Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

Islam

— (arab. „poddanie się” woli Bożej). Religia ogólnoświatowa, która Mahometa (ok. 570–632) uznaje za ostatniego proroka Bożego („rasul”, czyli posłaniec), znajdującego się w szeregu rozpoczętym przez Abrahama i kontynuowanym przez Jezusa. Mahomet potępiał Żydów za to, że odmówili przyjęcia Jezusa, a chrześcijan za to, że wpadli w politeizm, ponieważ głoszą naukę o Trójcy Przenajświętszej. Bezwzględny monoteizm islamski nie zgadza się z tym, by Bóg (Allach) mógł mieċ Syna. Jezus odbiera cześċ jako prorok; muzułmanie jednak odrzucają Jego śmierċ na krzyżu i uważają, że była to tylko śmierċ pozorna. Mają też absolutny zakaz przedstawiania Boga w obrazach. Ogólnie rzecz biorąc, sztuka islamska unika nawet malowania ludzi, ponieważ zostali oni ukształtowani na obraz Boży. Wyznawcy islamu wierzą, że Mahomet otrzymał objawienie Boże, które później zostało spisane w Koranie (arab. „czytanie”) nawiązującym do niektórych tradycji Starego i Nowego Testamentu; dzieli się on na 114 części zwanych surami. Muzułmanie uważają, że cały Koran został co do słowa natchniony przez Boga. Islam zobowiązuje swoich wyznawców do pięciu głównych rzeczy: do wyznania, że Bóg jest jeden i że Mahomet jest Jego ostatnim wysłańcem albo prorokiem, do obrzędowych modlitw pięċ razy dziennie, przy czym piątek jest dniem szczególnym, przeznaczonym na wspólną modlitwę w południe w meczecie, do dawania jałmużny w celu wspierania biednych, do całomiesięcznego postu „Ramadan”, który obejmuje całkowite wstrzymanie się od jedzenia, picia i współżycia seksualnego od wschodu do zachodu słońca, do odbycia pielgrzymki do Mekki przynajmniej raz w życiu. Oprócz tzw. szariah (arab. „ścieżka prawa”) islam rozwinął także pewnego rodzaju życie mistyczne, czyli sufizm (arab. „ascetyczne odzienie wełniane”), który zmierza do zjednoczenia z Bogiem przez zaparcie się siebie samego. Muzułmanie, chociaż wyznają tę samą wiarę, dzielą się na kilka grup, przede wszystkim na sunnitów (prawowiernych) i szyitów. Pierwsi posługują się sunną, czyli opartymi na autorytecie tradycjami, które zostały ustalone przez Mahometa i j ego pierwszych czterech następców, zwanych też kalifami; tradycje te jednak nie są zapisane w Koranie. Szyici, którzy mieszkają przeważnie w Iranie, utrzymują, że Mahomet mianował swoim następcą tylko swojego kuzyna, Alego, i odrzucaj ą trzech pozostałych kalifów. Islam zapewnia wprawdzie wolnośċ religijną „narodom Pisma”, czyli Żydom i chrześcijanom, stawia sobie jednak za cel zdobycie całego świata dla swojego orędzia. Siebie samych muzułmanie uważają za spadkobierców wiary Abrahama (zob. Rdz 16, 1–1 6; 21, 1–21). Sobór Watykański II podkreślił z naciskiem, że wiara Abrahama i oczekiwanie na sąd ostateczny są elementami, które łączą chrześcijan z muzułmanami (LG 16, NA 3).

ISSACHAR

— syn Jakuba i Lei i ojciec jednego z dwunastu pokoleń izraelskich, zwanego pokoleniem Issachara, które osiedliło się na równinie Jizreel (Rdz 49,14–15).

ISZBAAL

— syn króla Saula; imię to znaczy: mąż hańby. Około 1010 r. przed Chr., po śmierci swego ojca, został na krótki czas królem Izraela, chociaż rzeczywistą władzę sprawował Abner, dowódca wojsk Saula. Po tragicznej śmierci Abnera dwóch dowódców wojskowych zamordowało Iszbaala, gdy odpoczywał w łożu, a jego głowę przynieśli Dawidowi spodziewając się, że sprawią mu tym wielką radośċ. Chociaż Dawid panował w tym czasie nad domem Judy w Hebronie, był jednak zaprzyjaźniony z Iszbaalem. Do głębi oburzył go więc ten niecny czyn i kazał zabójców straciċ, a głowę Iszbaala polecił pochowaċ w Hebronie, w grobie Abnera (2 Sm 4,5–12).

ITTAJ

— wierny towarzysz Dawida. Nie opuścił swego króla nawet wówczas, gdy Absalom podniósł bunt przeciwko swemu ojcu i zbiegło do niego wielu wojowników. Na pytanie Dawida: Dlaczego i ty nie przejdziesz na stronę nowego króla? Ittaj odpowiedział z godnością: „Na życie Pana, na życie pana mego, króla: w miejscu, gdzie znajdzie się pan mój, król, czy to na śmierċ, czy życie, tam będzie sługa twój”. Ittaj, chociaż był Filistynem, przybyłym z Gat, został mianowany jednym z dowódców wojsk Dawida (2 Sm 15,19–21; 18,2).

IZAAK

— (zob. też Abraham). Abraham i Sara spodziewając się dziecka, obawiali się, że znajomi będą się z nich naśmiewaċ, bowiem oboje byli już w podeszłym wieku. Gdy urodził się chłopiec, dali mu więc imię Izaak, które znaczy: śmiaċ się, wyśmiewaċ się. Abraham jednak bardzo się uradował, że urodził mu się syn. Bóg obiecał bowiem Abrahamowi, że stanie się ojcem wielkiego i licznego ludu, i obietnica ta zaczęła się właśnie spełniaċ w Izaaku. Pan wystawił jednak wiarę Abrahama na próbę polecając, żeby swego jedynego syna złożył Mu w ofierze. Abraham pokładając ufnośċ w Bogu, nie zawahał się i uczynił tak, jak mu Bóg polecił. W ostatniej wszakże chwili Anioł Pański powstrzymał Abrahama od wykonania rozkazu Pana i powiedział: „Nie podnoś ręki na chłopca i nie czyń mu nic złego! Teraz poznałem, że boisz się Boga, bo nie odmówiłeś Mi nawet twego jedynego syna”. Wówczas Abraham zobaczył barana uwikłanego rogami w zaroślach, którego złożył zamiast swego syna w ofierze. Gdy Izaak dorósł, poślubił Rebekę i miał z nią dwóch synów, Ezawa i Jakuba. Od Jakuba, któremu później nadano imię Izrael, pochodzą Izraelici. W Izaaku Bóg, który jest Bogiem Abrahama, Izaaka i Jakuba, a także Bogiem i Ojcem Jezusa Chrystusa, przygotował przymierze ze swym ludem i z całą ludzkością (Rdz 17,17; 21,1–3).

IZEBEL

— (zob. też Achab, Eliasz) – imię przebiegłej żony króla Achaba, która pochodziła z Fenicji i popierała kult Baala. Utrzymywała czterystu kapłanów i uważała, że jej bogowie dorównują prawdziwemu Bogu Izraela. Prześladowała też proroków w Izraelu, a swemu mężowi podsuwała niecne i podstępne rady. Gdy królem został Jehu, spotkała ją straszna kara – została zamordowana, tak jak przepowiedział prorok Eliasz (1 Krl 21; 2 Krl 9,30–37).

IZMAEL

— syn Abrahama i Hagar, służącej Sary. Dopóki żona Abrahama, Sara, nie urodziła syna, dopóty – zgodnie z ówczesnym prawem żydowskim – dziedzicem pozostawał Izmael, syn niewolnicy. Gdy Sara urodziła Izaaka i zauważyła, że Izmael wyśmiewa się z niego, domagała się od Abrahama, żeby wypędził z domu służącą Hagar wraz z jej synem. W końcu Abraham uczynił tak, jak radziła mu żona. Błąkając się po pustyni wygnańcy niemal umierali z pragnienia, ale Bóg usłyszał jęk małego Izmaela, ulitował się nad nim i poprowadził Hagar do studni. Gdy Izmael dorósł, stał się dobrym łucznikiem, mieszkał na pustyni, poślubił Egipcjankę i miał dwunastu synów, którzy stali się ojcami dwunastu plemion arabskich, zwanych Izmaelitami (Rdz 16,15; 21,8–21; 25,12–16; 37,25).

Izrael

— (hebr. „Bóg panuje”). Naród hebrajski albo żydowski wywodzący się od Jakuba, który otrzymał to imię, ponieważ „walczył z Bogiem” (Rdz 32,28–29). Po śmierci Salomona (ok. 953 przed Chr.) doszło do podziału dwunastu pokoleń izraelskich (Rdz 49, 1–28) na Królestwo Południowe (Juda), którego stolicą była Jerozolima, i Królestwo Północne, którego stolicą była Samaria. Właśnie to Królestwo Północne znane było jako Izrael z powodu jego ściślejszych powiązań ze spuścizną Jakuba (np. studnia Jakubowa w Sychem). Po upadku tego królestwa w roku 722 przed Chrystusem przez jakiś czas Królestwo Południowe nazywano Izraelem (np. Iz 1, 3–4; 30, 11–12; Ez 2, 3; 6, 2–3). Nowy Testament oznacza tym wyrazem potomków Jakuba (Mt 10, 6; 15, 24; Łk 1, 16), a także naród żydowski (Mk 12, 29; Łk 1, 54). Kościół uważa, że sam jest nowym i prawdziwym Izraelem (Ga 6, 16). Pod koniec XVIII wieku nadzieje na wyzwolenie skłoniły wielu Żydów do mówienia raczej o „Izraelu” niż o judaizmie.



 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź