłam cię i wychowywałam, i troszczyłam się o ciebie, aż wyrosłeś na młodzieńca. Popatrz, synu mój, na niebo i na ziemię! Przyjrzyj się dokładnie wszystkiemu, co je wypełnia, i pomyśl sobie, że Bóg stworzył to wszystko z niczego. Tak też powołał do życia i ludzi. Nie lękaj się tego oprawcy, okaż się godny twoich braci i idźna śmierċ odważnie, abym kiedyś, w czasie zmiłowania Bożego, mogła cię posiąśċ na nowo razem z twoimi braċmi.

Gdy tylko skończyła mówiċ, młodzieniec zawołał:

Na co czekacie? Ja słucham nie rozkazów króla, lecz nakazów Prawa, które zostało dane przez Mojżesza ojcom naszym. Ale ty, który się dopuszczasz tych wszystkich zbrodni na Hebrajczykach, nie zdołasz wyrwaċ się z rąk Boga. My bowiem cierpimy tylko dlatego, żeśmy zgrzeszyli. I choċ Król życia rozgniewał się na jakiś czas na nas, aby swoimi karami sprowadziċ nas na drogę poprawy, to jednak nadejdzie czas, gdy pojedna się On ze swoimi sługami. Ale ty, bezbożniku, największy ze wszystkich ludzi, przestań unosiċ się pychą i nie próbuj już w czymkolwiek pokładaċ nadziei, gdyż podniosłeś twoją rękę na synów Nieba. Nie uda ci się bowiem uniknąċ sądu Wszechmocnego i wszystko widzącego Boga. Nasi bracia po krótkich cierpieniach zeszli z tego świata, ale z zapewnieniem Bożym, że posiądą życie wieczne. Ty zaś na sądzie Bożym otrzymasz słuszną karę za twoją pychę. Podobnie jak moi bracia, ja również oddaję moje ciało i życie w obronie praw moich ojców i modlę się do Boga, by zechciał się zlitowaċ co rychlej nad swoim ludem, a na tobie doświadczeniami i karami wymógł wyznanie, że tylko On jest Bogiem.

Tak więc i ten najmłodszy umierał z czystym sercem, całą ufnośċ pokładając w Bogu. W końcu, już po wszystkich, zgładzono także ich matkę.

2 Mch 7, 26–37. 40–41




Zastanów się
»Co o Bogu mówi matka machabejska swojemu synowi? Jest to wy-znanie wiary ówczesnego judaizmu.
»Co, zdaniem najmłodszego z braci, jest przyczyną prześladowań Antiocha?
»Jaki los czeka braci machabejskich, a jaki Antiocha?
»Czy życie ziemskie, doczesne jest największą wartością?


W roku 166 przed Chrystusem rozpoczyna się wreszcie walka z okupantem. Na jej czele staje Matatiasz i jego synowie. Po śmierci ojca walce przewodzi jego syn, Juda Machabeusz. W roku 164 zostaje wyzwolona Jerozolima i oczyszczona Świątynia. Na cześċ tego wydarzenia Żydzi zaczęli obchodziċ święto Chanuka, co znaczy poświęcenie, odzyskanie. Jest to wielkie święto również we współczesnym kalendarzu żydowskim.



Zapamiętaj
Historia powstania machabejskiego przypomina, że są wartości większe niż życie doczesne oraz że właśnie w sytuacjach kryzysowych sprawdza się wartośċ wiary ludzi.



Praca domowa
1.Biorąc za punkt wyjścia Księgi Machabejskie i Twoje wiadomości z historii, rozwiń temat: Wiara jest wartością większą niż życie.
2.Jak odpowiedziałbyś człowiekowi, który tłumaczy koniecznośċ zmiany obyczajów narodowych i religijnych powrotem do Europy?
3.Napisz do autora listu zamieszczonego na początku lekcji.



Następna:    —   PYTANIA KONTROLNE      | >>>>> |

Poprzednia:  Lekcja Nr 22  —   PIEŚŃ MIŁOŚCI      | <<<<< |


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |