Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

MICHEASZ

— należał do młodszych proroków, którzy działali w Królestwie Judy około 720 r. przed Chr., a więc współcześnie z Izajaszem. Proroctwo Micheasza zostało spisane w formie poematu. Ostrzega ono lud przed gniewem Bożym z powodu wszystkich niegodziwości popełnianych w kraju. Micheasz mieszka w pobliżu Jerozolimy i dokładnie obserwuje, co dzieje się w tym mieście. Widzi nędzę wieśniaków, gospodarujących na małych skrawkach ziemi, i chciwośċ wielkich właścicieli ziemskich. Podkreśla, że Bóg wymaga sprawiedliwości, pokory i miłosierdzia od wszystkich ludzi. Oczekuje też przyjścia Mesjasza i przepowiada, że narodzi się On w Betlejem. Wtedy nastaną dla całej ziemi wspaniałe, radosne czasy.

Midrasz

— (hebr. „badanie, rozstrząsanie”). Żydowska metoda egzegetyczna, rozwinięta po powrocie z niewoli babilońskiej. Miała ona na celu podnoszenie na duchu przez wydobywanie z tekstu Biblii skojarzeń i zastosowań idących poza jego znaczenie literalne. Żydzi odróżniali dwa rodzaje midraszu: midrasz halachah (hebr. „postępowanie, kierownictwo”) skupiający się na prawie niepisanym, i midrasz haggadah (hebr. „opowiadanie”), zajmujący się wyjaśnieniem pozaprawnych części Pisma Świętego, które nie dotyczą prawa.

Migne

— Skrócony tytuł na wydawnictwa opublikowane przez Jacques–Paula Migne′a (1800–1875), który po dziewięciu latach pracy na wiejskiej parafii przybył do Paryża i wydał ogromną ilośċ tekstów teologicznych. Głównym jego dziełem było: Patrologiae cursus completus. Złożona z 217 tomów Patrologia Latina (PL) zawiera wszystkich łacińskich autorów kościelnych po papieża Innocentego III (1160–1216). Składająca się z 161 tomów Patrologia Graeca (PG) zawiera pisarzy greckich (z łacińskim przekładem) do roku 1439. Gdzie nowsze i bardziej krytyczne wydania nie są dostępne, patrologia Mignę′a jest bezcenna i pozostaje w tym względzie wzorcowym dziełem informacyjnym.

MIKAL

— najmłodsza córka króla Saula, żona Dawida. Gdy w uroczystym pochodzie sprowadzano Arkę Przymierza do Jerozolimy, Dawid „wśród radosnych okrzyków i grania na rogach” tańczył przed nią, ubrany tylko w lniany efod. Gdy wrócił do domu, Mikal szydziła z niego, że tak niepoważnie zachował się przed całym ludem. Dawid jednak jej odparł, że nie przynosi wstydu okazywanie tańcem radości i wdzięczności Bogu, nawet gdyby niektórzy uważali to za niegodne czy niepoważne (2 Sm 6,16–23).

MIKOŁAJ

— imię przełożonego gminy antiocheńskiej, który został wybrany w Jerozolimie na jednego z siedmiu pierwszych diakonów (Dz 6,5).

MILET

— dawniej najznaczniejsze miasto jońskie na południowo–zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej. Gdy Paweł przybył do Miletu, była to już niewiele znacząca miejscowośċ (Dz 20,15.17).

Millenaryzm

— (łac. „tysiąc”). Przekonanie, które się zrodziło pod wpływem pism apokaliptycznych, a oparte zostało na dosłownej interpretacji Apokalipsy św. Jana 20, 1–7, że Chrystus razem ze swoimi świętymi będzie królował na ziemi przez tysiąc lat, dopóki ostatecznie nie zwycięży szatana i nie wejdzie definitywnie do swojej chwały. We wcześniejszych wiekach chrześcijaństwa nawet wielcy teologowie chrześcijańscy, tacy jak św. Justyn Męczennik (ok. 100 – ok. 165) i św. Ireneusz z Lyonu (ok. 130 – ok. 200) opowiadali się za tym przekonaniem. Po św. Augustynie z Hippony (354–430) tylko niektóre ugrupowania sekciarskie (np. ok. roku 1000) próbowały czasami przywróciċ do życia millenaryzm.

Miłosierdzie

— Pełna miłości troskliwośċ Boga o wszystkie stworzenia, a zwłaszcza o ludzi, która nas zachęca do okazywania współczucia innym i do niesienia im ulgi. Na oznaczenie miłosierdzia Stary Testament ma trzy wyrazy: hesed (hebr. „dobrotliwośċ”), czyli wierna życzliwośċ, która się opiera albo na umowie podobnej do umowy małżeńskiej (Rdz 20, 13), albo na ścisłej przyjaźni (1 Sm 20, 8, 14–15); rahamin (hebr. „łono”) – jest to wypływająca z wnętrza sympatia albo współczucie podobne do tego, jakie odczuwa matka do swego dziecka (Iz 49, 15); wreszcie hen (hebr. „łaska”) oznacza, że umiłowanie Boże zostało dane darmo i niezależnie od zasług przyjmującego (Wj 33, 12–17). Ludzie proszą o miłosierdzie, a Bóg niezwykle chętnie go udziela (zob. Ps 51, 113, 177). Nowy Testament wysławia miłosierdzie Boże (Lk 1, 50. 54. 72. 78) objawione i wyrażone przede wszystkim przez słowa i czyny Jezusa (Mt 9, 10–13; 18, 21–35; Łk 10, 29–37). Skierowana do Jezusa prośba niewidomego o miłosierdzie (Mk 10, 47–48) stała się częścią codziennej modlitwy chrześcijańskiej, zwłaszcza na Wschodzie. Powinniśmy staraċ się naśladowaċ Ojca Niebieskiego w okazywaniu miłosierdzia drugim, a Bóg ze swojej strony okaże miłosierdzie tym, którzy sami są miłosierni (zob. Mt 6, 12; 25, 31–46; Łk 11, 4).

MIPPIBACH

— zob. Meribbaal

MISPA albo Mispe

— starotestamentowa nazwa kilku wysoko położonych miejscowości. Oznacza wieżę wartowniczą, strażnicę, basztę czy po prostu miejsce, z którego można obserwowaċ. W Mispa położonej na północ od Jerozolimy znajdowało się zapewne największe sanktuarium pokolenia Beniamina, dopóki Dawid nie zdobył Jerozolimy, a Salomon nie zbudował świątyni. Tu sprawował sądy Samuel, a Sauł został wybrany na króla. Dawid uciekając przed Saulem, znalazł w Mispe, położonej w ziemi Moab, schronienie dla swych rodziców (Rdz 31,49; Sdz 20,1–3; 1 Sm 7,16; 22,3).

Miszna

— (hebr. „powtórzenie”). Żydowski zbiór traktatów zawierający interpretację i naukę Pisma i Prawa. Jest to kompilacja, będąca prawdopodobnie dziełem rabbiego Judy ha–Nasiego (ok. 135 – ok. 220); była ona podstawą zarówno palestyńskiej, jak i babilońskiej wersji Talmudu. Miszna nadal określa, w jaki sposób pobożny Żyd powinien się zachowaċ w różnych okolicznościach.

Mitra

— Wysokie, rozcięte po bokach nakrycie głowy zakładane przez biskupów, kiedy niosą pastorał podczas procesji oraz podczas liturgii, chociaż nigdy podczas samej modlitwy eucharystycznej, lub anafory. Ten symbol władzy biskupiej pochodzi z jedenastowiecznego Rzymu. Na Wschodzie mitrę bizantyńską, którą patriarcha ekumeniczny, a następnie wszyscy biskupi, zapożyczył od korony cesarskiej, nosi się tylko przy pełnym stroju liturgicznym. Po „wielkim wejściu”, kiedy zaczyna się modlitwa eucharystyczna, biskup zdejmuje mitrę i zakładają ponownie na błogosławieństwo końcowe. Na Zachodzie mitrę noszą biskupi, opaci, oraz infułaci; na Wschodzie mitrę noszą archimandryci, zwani również archiprezbiterami.

 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź