Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

Habit

— (łac. „ubiór, strój, szata”). Wyróżniający od innych strój noszony przez mężczyzn i kobiety, którzy należą do zakonów lub zgromadzeń zakonnych. Pod względem ubioru wśród mnichów bizantyńskich „rasophore” („ten, który nosi rason czyli sutannę”), odpowiada zachodniemu nowicjuszowi, „ mikroscheme” („mały habit”), albo „staurophore” („ten, który nosi krzyż”) to odpowiednik tych, którzy złożyli zwykłe śluby zakonne, a „makroscheme” („wielki habit”) stanowi najwyższy stopień, który może osiągnąċ w późnym wieku mnich prawie nie opuszczający swego monasteru.

Haggada

— (hebr. „opowieśċ”). Żydowska interpretacja Pisma Świętego przez opowiadanie legend, podań ludowych, przypowieści i innych treści nieprawniczych. Razem z halachą tworzy Talmud. Zob. talmud.

Hagiografia

— (z gr. „święty i pisanie”). Książki i pisma opowiadające o życiu świętych. Pisma te sięgają wprawdzie czasów wczesnochrześcijańskich, hagiografia jednak naukowy charakter zawdzięcza bodźcowi, jaki otrzymała od jezuity Jana Bollanda (1596–1665). Jego dzieło kontynuują do dzisiaj jezuici zwani bollandystami, wśród których byli tak znakomici pisarze jak Hippolyte Delehaye SJ (1859–1941).

Hagios

— (gr. „święty”). Grecka antyfona wzywająca Boga trzykrotnie, żeby ukazaċ pełnię Bożej świętości (zob. Iz 6, 3), stąd lepiej znana jako „Trisagion” (gr. „trzykroċ święty”): „ Święty Boże, święty mocny, święty a nieśmiertelny, zmiłuj się nad nami”. W liturgii rzymskiej używa się tej antyfony tylko w Wielki Piątek, w liturgii wschodniej śpiewa się ją regularnie.

Hallel

— (hebr. „chwała”). Nazwa, jaką Żydzi nadają Psalmom 113–118 śpiewanym podczas takich uroczystości, jak Pascha (zob. Mt 26, 30), Pięċdziesiątnica i Święto Namiotów (zob. J 7, 2). Alleluja (hebr. „Chwała Panu”) to wyraz, który często występuje w tych Psalmach, a którego często używaj ą wszystkie liturgie chrześcijańskie, szczególnie w okresie wielkanocnym.

HAMAN

— (zob. też Estera). W Księdze Estery mówi się o Hamanie jako butnym faworycie króla Persji. Haman wpadł w wielki gniew, bowiem Żyd Mardocheusz nie uklęknął przed nim i nie oddał mu pokłonu. Postanowił wówczas powiesiċ Mardocheusza i wygubiċ Żydów. Estera jednak wyjawiła królowi ten niecny plan. Król dowiedziawszy się o wszystkim, rozkazał powiesiċ Hamana zamiast Mardocheusza i tak ocalił Żydów od zguby. Na pamiątkę tego ocalenia Żydzi obchodzą Święto Purim (Est 7,1–10).

Hamartologia

— (gr. „nauka o grzechu”). Dział teologii zajmujący się grzechem i jego wpływem na ludzkie postawy.

 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź