Ks. Piotr Tomasik — „SŁOWO BLISKO CIEBIE”

Podręcznik do nauki religii dla I klasy gimnazjum


Rozdział
drugi:
POSŁAŁ SŁOWO, ABY ICH ULECZYĆ
Ps 107, 20

20. Marnośċ świata


Niekiedy nieszczęścia tak przytłaczają człowieka, że woła on spontanicznie, gdzie jest Bóg. Wśród rozmaitych zarzutów, jakie niekiedy się stawia Biblii, jest zarzut ateizmu. Ci, którzy ten zarzut formułują, wskazują, że Księga Koheleta rysuje świat w tak czarnych barwach, że z całą pewnością jej autor zwątpił, że Bóg jest i opiekuje się światem.



Zastanów się
»Biblia jest Księgą opowiadającą o Bogu i Jego dziełach. Zarzut ateizmu jest zarzutem godzącym wprost w istotę Biblii. Jest to bardzo poważne wyzwanie!


Istotnie, są w Księdze Koheleta fragmenty, które mówią o marności, brzmią aż nadto pesymistycznie



Bóg mówi


Marnośċ nad marnościami, powiada Kohelet,
marnośċ nad marnościami — wszystko marnośċ.
Cóż przyjdzie człowiekowi z całego trudu,
jaki zadaje sobie pod słońcem?
Pokolenie przychodzi i pokolenie odchodzi,
a ziemia trwa po wszystkie czasy.
Słońce wschodzi i zachodzi,
i na miejsce swoje spieszy z powrotem,
i znowu tam wschodzi.
Ku południowi ciągnąc i ku północy wracając,
kolistą drogą wieje wiatr
i znowu wraca na drogę swojego krążenia.
Wszystkie rzeki płyną do morza,
a morze wcale nie wzbiera;
do miejsca, do którego rzeki płyną,
zdążają one bezustannie.
Mówienie jest wysiłkiem:
nie zdoła człowiek wyraziċ [wszystkiego] słowami.
Nie nasyci się oko patrzeniem
ani ucho napełni słuchaniem.
To, co było, jest tym, co będzie,
a to, co się stało, jest tym, co znowu się stanie:
więc nic zgoła nowego nie ma pod słońcem.
Jeśli jest coś, o czym by się rzekło:
„Patrz, to coś nowego” —
to już to było w czasach,
które były przed nami.
Nie ma pamięci o tych, co dawniej żyli,
ani też o tych, co będą kiedyś żyli,
nie będzie wspomnienia u tych, co będą potem.
I skierowałem umysł swój ku temu,
by zastanawiaċ się i badaċ,
ile mądrości jest we wszystkim,
co dzieje się pod niebem.
To przykre zajęcie dał Bóg
synom ludzkim, by się nim trudzili.
Widziałem wszelkie sprawy,
jakie się dzieją pod słońcem.
A oto: wszystko to marnośċ i pogoń za wiatrem.
Powiedziałem sobie:
„Nuże! Doświadczę radości i zażyję szczęścia!”
Lecz i to jest marnośċ.
O śmiechu powiedziałem: „Szaleństwo!”,
a o radości: „Cóż to ona daje?”
Postanowiłem w sercu swoim
krzepiċ ciało moje winem —
choċ rozum miał zostaċ moim mądrym przewodnikiem —
i oddaċ się głupocie, aż zobaczę,
co dla ludzi jest szczęściem,
które gotują sobie pod niebem,
dopóki trwają dni ich życia.
Niczego też, czego oczy moje pragnęły,
nie odmówiłem im.
Nie wzbraniałem sercu memu żadnej radości —
bo serce moje miało radośċ
z wszelkiego mego trudu;
a to mi było zapłatą
za wszelki mój trud.
I przyjrzałem się wszystkim dziełom,
jakich dokonały moje ręce,
i trudowi, jaki sobie przy tym zadałem.
A oto: wszystko to marnośċ i pogoń za wiatrem!
Z niczego nie ma pożytku pod słońcem.
I zobaczyłem,
że mądrośċ tak przewyższa głupotę,
jak światło przewyższa ciemności.
Mędrzec ma w głowie swojej oczy,
a głupiec chodzi w ciemności.
Ale poznałem tak samo,
że ten sam los
spotyka wszystkich.
Więc powiedziałem sobie:
„Jaki los głupca, taki i mój będzie.
I po cóż więc nabyłem tyle mądrości?”
Rzekłem przeto w sercu, że i to jest marnośċ.
Bo nie ma wiecznej pamięci po mędrcu
tak samo, jak i po głupcu,
gdyż już w najbliższych dniach
w niepamięċ idzie wszystko;
czyż nie umiera mędrzec tak samo jak i głupiec?
Toteż znienawidziłem życie,
gdyż przykre mi były wszystkie sprawy,
jakie się dzieją pod słońcem;
bo wszystko marnośċ i pogoń za wiatrem.


Koh 1, 2–11. 13–14; 2, 1–3. 10–11. 13–17
tłum. Biblii Tysiąclecia




Zastanów się
»Co Kohelet nazywa marnością?
»Nazwawszy marnością tak wiele spraw zajmujących człowieka, jakie wyciąga wnioski dla sensu swojego życia?
»Czy zatem nie są bliscy prawdzie ci, którzy twierdzą, że Księga Koheleta zawiera teksty ateistyczne?


Ale czytajmy tekst dalej:



Bóg mówi


Wszystko ma swój czas.
Dla wszystkiego, co dzieje się pod słońcem,
jest czas wyznaczony.
Jest czas przychodzenia na świat i czas umierania,
czas sadzenia i czas zbierania zasadzonych roślin.
Jest czas zabijania i czas leczenia,
czas burzenia i czas budowania.
Jest czas płaczu i czas śmiechu,
czas żałoby i czas radosnego tańca.
Jest czas rzucania kamieni i czas ich zbierania,
czas pocałunków i czas powstrzymywania się od nich.
Jest czas szukania i czas gubienia,
czas przygarniania i czas odrzucania.
Jest czas rozdzierania i czas zszywania,
czas milczenia i czas mówienia.
Jest czas miłowania i czas nienawidzenia,
czas wojny i czas pokoju.

Otóż darem Bożym jest, że człowiek je i pije, i doznaje szczęścia z powodu tego wszystkiego, co posiada. Teraz już wiem, że wszystko, co czyni Bóg, jest wiecznotrwałe. Nie można do tego nic dodaċ ani też nic od tego odjąċ. A Bóg tak działa, żeby się Go ludzie bali.


Koh 3, 1–8.13–14




Zastanów się
»Czy w świetle powyższych słów dalej można utrzymaċ tezę, że Księga Koheleta jest dziełem ateisty?
»Na czym, zdaniem autora księgi Koheleta, polega sens życia człowieka?


I tak jest już do końca Księgi Koheleta. Odnajdujemy w niej echo rozmowy między różnymi stanowiskami. Stanowiskiem skrajnego pesymisty, który gotów jest pytaċ o to, gdzie jest Bóg, skoro tak wiele spraw na tym świecie pozbawionych jest sensu. I stanowiskiem człowieka ufającego Bogu, który poza bezsensem świata materialnego dostrzega głębszy sens świata duchowego.

Autor księgi przedstawia się jako Kohelet, czyli zwołujący zgromadzenie (stąd grecka nazwa Eklezjasta), a jednocześnie utożsamia siebie z królem Salomonem. Jest to wynik zwyczaju starożytnych (o czym była już mowa wielokrotnie), by przypisywaċ swoje dzieła innym postaciom. Dziś wiemy, że Księga Koheleta powstała w III wieku przed Chrystusem i w istocie jest próbą odpowiedzenia na pytania, jakie postawił przed światem hebrajskim świat grecki. Są to głębokie pytania filozoficzne. To spotkanie się świata hebrajskiego i greckiego jest przygotowaniem do pełni czasów, która ujawniła się w powstaniu świata chrześcijańskiego.

Rozwiązaniem tych wszystkich trosk, jakie niekiedy przygniatają człowieka, jest w Księdze Koheleta odpowiedźczłowieka wierzącego:



Bóg mówi

Wsłuchawszy tego wszystkiego, bój się Boga i przestrzegaj Jego przykazań, bo jest to obowiązek każdego człowieka. Pod sąd Boży będzie bowiem poddane wszelkie działanie i wszystkie sprawy najbardziej ukryte, zarówno dobre, jak i złe.


Koh 12, 13–14




Zapamiętaj
Księga Koheleta jest wielką dysputą filozoficzno–religijną nad znikomością świata stworzonego i nad odnajdywaniem pośród tego znikomego świata sensu życia ludzkiego.



Praca domowa
1.Co mógłbyś określiċ mianem marności we współczesnym świcie? Czy pośród tych marności człowiek może odnajdywaċ sens życia?
2.Odpowiedz na zarzut, że Księga Koheleta przeczy świętości Biblii, ponieważ zawiera teksty ateistyczne.



Następna:  Lekcja Nr 21  —   SKĄD CIERPIENIE?      | >>>>> |

Poprzednia:  Lekcja Nr 19  —   NIEWOLA I NOWY POWRÓT      | <<<<< |


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |