Ks. Piotr Tomasik — „SŁOWO BLISKO CIEBIE”

Podręcznik do nauki religii dla I klasy gimnazjum


Rozdział
drugi:
POSŁAŁ SŁOWO, ABY ICH ULECZYĆ
Ps 107, 20

15. Ufnośċ w panu

Problem niesprawiedliwości i cierpień, jakie znoszą ludzie dobrzy, to niejedyny problem, jaki nurtuje wielu młodych ludzi. Inną sprawą jest pytanie, czy człowiek wierzący jest w stanie popełniċ jakieś wielkie zło. A jeśli popełni, to czy jest naprawdę droga powrotu. Pisze Wasz starszy kolega:



Listy,
opinie

Jestem najmłodszy z rodzeństwa, mam tylko starszych braci. Jak często bywa w takich układach, zawsze imponowali mi koledzy moich braci. Andrzej, był człowiekiem, który, jako jeden z nielicznych przychodzących do mnie do domu, nie traktował mnie jak „powietrze”. Może dlatego bardzo go lubiłem. I on szczególnie mi imponował. Potrafił przyjśċ i porozmawiaċ nie tylko z moimi braċmi, czyli swoimi kumplami, ale i ze mną. I czułem, że słucha, jak do niego mówię. Zawsze chciałem, żeby któryś z moich braci był taki dobry dla mnie. Andrzej był też w naszym kościele lektorem. To też dla mnie było ważne. Był dla mnie, małego chłopca, jednym z najważniejszych punktów odniesienia. Zawsze chciałem byċ taki jak on.

A potem był czas, że Andrzej przestał bywaċ w naszym domu. Moi bracia mówili: „Wpadł w złe towarzystwo”. Przestał byċ lektorem. Raz go widziałem na ulicy z jego nowymi kolegami, rzeczywiście „żulami”. To trwało bardzo krótko, zaledwie kilka miesięcy. Potem gruchnęła wiadomośċ: Andrzej trafił do więzienia, bo brał udział w napadzie. Mój najstarszy brat był na rozprawie w sądzie i opowiadał, że Andrzej chyba bardzo żałuje. Ale dostał wyrok i to bez zawieszenia.

Kiedyś przyszła do naszej mamy mama Andrzeja. Bardzo płakała. Jak wychodziła, natknęła się na mnie w korytarzu. Potem mama mówiła: Dobrze, że on chociaż pozostał w tym wszystkim wierzący. Jedyny z tej bandy żałuje i może „wyjdzie na ludzi”. Nie rozumiem: Czy można byċ wierzącym, jak się trafia do więzienia?



Ważny problem, jaki postawił Wasz kolega, znajduje jakieś rozwiązanie w postaci biblijnego króla Dawida. Postaċ to niezwykła i wielką czcią otaczana przez całą literaturę biblijną. Dlatego warto się jej przyjrzeċ bliżej.


Król Saul

Jak zauważyliście, mowa o tym była poprzednio, Samuel, za zgodą Boga zgodził się, by Izrael przekształcił się w królestwo. Pierwszym królem został Saul, człowiek, który pochodził z rodu Beniamina.




Biblia
poucza

Początkowo Saul odnosi pewne sukcesy militarne. Jednakże, mimo iż był pomazańcem Jahwe, nie był posłuszny Bogu. Połakomił się na trzody i stada Amalekitów, mimo że Bóg żądał, aby wszystkie zniszczył. Spowodował tym samym, że wojna nie była w imieniu Jahwe, lecz prowadzono ją dla zdobycia łupu. To był punkt zwrotny w historii Saula.

Król, zdając sobie sprawę, że został przez Boga odrzucony, wpadł w przygnębienie. Starał się znaleźċ ukojenie w towarzystwie człowieka grającego na cytrze. W ten sposób na dworze Saula pojawił się Dawid. Okazało się, iż młodzieniec ten nie tylko grał dobrze na cytrze, ale był też bohaterskim i zdolnym dowódcą wojskowym. Powodzenie Dawida zirytowało Saula. Wpadł on w manię prześladowczą, ścigał Dawida, usiłując go zabiċ. Dramatyzm tej sytuacji pogłębiał fakt, że Dawida i Jonatana, syna Saula, łączyła wielka przyjaźń. W czasie ucieczki przed Saulem Dawid miał wielokrotnie możliwośċ zabicia swego prześladowcy. Nie uczynił tego, gdyż nie chciał podnosiċ ręki na pomazańca Bożego. Natomiast Samuel, z rozkazu Boga, w tajemnicy przed Saulem namaścił Dawida na króla.

Historia Saula obfituje w coraz to nowe przykłady niewierności wobec Boga. Należy do nich zwłaszcza wywoływanie ducha Samuela, czego dokonała czarnoksiężniczka w Endor (1 Sm 28, 3–25). Po przegranej bitwie z Filistynami Saul dopełnił swojej niewierności Bogu: popełnił samobójstwo rzucając się na własny miecz.



Król Dawid

Po śmierci Saula Dawid, namaszczony uprzednio na króla, obejmuje rządy. Dzieje się to ok. roku 1000 przed Chrystusem. Jego zasługą było zjednoczenie całego państwa, przeniesienie stolicy z Hebronu do Jerozolimy zdobytej przez Dawida na Kananejczykach.

Do Jerozolimy przeniósł Dawid Arkę Przymierza. Zamierzał zbudowaċ dla niej Świątynię na wzgórzu Moria, jednakże Bóg temu się sprzeciwił. Dawid przelał w czasie wojen zbyt wiele krwi i dlatego Bóg nie chciał, by człowiek splamiony krwią zbudował Świątynię. Jednocześnie Dawid otrzymał od Boga wielką obietnicę:



Bóg mówi

A kiedy będziesz już u kresu twoich dni i odejdziesz, aby się połączyċ z twoimi przodkami, wzbudzę ci potomka, który wyjdzie z twego łona, i umocnię jego królowanie. To on zbuduje przybytek dla mojego imienia, a Ja umocnię tron jego władzy na wieki. Ja będę dla niego ojcem, a on będzie moim synem.


2 Sm 7, 12–14a



Dawid jest postacią cieszącą się ogromnym autorytetem na kartach Nowego Testamentu. Znajduje się tu aż 59 wzmianek o Dawidzie, zaś Jezus jest nazwany Synem Dawida i jest to uznany przez Żydów tytuł mesjański. Żydzi czekając na Mesjasza czekali na nowego Dawida.

Czym sobie zasłużył Dawid na taki szacunek? Przede wszystkim tym, iż był człowiekiem niekłamanej wiary. Tradycja przypisywała Dawidowi autorstwo Psalmów (Jan Kochanowski tłumacząc psalmy na język polski nazwał swój przekład Psałterzem Dawidów). Dziś wiemy, że większośċ psalmów powstała znacznie później niż panowanie Dawida. Niektóre jednak pochodzą z czasów króla Dawida. Jeśli nie są nawet jego autorstwa, to oddają klimat religijny otoczenia Dawida.

Warto pamiętaċ o tym, że Dawid, mimo że wielokrotnie mógł wywrzeċ pomstę na swoim prześladowcy, Saulu, szlachetnie darował mu życie. Czynił tak ze względu na Boga — Saul był przecież pomazańcem Boga.

Grzech Dawida

Lecz ten Dawid, człowiek wierzący, kierujący się w życiu nakazami wiary, popełnił wielki grzech. Opowiada o tym 2 Księga Samuela:



Bóg mówi

Pod koniec roku, kiedy to królowie zazwyczaj wyruszali na wojnę, Dawid posłał Joaba razem ze swymi sługami i całym ludem izraelskim na wyprawę wojenną przeciwko Ammonitom. Tymczasem Dawid pozostawał w Jerozolimie.

Pewnego wieczoru Dawid, wstawszy z łóżka i przechadzając się po tarasie królewskiego pałacu, zobaczył z góry pewną kobietę, która się kąpała. Kobieta ta była bardzo piękna. Na pytanie Dawida, kim ona jest, odpowiedziano mu: To Batszeba, córka Eliama, żona Uriasza Chetyty. Dawid kazał ją sobie sprowadziċ. Kiedy przybyła do niego, poszedł z nią spaċ. Potem wróciła do własnego domu. Gdy okazało się, że jest brzemienna, powiadomiła o tym Dawida, mówiąc: Jestem brzemienna!

Wtedy Dawid wydał polecenie Joabowi, żeby mu przysłał Uriasza Chetytę. Kiedy Uriasz stanął przed Dawidem, ten zaczął go wypytywaċ o Joaba, o wojsko i o bitwę. Na koniec rzekł Dawid do Uriasza: Idźdo swego domu. Wyszedł Uriasz z pałacu królewskiego, a za nim wyniesiono [przeznaczony dla niego] dar z królewskiego stołu. Uriasz jednak nie poszedł do swego domu, lecz położył się przed drzwiami pałacu królewskiego razem z innymi sługami swego pana. Natychmiast powiadomiono Dawida, że Uriasz nie poszedł do swego domu. Powiedział Dawid do Uriasza: Przecież ty wracasz z [dalekiej] podróży. Dlaczego nie poszedłeś do własnego domu? A Uriasz rzekł na to Dawidowi: Arka, cały Izrael i Juda mieszkają pod namiotami i obozują w szczerym polu, a ja miałbym wróciċ do mego domu, żeby tam jeśċ i piċ, i spaċ z moją żoną? Na życie Jahwe i na twoje życie, czegoś podobnego nie mogę uczyniċ! Rzekł tedy Dawid do Uriasza: Pozostaniesz tu jeszcze tylko dzisiaj, a jutro cię odeślę. Tak więc pozostał Uriasz w Jerozolimie przez jeden dzień. Następnego dnia zaprosił go Dawid i sam dopilnował, by mu dano jeśċ i piċ. I upił go. Wieczorem Uriasz, zamiast udaċ się do swojego domu, wyszedł i położył się spaċ między sługami swego pana.

Nazajutrz rano Dawid napisał list i posłał go przez Uriasza Joabowi. Napisał w owym liście tak: Każcie Uriaszowi stanąċ tam, gdzie walka będzie najbardziej zacięta, a potem sami się cofnijcie, by on został [wprost] zaatakowany i żeby zginął. Joab, który właśnie prowadził oblężenie miasta, posłał Uriasza na odcinek, o którym wiedział, że będzie atakowany przez najgroźniejszych wojowników [nieprzyjaciela]. Mieszkańcy miasta, wydostawszy się na zewnątrz [murów], żeby zaatakowaċ Joaba, zabili wielu ludzi także spośród sług Dawida. Poległ również Chetyta Uriasz. Natychmiast posłał Joab gońca, żeby powiadomił Dawida o wszystkim, co się stało podczas bitwy.

Żona Uriasza, dowiedziawszy się, że zginął jej mąż, Uriasz, bardzo go opłakiwała. A kiedy minął już czas żałoby, posłał Dawid po nią i kazał jej pozostaċ u niego w domu. Stała się jego żoną, urodziła mu syna.


2 Sm 11, 1–18. 26–27a




Zastanów się
»Jakie grzechy popełnił Dawid?
»Kto zabił Uriasza, człowieka wierzącego w Jahwe? Czy zauważyłeś, że Dawid wydając wyrok na Uriasza w ten sposób sprzymierzył się z wrogami Jahwe?


Gdybyśmy opowiadanie o grzechu Dawida skończyli w tym miejscu, należałoby sądziċ, że inna jest miara oceny moralnej dla króla, a inna dla zwykłego śmiertelnika. Przecież Dawid dokonał zbrodni niemal doskonałej. Mógł dalej trwaċ w swoim grzechu i w przekonaniu o bezkarności. Pamiętajcie, że był władcą panującym w X w. przed Chrystusem. Ten fragment stanowi niekiedy dla krytyków Biblii argument, że nie jest ona księgą świętą, skoro wychwala tak Dawida, a jednocześnie tenże Dawid dopuszcza się tak strasznych niegodziwości.

Ale czytajmy tę opowieśċ dalej:



Bóg mówi

Posłał Jahwe Natana do Dawida. Gdy Natan przybył do Dawida, powiedział mu tak: Było w pewnym mieście dwóch ludzi: jeden bogaty, a drugi ubogi. Bogaty miał bardzo wiele owiec i wołów, a biedny nie miał nic prócz jednej małej owieczki, którą sobie kupił. Pielęgnował ją, a ona rosła razem z jego dzieċmi: jadła jego chleb, piła z jego kubka. Była dla niego niczym jedna z córek. Zdarzyło się, że ktoś odwiedził owego bogatego człowieka. Ale bogacz nie poświęcił żadnej ze swych owiec ani wołu, żeby przygotowaċ posiłek dla człowieka, który do niego przyszedł. Zabrał natomiast jedyną owieczkę owemu biedakowi i z niej przygotował posiłek dla człowieka, który do niego przybył.

Zapłonął Dawid wielkim gniewem na bogacza i powiedział do Natana: Na życie Jahwe, człowiek, który tak postąpił, zasłużył na śmierċ.

Wtedy rzekł Natan do Dawida: To ty jesteś tym człowiekiem. Oto, co mówi Jahwe, Bóg Izraela: Namaściłem cię na króla izraelskiego, wyzwoliłem cię z rąk Saula. Dałem ci władzę nad całym domem Izraela i Judy, a gdyby ci to nie wystarczyło, dorzuciłbym jeszcze to czy tamto. Dlaczego nie uszanowałeś słowa Jahwe, czyniąc to, co złe w Jego oczach? To ty mieczem zadałeś cios Uriaszowi Chetycie. To ty zabrałeś mu jego własną żonę. To ty zabiłeś go mieczem Ammonitów.

Wtedy rzekł Dawid do Natana: Zgrzeszyłem przeciwko Jahwe. A Natan odpowiedział Dawidowi: Jahwe przebaczył ci twój grzech, nie umrzesz.


2 Sm 12, 1–9. 13




Komentarz

Prorok Natan upominając Dawida wybiera wyjątkowo niedyplomatyczną drogę. Oto podpuszcza króla opowiadając mu przypowieśċ o owieczce. Kiedy ten wybuchnie gniewem i zażąda dla niegodziwca kary śmierci, mówi: To ty jesteś tym człowiekiem. A przecież mówi do króla, monarchy panującego na Bliskim Wschodzie 3000 lat temu. Król mógłby skazaċ Natana na śmierċ, a opowiadanie proroka określiċ mianem wymysłów chorej wyobraźni. Czyn, jakiego się dopuścił Dawid, był właściwie nie do udowodnienia. Jednak Dawid wie, że ma do czynienia z prorokiem Boga, że prorok opowiedział całą prawdę o jego postępowaniu. Wie, że zbyt wiele zepsuł, gdy po swojemu chciał zatuszowaċ grzech. Rozumie, że Bóg posyła proroka, by go upomnieċ. Dlatego przyznaje się do winy i nie usiłuje się nawet usprawiedliwiaċ.



Księga Psalmów Dawidowi żałującemu za swój grzech przypisuje piękny psalm pokutnika wołającego do Boga o przebaczenie i znajdującego otuchę w prawdzie o Bożym miłosierdziu:





Bóg mówi


Zmiłuj się nade mną, Boże,
według wielkiego miłosierdzia Twego
i w wielkiej dobroci Twojej zgładźwinę moją.
Obmyj mnie zupełnie z nieprawości mojej,
z grzechu mojego oczyśċ mnie;
gdyż znam występek mój
i świadom jestem swej winy.
Przed Tobą samym zgrzeszyłem
i wykroczyłem przed oczyma twymi;
ukaż się sprawiedliwym w wyrokach swych
i bez skazy w sądzie swoim.
Oto urodziłem się w nieprawości
i w grzechach poczęła mnie matka moja.
Tyś umiłował prawdę w sercu
i objawiłeś mi mądrośċ ukrytą.
Pokrop mnie hyzopem, a będę oczyszczony,
obmyj mnie, a nad śnieg wybieleję.
Daj mi usłyszeċ radośċ i wesele,
niech się ucieszą me kości skruszone.
Odwróċ oblicze Twe od grzechów moich
i zgładźwszystkie moje nieprawości.
Stwórz czyste serce we mnie, Boże,
prawego ducha odnów we wnętrznościach moich.
Nie odtrącaj mnie od oblicza Twego
i Twego ducha świętego nie odbieraj mi.
Przywróċ mi radośċ zbawienia Twego
i duchem ochoczym umocnij mnie.
Będę grzeszników uczył dróg Twoich
i bezbożni powrócą do ciebie.
Zdejm ze mnie krew, Boże, Boże zbawienia mego,
a sławiċ będzie mój język sprawiedliwośċ twoją.


Ps 51, 3–17
tłum. Leopold Staff




Bóg pomaga

Dawid jest przykładem wielkiego grzesznika, ale jednocześnie człowieka wierzącego. To wiara otwiera przed nim drogę powrotu do życia uczciwego, zgodnego z Bożymi Przykazaniami. Dzięki wierze, zaufaniu wobec Boga, pokornemu przyznaniu się do przewinień, może wejśċ na drogę pokuty. Tym właśnie różni się Dawid od Saula, człowieka pysznego, nieczułego na napomnienia posyłane mu przez Boga. Świętośċ Dawida nie polega na jego bezgrzeszności, lecz na umiejętności powrotu na Bożą drogę. Biblia opisując w szczegółach grzech swego bohatera jest księgą prawdy o człowieku.

Dawid jest dla nas ważną postacią. Najprawdopodobniej nikt z was nie dopuści się tak wielkich grzechów, o których wyżej czytaliście. Ale w historii Dawida nie o rodzaj grzechów chodzi, lecz raczej o gotowośċ do wejścia na drogę nawrócenia. W tym sensie Dawid jest dla nas przykładem. Bóg wybaczy każdy grzech, jeśli człowiek do swej winy się przyzna i będzie gotów odpokutowaċ za wyrządzone zło.




Poezja
Nie posypujcie cukrem religii
nie wycierajcie jej gumą
nie ubierajcie w różowe gałgany aniołów fruwających ponad wojną
nie odsyłajcie wiernych do fujarki komentarza
Nie przychodzę po pociechę jak po talerz zupy
chciałem nareszcie oprzeċ swoją głowę
o kamień wiary


Ks. Jan Twardowski, Nie




Zapamiętaj
Król Dawid uznawany był przez Izraelitów za najwybitniejszego króla. Za jego czasów doszło do zjednoczenia państwa. Jednocześnie król ten jest dla nas przykładem człowieka, który umie się modliċ oraz grzesznika, który umie skorzystaċ z szansy nawrócenia, jaką daje Bóg.



Praca domowa
1.Bóg do Dawida przemówił przez proroka Natana. Do nas przemawia często przez nasze sumienie. Jak Ty przyjmujesz wyrzuty sumienia? Czy naśladujesz postawę Dawida w obliczu grzechu?
2.Odpowiedz na list Waszego kolegi zamieszczony na początku niniejszej lekcji. Postaraj się zastosowaċ to, czego dowiedziałeś się na temat króla Dawida.
3.Opowiadania o krwawych wojnach w trakcie zdobywania Kanaanu, opowiadanie o grzechu Dawida — to wszystko bardzo realistyczne historie. Opierając się na nich, a także na przesłaniu wiersza ks. Jana Twardowskiego pt. Nie, uzasadnij, że Biblia jest księgą wiary.



Następna:  Lekcja Nr 16  —   PODZIELONY NARÓD      | >>>>> |

Poprzednia:  Lekcja Nr   —   BOHATERSTWO W OBRONIE LUDU      | <<<<< |


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |