Ks. Piotr Tomasik — „SŁOWO BLISKO CIEBIE”

Podręcznik do nauki religii dla I klasy gimnazjum


Rozdział
drugi:
POSŁAŁ SŁOWO, ABY ICH ULECZYĆ
Ps 107, 20

12. Bóg wyzwala



Listy,
opinie

Dla mnie wolnośċ jest najważniejsza w życiu. Bez niej życie człowieka nie ma żadnego sensu. Ale wolnośċ jest cały czas zagrożona. Zagraża jej przede wszystkim nietolerancja. Jedni ludzie innym chcą narzuciċ swoje myślenie. Starsi młodszym, katolicy niewierzącym. Bardzo mnie to denerwuje, kiedy ludzie dużo mówią, jak ważne są tzw. zasady moralne. A dla mnie byċ wolnym to wybieraċ sobie zasady moralne, które mi odpowiadają, a nie innym. I nic nikomu do tego.




Zastanów się
»Wybierz trzy Przykazania Boże i przedstaw je w formie ich zaprzeczenia. Jak wyglądałby świat z takimi przykazaniami ?
»Czy wolnośċ polega na tym, że każdy może sobie dowolnie wybieraċ zasady postępowania?

O wolności, o tym, czym ona jest i jak wielką ma wartośċ dla człowieka, opowiada historia Mojżesza, człowieku żyjącym w XIII w. przed Chrystusem, zapisana w księgach Wyjścia, Liczb i Powtórzonego Prawa. Zaczyna się ona w chwili, gdy synowie Izraela znaleźli się w Egipcie.


Tło opowiadania o Mojżeszu



  
Biblia poucza

Pomiędzy synami Izraela, czyli Jakuba, doszło do sporu. Bracia zazdroszcząc Józefowi miłości ojca postanowili go zgładziċ. Skończyło się ostatecznie na tym, iż sprzedali go do niewoli kupcom z karawany. Ci zaprowadzili go do Egiptu i tam sprzedali jako niewolnika. Józef, człowiek o niezwykłych zdolnościach, szybko został wielkorządcą Egiptu. Kiedy nastał głód w Palestynie, bracia Józefa przybyli do Egiptu. Poznał ich Józef i sprowadził całą swoją rodzinę, łącznie z ojcem. W ten sposób potomkowie Izraela znaleźli się w Egipcie. O tych wydarzeniach opowiada Księga Rodzaju w rozdziałach 37, 39—50.

Hebrajczykom w Egipcie wiodło się całkiem dobrze. Jednakże wraz ze zmianą dynastii zaczęły się prześladowania. Egipcjanie obawiali się licznego potomstwa synów Izraela. Faraon wydał zarządzenie, żeby wszyscy chłopcy żydowscy zaraz po urodzeniu byli mordowani. Jedna z kobiet żydowskich z pokolenia Lewiego urodziwszy swego synka ukryła go w sitowiu, w koszu z łodyg papirusów. Dziecko znalazła córka faraona i nazwała je imieniem Mojżesz. Wychowywał się on na dworze faraona. Kiedy był już dorosłym mężczyzną zobaczył, jak Egipcjanin znęcał się nad Hebrajczykiem, jego współziomkiem. Broniąc Hebrajczyka zabił Egipcjanina. Kiedy następnego dnia usiłował rozdzieliċ bijących się dwóch Hebrajczyków, ci powiedzieli mu: „Czy i nas chcesz zabiċ, jak tamtego Egipcjanina?” Sprawa stała się głośna i Mojżesz musiał uchodziċ z Egiptu. Dotarł do ziemi Madian i tam się osiedlił. Koleje życia Mojżesza opowiada Księga Wyjścia w rozdziałach 1 i 2.


Objawienie się Boga Mojżeszowi

Mojżesz jest postacią niezwykle szanowaną przez całą tradycję Starego Testamentu. Dzieje się tak, gdyż był człowiekiem, który wielokrotnie rozmawiał z Bogiem i przekazywał wolę Boga synom Izraela. Biblia opisuje powołanie Mojżesza w czasie jego pierwszej rozmowy z Bogiem:



Bóg mówi

Mojżesz był pasterzem trzód swego teścia, Jetro, kapłana madianickiego. Pewnego dnia, kiedy pędząc trzody przez step, znalazł się u stóp góry Bożej, Horeb, ukazał mu się anioł Pański w ognistych płomieniach, które wydobywały się z ciernistego krzaka. [Mojżesz] przypatrywał się płonącemu krzakowi, który co prawda płonął, ale się nie spalał. Powiedział sobie Mojżesz: Muszę podejśċ bliżej i zobaczyċ to wszystko dokładniej. Czemu ten krzak się nie spala, chociaż płonie?

Kiedy Jahwe zobaczył, że Mojżesz zbliża się, aby się dokładniej przyjrzeċ [płomieniom], zawołał do niego z samego środka krzaka: Mojżeszu! Nie podchodźbliżej! Zdejmij twoje obuwie, bo miejsce, na którym stoisz, jest święte. Ja jestem Bogiem twojego ojca, Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba. Mojżesz zasłonił sobie tedy twarz, gdyż bał się spoglądaċ wprost na Boga. Wtedy Pan powiedział: Widziałem ucisk mojego ludu w Egipcie, słyszałem też głośne narzekanie na jego ciemiężycieli. Wiem, jak bardzo cierpią. Zstąpiłem tu, ażeby ich wyrwaċ z rąk Egipcjan i wprowadziċ do pięknego, rozległego kraju; do krainy płynącej mlekiem i miodem. Teraz oto doszło do Mnie głośne wołanie Izraelitów i sam widziałem, jak ich Egipcjanie uciskali. Idźprzeto do faraona i wyprowadźIzraelitów, naród mój, z Egiptu. Ale Mojżesz odpowiedział: A kimże ja jestem, że miałbym iśċ do faraona i wyprowadziċ z Egiptu Izraelitów? Lecz Bóg na to: Ja jestem z tobą i Ja cię posyłam. Natomiast znakiem dla ciebie będzie to, że gdy wyprowadzisz twój lud z Egiptu, na tej górze oddacie cześċ Bogu.

Wtedy powiedział Mojżesz do Boga: Dobrze, pójdę do Izraelitów i powiem im: Przysłał mnie do was Bóg ojców waszych. Wtedy oni z pewnością zapytają mnie, jak się ów Bóg nazywa. Co mam im odpowiedzieċ? Rzekł Bóg do Mojżesza: JA JESTEM TYM, KTÓRY JEST. I dodał: Powiesz Izraelitom tak: Posłał mnie do was Ten, który siebie nazywa JA JESTEM TYM, KTÓRY JEST. JAHWE, Bóg waszych ojców. Bóg Abrahama, Bóg Izaaka i Jakuba, posłał mnie do was i powiedział: Takie jest moje imię na wieki i tak mają Mnie nazywaċ wszystkie pokolenia.


Wj 3, 1–15




Zastanów się
»Co oznaczało imię Boga?
»Czego Bóg zażądał od Mojżesza?
»Czy było to żądanie łatwe do wypełnienia?
»Jak Bóg obiecał wspomóc Mojżesza?



Bóg pomaga

Bóg objawił się synom Izraela przez Mojżesza jako ktoś bliski i zatroskany. Okazał, że chce dobra dla swoich wybranych. To doświadczenie bliskości Boga nie jest tylko udziałem Mojżesza i jemu współczesnych. Cała Biblia jest jednym wielkim hymnem na cześċ Boga, który jest bliski człowiekowi, bo człowieka kocha. Czytając Biblię pamiętajmy zawsze o tej ważnej idei biblijnej.



Wyprowadzenie z domu niewoli



  
Biblia
poucza

Mojżesz idzie do faraona i prosi o uwolnienie swoich rodaków. Spotyka się z wielokrotną odmową. Wówczas Bóg zsyła na Egipcjan wiele plag, które mają ukazaċ potęgę Boga, a jednocześnie zmusiċ prześladowców do zgody nas to, by Hebrajczycy opuścili dom niewoli, jakim był dla nich Egipt. O tych wydarzeniach opowiada Księga Wyjścia w rozdziałach 7 – 11.


Wreszcie następuje wyzwolenie, czyli pascha — przejście anioła zagłady przez ziemię egipską. Na cześċ tamtego wydarzenia Żydzi po dzień dzisiejszy obchodzą święto paschy. Księga Wyjścia daje szczegółowe wskazania odnośnie do świętowania paschy:



Bóg mówi

Miesiąc ten będzie dla was początkiem wszystkich miesięcy; będzie pierwszym miesiącem całego roku. Tak powiedzcie zgromadzeniu całego Izraela: Dziesiątego dnia tego miesiąca każdy z was niech się postara o baranka dla swojej rodziny; każdy dom powinien mieċ jednego baranka. Jeżeli się okaże, że jakaś rodzina jest za mała, aby mogła spożyċ całego baranka, to niech się postara o baranka wspólnie z najbliższymi sąsiadami. Baranek powinien byċ wolny od jakichkolwiek braków; powinien to byċ samiec, nie mający więcej niż rok. Zamiast jagnięcia może też byċ młode koźlątko. Macie baranka przetrzymaċ u siebie aż do dnia czternastego tego miesiąca, a wieczorem dnia czternastego powinno się go zabiċ wobec zgromadzenia całego Izraela. Krwią baranka powinno się poznaczyċ odrzwia i progi domów, w których będzie się spożywało baranka. Mięso z zabitego baranka powinno byċ spożyte jeszcze tej samej nocy. Należy je upiec na ogniu i podaċ do jedzenia z niekwa-szonym chlebem i gorzkimi ziołami. Nie wolno wam niczego zostawiaċ do rana dnia następnego, a gdyby jednak coś zostało, należy to spaliċ! Baranka będziecie spożywaċ tak: przepaszecie wasze biodra, wzujecie na nogi sandały, do ręki weźmiecie laskę. Jeśċ będziecie szybko! Tak będzie wyglądał obchód Paschy na cześċ Jahwe.

Ja zaś przejdę tej nocy przez cały Egipt i wyniszczę wszystko, co pierworodne spośród ludzi i zwierząt w całym Egipcie. Przeprowadzę również sąd nad wszystkimi bogami Egiptu — Ja, Jahwe. Krew na domach przez was zamieszkanych posłuży za znak, który was ocali. Kiedy zobaczę krew, przejdę obok i nie dotknie was niszcząca siła zagłady, którą ześlę na cały Egipt. Dzień ten powinien wam utkwiċ mocno w pamięci. Będziecie go obchodziċ jako święto ku czci Jahwe. Po wszystkie pokolenia dzień ten będzie na zawsze dla was świętem.


Wj 12, 2–8. 11–14


Dopełnieniem tego święta było wydarzenie znad Morza Czerwonego. Okazało się, że faraon rozmyślił się i chciał z powrotem zapędziċ Hebrajczyków do niewoli. Wówczas zdarzyło się coś, co Żydzi wspominali jako znak wielkiej Bożej opieki:



Bóg mówi

Kiedy doniesiono królowi egipskiemu, że Izraelici uciekli, zarówno faraon, jak zresztą i jego służba zmienili zdanie na temat tego ludu. I zaczęli czyniċ sobie wyrzuty, pytając: Jak mogliśmy dopuściċ do tego, że przestali nam służyċ? Kazał więc faraon przygotowaċ swój rydwan i zabrał ze sobą swoich ludzi. W drogę wyruszyło sześċset najlepszych rydwanów, a także wszystkie pozostałe, jakie były w Egipcie. Na każdym rydwanie znajdowali się wyborowi wojownicy. I uczynił Jahwe jak głaz serce faraona, króla Egiptu, i sprawił, że ruszył on w pościg za Izraelitami, którzy tymczasem bezpiecznie się oddalali.

Kiedy faraon już się zbliżał, a Izraelici podnieśli oczy i zobaczyli, że Egipcjanie są tuż, bardzo się przerazili i zaczęli wołaċ o pomoc do Jahwe. A do Mojżesza mówili: Czyż nie było nas gdzie pogrzebaċ w Egipcie, że przywiodłeś nas tu, żebyśmy pomarli na pustyni? Cóżeś zrobił? Po co wyprowadziłeś nas z tego Egiptu? Wolimy byċ niewolnikami w Egipcie niż umieraċ na pustyni. Ale Mojżesz powiedział do ludu: Nie bójcie się! Poczekajcie trochę, a zobaczycie, jak jeszcze dziś Jahwe przyjdzie wam z pomocą.

Powiedział Jahwe do Mojżesza: Dlaczego wołasz do Mnie? Powiedz Izraelitom, żeby ruszali w drogę. Ty zaś podnieś wysoko twoją laskę, wyciągnij rękę w stronę morza i rozdziel jego wody tak, aby Izraelici po suchej ziemi przez nie przeszli. Ja jednak pozostawię nadal zatwardziałymi serca Egipcjan i sprawię, że ruszą za nimi w pościg. I tak Ja z całą moją potęgą wyjdę naprzeciw siłom [Egipcjan], przeciwko rydwanom i jeźdźcom faraona. Wówczas Egipcjanie będą musieli uznaċ, że Ja jestem Jahwe, gdyż okazałem moją potęgę wobec faraona, jego rydwanów i jeźdźców.

Anioł Boży, który szedł na czele całego pochodu Izraelitów, przeniósł się na jego koniec. Podobnie przeszedł z przodu całego pochodu na jego koniec słup z obłoków. W ten sposób znalazł się on między obozem Egipcjan a obozem Izraelitów. Tam obłok był ciemnością, tu zaś rozświetlał mroki nocy. I tak przez całą noc nie mogli się zbliżyċ jedni do drugich. I wyciągnął Moj-żesz rękę w stronę morza, a Jahwe silnym wiatrem, wiejącym przez całą noc od wschodu, odsuwał wody. Wody ustąpiły i ukazało się suche dno. Izraelici szli po suchej ziemi przez morze, mając po lewej i prawej stronie jakby mur z wody. Egipcjanie nadciągnęli za nimi. Wszystkie konie faraona i jego rydwany, i wszyscy jeźdźcy też weszli za nimi na suche dno.

Wczesnym rankiem spojrzał Jahwe z ognistego słupa i z wędrującego obłoku na wojsko Egipcjan, wywołując wśród nich wielkie zamieszanie. Jahwe bowiem zatrzymał koła ich rydwanów, tak że z ogromnym trudem posuwali się naprzód. Wtedy powiedzieli Egipcjanie: Musimy uciekaċ przed Izraelitami, bo Jahwe wyraźnie walczy po ich stronie przeciw nam Egipcjanom. A Jahwe rzekł do Mojżesza: Wyciągnij rękę w stronę morza, żeby wody wróciły na swoje miejsce i zalały Egipcjan razem z ich rydwanami i jeźdźcami. Mojżesz wyciągnął rękę w stronę morza i o rannej porze zaczęły wracaċ wody na swoje miejsce właśnie wtedy, gdy Egipcjanie próbowali się ratowaċ ucieczką, idąc owym wodom naprzeciw. I tak wpędził Jahwe Egipcjan w sam środek morza. Woda, wracając na swoje miejsce, pochłonęła rydwany, jeźdźców i całe wojsko faraona, które ścigając Izraelitów, znalazło się w morzu. Nikt z Egipcjan nie ocalał. Tymczasem Izraelici przeszli suchą nogą przez środek morza, mając jakby mur z wody po prawej i lewej stronie. I tak tego dnia uratował Jahwe Izraelitów od Egipcjan. I oglądali Izraelici liczne ciała Egipcjan leżące na brzegu morza.


Wj 14, 5–8. 10–30.




Zastanów się
»Jakie święta chrześcijanie nazywają Świętami Paschalnymi?
»Skoro pascha znaczy przejście, to jakiego przejścia (czyli jakiej paschy) dokonał Chrystus?
»Żydzi przeszli przez wody Morza Czerwonego. Nas w sakramencie chrztu Bóg przeprowadza przez wody chrztu. Czym jest zatem pas-cha chrześcijanina? Przejście skąd dokąd?



Bóg pomaga

Bóg, który wyprowadził Hebrajczyków z Egiptu, okazał się Wybawicielem. Obronił swoich wybranych przed prześladowcami. Bóg skutecznie zadziałał w obronie swego ludu, pokazał, że to On jest Panem świata, że to Jego wola jest ważna, że zło, ucisk, czy prześladowanie bywają dopuszczane, by okazała się wiernośċ ludzi, ale w ostateczności to On jest Zwycięzcą. Nie ma takiego zła, którego Bóg nie potrafiłby przezwyciężyċ.

To wybawienie, jakiego doświadczyli Hebrajczycy nad wodami Morza Czerwonego, jest naszym udziałem, gdy Bóg przez Chrystusa wybawia nas z grzechów w sakramencie chrztu i pokuty oraz daje łaskę chodzenia Jego ścieżkami.


Przymierze Boga z Jego ludem

Hebrajczycy po przejściu Morza Czerwonego dochodzą do góry Synaj, gdzie Bóg zawiera z nimi przymierze. Przymierze to ukazywane jest jako wielki dar Boga dla ludzi. Na Starożytnym Wschodzie przymierze spisywali wspólnicy. Bóg zawarł przymierze, bo kochał Izraelitów. Okazał się wobec nich Wybawicielem, o czym przypomniał w samym wstępie tego przymierza, które my znamy pod postacią Dziesięciorga Przykazań, czyli Dekalogu.



Przypomnij sobie

Dziesięcioro Przykazań to tekst, który na pewno każdy z Was zna. Jeśli porównamy tekst katechizmowy z tekstem biblijnym (Wj 20, 2–17; Pwt 5, 6–21), to natychmiast zauważymy, że Przykazania w wersji biblijnej są nieco dłuższe. Dlaczego dokonano tego skrótu. Głównie po to, by łatwiej było zapamiętaċ. O różnych problemach z interpretowaniem poszczególnych Przykazań dowiecie się w przyszłym roku, w klasie II.




Bóg pomaga

Przykazania i Przymierze pokazują, że Bóg kocha człowieka, że szanuje jego wolnośċ. Daje drogowskazy, lecz jednocześnie pozwala, by człowiek szedł inną drogą. Przestrzega, że ta inna droga prowadzi do zatracenia, ale jednocześnie wciąż człowieka upomina. W historii Przymierza Bóg jawi się jako kochający Sprzymierzeniec.



Nieposłuszeństwo i niewdzięcznośċ ludu

Czy ludzie potrafili doceniċ to wszystko, co wydarzyło się w ich historii? Autor Księgi Wyjścia opowiada o wielkiej niecierpliwości ludu.



  
Biblia
poucza

Hebrajczycy, kiedy Mojżesz jest na górze Synaj, a jego powrót się przedłuża, budują sobie złotego cielca i oddają mu pokłon jako bogu, który ich wywiódł z ziemi egipskiej. O złamaniu, a następnie odnowieniu Przymierza opowiada Księga Wyjścia w rozdziałach 32 – 34.

Jahwe karmi również Izraelitów na pustyni: daje im mannę oraz przepiórki, chociaż narzekają oni, że pokarm ten jest wciąż taki sam. O tym można przeczytaċ w Księdze Liczb w rozdziale 11.

Na pustyni Bóg karmi swój lud i prowadzi go do Ziemi Obiecanej. Człowiek idący przez pustynię, cały lud wędrujący przez pustynię czuje zależnośċ od Boga. Jednakże Izraelici złorzeczą, gdy zaczyna im brakowaċ wody i, co ciekawe, z pewnym rozrzewnieniem wspominają niewolę w Egipcie. W miejscowości Massa i Meriba podnoszą bunt. Wówczas Bóg nakazuje Mojżeszowi uderzyċ w skałę laską. I natychmiast ze skały wypływa woda. O tych wydarzeniach możecie przeczytaċ w Księdze Liczb w rozdziale 20.




Bóg pomaga

Historia niewdzięczności wobec Boga jest stara jak świat. Człowiek często nie zauważa i nie chce zauważyċ, jak wiele Bogu zawdzięcza. Nie dziękuje za te wszystkie dobra, w jakie obfituje jego życie. Często znajdujemy sobie jakiegoś złotego cielca. Przysłania nam on obraz Boga, od którego tyle dóbr otrzymujemy.

Na pustyni synowie Izraela odczuli wyraźnie, jak bardzo potrzebna jest im pomoc Boga. Mimo że się często buntowali, to przecież szybko wracali, bo bez pomocy Jahwe nie można było przeżyċ. W naszym życiu, w rozwiązywaniu naszych problemów, w przełamywaniu słabości, Bóg też chce przyjśċ z pomocą. Czy potrafimy tę pomoc przyjąċ, uczyniċ z niej użytek?




Poezja
Rozpłakała się Matka Boska
Józefowi na ucho się zwierza
zamiast — Domie Złoty
mówią — do mnie złoty
zamiast Arko —
— miarko przymierza
Znowu teraz jak na początku
liże łapę złote cielątko


Ks. Jan Twardowski, Jak zawsze




Zastanów się
»Co jest Twoim złotym cielcem, który utrudnia przystęp łaski Bożej do Twojego serca?
»Jakie dobra otrzymałeś ostatnio od Boga? Czy podziękowałeś za nie?


Śmierċ Mojżesza

Biblia opowiada o śmierci Mojżesza na górze Nebo, skąd roztacza się widok na Ziemię Kanaan. U wejścia do Ziemi Obiecanej kończy się misja Mojżesza, a zaczyna misja jego następcy, Jozuego:



Bóg mówi

Ruszył zatem Mojżesz z równiny Moabu i udał się na górę Nebo. Jahwe pokazał mu wtedy rozległą krainę. I powiedział Jahwe do niego: Oto tam znajduje się ziemia, którą poprzysiągłem Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi tymi słowami: Dam ją waszemu potomstwu. Będziesz ją już widział własnymi oczami, ale nie wejdziesz do niej. Sługa Jahwe, Mojżesz, zmarł tam, w krainie moabickiej, według postanowienia Jahwe.

Synowie Izraela opłakiwali Mojżesza na równinie moabickiej przez trzydzieści dni, po czym skończyły się dni żałoby po śmierci Mojżesza. Jozue, syn Nuna, był mężem pełnym ducha mądrości, gdyż Mojżesz włożył na niego swoje ręce. Synowie Izraela słuchali go i postępowali tak, jak im Jahwe nakazał przez Mojżesza. Nie było już potem nigdy w Izraelu proroka tak wielkiego jak Mojżesz, zarówno dlatego, że Jahwe patrzył na niego twarzą w twarz, jak i dlatego, że Bóg dokonał przez niego wielu znaków i cudów, posyłając go do ziemi egipskiej, aby pokonał faraona, wszystkich jego poddanych i cały jego kraj.


Pwt 34, 1–5. 8–11




Zapamiętaj
Historia Mojżesza opowiada o Bogu, który jest bliski człowiekowi, który człowieka broni, który poprzez Przymierze staje się sprzymierzeńcem człowieka. Działanie Boga jest dla człowieka konieczne, bo człowiek jest zbyt słaby, by dojśċ do kresu, czyli swojej Ziemi Obiecanej. Wędrówka synów Izraela przez pustynię jest obrazem naszej wędrówki do domu Ojca. Na tej drodze potykamy się, buntujemy, ale Bóg nas wciąż prowadzi i podtrzymuje.



Bóg mówi

Widzieliście, co uczyniłem Egipcjanom, jak was wyrwałem stamtąd i niczym na skrzydłach orłów przyniosłem aż do tego miejsca. A teraz, jeśli tylko będziecie słuchaċ mojego głosu i zachowywaċ moje przymierze, staniecie się moją szczególną własnością między wszystkimi narodami. Do Mnie należy cała ziemia. Wy zaś będziecie dla Mnie królestwem kapłanów i moim ludem świętym.


Wj 19, 4–6




Praca domowa
1.Przekalkuj do zeszytu mapę Egiptu, półwyspu Synaj i Palestyny. Zaznacz wędrówkę Izraelitów. Wskaż, gdzie znajdują się góra Horeb (Synaj) i góra Nebo.
2.Przemyśl raz jeszcze historię Mojżesza. Przed jakimi próbami wiary stawiał Bóg Mojżesza w trakcie jego życia?
3.Bóg objawia się w Księdze Wyjścia jako potężny i straszliwy, a jednocześnie jako bliski człowiekowi. Jak Ty traktujesz Boga? Kiedy jest Ci szczególnie bliski?



Następna:  Lekcja Nr 13  —   BÓG WALCZY      | >>>>> |

Poprzednia:  Lekcja Nr 11  —   OJCIEC NASZEJ WIARY      | <<<<< |


| powrót do startu |   | powrót do: SPIS TREŚCI |