Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

Febronianizm

— Niemiecka teoria o stosunkach między Kościołem a państwem, odrzucająca niektóre papieskie uprawnienia jako nabytki średniowieczne. Nazwa pochodzi od nazwiska Johanna Nikolausa von Hontheima (1701–1790), biskupa pomocniczego w Trier, który w roku 1763 pod pseudonimem lustinus Febronius opublikował książkę pt. O państwie kościelnym i o prawowitości władzy papieża rzymskiego. Autor uznawał papieża jako głowę Kościoła, odmawiał mu jednak jurysdykcji w większości spraw poza diecezją rzymską (zob. DH 2592–2597).

FARYZEUSZE

— w czasach Jezusa Chrystusa stronnictwo żydowskie, które stawiało sobie za cel ścisłe przestrzeganie przepisów starotestamentowego Prawa. Ich nazwa znaczy: oddzieleni; oddzieleni od tych, którzy nie wykazywali takiej gorliwości kultowej jak oni. Ugrupowanie to liczyło około sześciu tysięcy członków. Faryzeusze uważali, że Prawo żydowskie zawiera około sześciuset przykazań. Przede wszystkim zważali na obowiązek składania dziesięciny na rzecz świątyni i służby Bożej. Byli przekonani, że źródłem wszystkich nieszczęśċ, których doświadczył naród żydowski w swej historii, było niezachowanie Prawa Bożego. Między faryzeuszami i Jezusem dochodziło do ciągłych sporów. Jezus występował przeciwko nim przede wszystkim dlatego, że szczegółowe przepisy Prawa Mojżeszowego przesłaniały im znacznie ważniejsze przykazanie miłości do wszystkich ludzi. Jezus wskazywał nową i właściwą drogę, jak byċ sprawiedliwym wobec Boga i ludzi, której jednak faryzeusze nie mogli zrozumieċ (Mt 5,20; Dz 26,4–5).

FEBA

— diakonisa wspólnoty chrześcijańskiej w Kenchrach koło Koryntu. Imię jej znaczy: promieniejąca. Wspierała wielu podróżnych przybywających do Koryntu. Również Paweł wyraża wdzięcznośċ za jej życzliwośċ (Rz 16,1–2).

FELIKS

— prokurator rzymski w Judei (w latach 52–60 po Chr.), który w Cezarei przesłuchiwał Pawła i przez dwa lata trzymał go w więzieniu, aby przypodobaċ się Żydom (Dz 24,27).

Fenomenologia

— (gr. „nauka o zjawiskach”). Studium nad fenomenami, czyli zjawiskami, w przeciwieństwie do noumena (gr. „rzeczy pojęte umysłem”), czyli do rzeczy takich, jakie są same w sobie, a nie takich, jakie nam się jawią. Po Immanuelu Kancie (1724–1804), który wprowadził ostre rozróżnienie między światem pojęciowym a zjawiskowym, Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770–1831) w swojej Fenomenologii ducha (1807) utrzymywał, że wyśledził różne fazy, przez które rozum przechodzi od naiwnej świadomości, zmysłowej pewności o zjawiskach aż do absolutnej wiedzy ducha. Fenomenologia Edmunda Husserla (1859–1938), zajmująca się naukowym badaniem tego, co się zawiera w ludzkiej świadomości, dążyła do opisania sposobu, w jaki rzeczy takie, jakie w rzeczywistości istnieją, ukazują same siebie. Praca Maxa Schellera (1874–1928) o uczuciach i wartościach ustawiła fenomenologię w ramach myśli augustiańskiej podobnie postąpiła asystentka Husserla, św. Edyta Stein (1891–1942). Fenomenologia może byċ także egzystencjalna, jak u Maurice′a Marleau–Ponty′ego (1908–1961), który chciał raczej opisywaċ „mój” świat niż świat taki, jaki jest sam w sobie. Martin Heidegger (1889–1976) doprowadził do tego, że fenomenologia stała się filozofią egzystencji, opartą na historyczności i czasie.

Ferendae sententiae

— (łac. „na mocy wyroku, który zostanie ogłoszony”). Kościelna sankcja karna, która moc wiążącą otrzymuje dopiero po jej formalnym nałożeniu przez sędziego kościelnego (zob. CIC 1314, 1318; CCEO 1402). Z powodu złożonej natury poszczególnych przypadków i subtelności prawnych większośċ sankcji w Kościele zachodnim i wszystkie sankcje w katolickich Kościołach wschodnich ma taki właśnie charakter.

FESTUS

— prokurator rzymski w Judei, następca Feliksa (około 60–62 r. po Chr.). Jako prokurator przesłuchiwał Pawła. Gdy Apostoł, który był obywatelem rzymskim, odwołał się do Cezara, Festus podjął w końcu decyzję, żeby stanął przed sądem w Rzymie (Dz 25).

 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź