Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

DZIEDZICTWO

— Słowa: dziedziczyċ i dziedzictwo często pojawiają się w Biblii. Określają one to, co należy się jakiemuś człowiekowi lub ludowi. Gdy Izraelici weszli do ziemi, którą obiecał im Jahwe, mówili o niej jako o swym dziedzictwie. Nowy Testament mówi, że chrześcijanie odziedziczą królestwo Boże, a o Jezusie powiada, że Bóg ustanowił Go dziedzicem wszystkich rzeczy (Pwt 12,1; Mt 25,34; Rz 8,17; Hbr 1,2).

DZIEŃ PAŃSKI

— W dawnym Izraelu przez dzień Pański rozumiano czas, w którym Bóg obdarzy Izrael pokojem i pozwoli mu cieszyċ się zwycięstwem nad wrogami. Późniejsi prorocy zapowiadali go natomiast jako dzień przerażenia i sądu, i kary za wszystkie publiczne i osobiste grzechy ludu izraelskiego. Ostrzegali lud przed nieszczęściem, które spadnie na niego w owym dniu, jeżeli nie będzie posłuszny Prawu Bożemu. W Nowym Testamencie rozumie się przez dzień Pański czas powtórnego przyjścia Chrystusa. Apokalipsa św. Jana dniem Pańskim nazywa niedzielę, pierwszy dzień tygodnia, w którym schodzili się chrześcijanie, aby wspominaċ wydarzenia związane z życiem Jezusa Chrystusa i Jego zmartwychwstanie (Am 5, 18–20; 1 Kor 1, 8; Flp 1,6; Ap 1,10).

DZIEŃ PRZEBŁAGANIA

— Dla Żydów Dzień Przebłagania jest najświętszym dniem w roku. Obchodzi się go 10 dnia siódmego miesiąca. Modlitwy zanoszone w świątyni i post są wyrazem wdzięczności okazywanej Bogu za udzielone ludowi dobra i prośby o przebaczenie grzechów. W miejscu zwanym Święte Świętych arcykapłan składał w tym dniu Bogu ofiarę przebłagalną. Autor Listu do Hebrajczyków z tą ofiarą porównuje ofiarę złożoną przez Chrystusa i stwierdza: „Jeśli krew kozłów i cielców oraz popiół z krowy [...] sprawiają oczyszczenie ciała, to o ile bardziej krew Chrystusa, który przez Ducha wiecznego złożył Bogu samego siebie jako nieskalaną ofiarę, oczyści wasze sumienia z martwych uczynków, abyście mogli służyċ Bogu żywemu” (Kpł 23,27–32; Hbr 9,13–14).

DZIESIĘCINA

— W czasach biblijnych każdy Izraelita był zobowiązany do składania na rzecz świątyni dziesięciny, to znaczy dziesiątej części plonów, trzody czy zysku z handlu. Lewici zaś, którzy troszczyli się o służbę Bożą w świątyni i nie mieli żadnych innych dochodów, bowiem przy podziale Ziemi Obiecanej nie przypadła pokoleniu Lewiego żadna jej częśċ, mieli prawo przyjmowania dziesięciny i zapewniania z niej środków utrzymania również kapłanom. Jezus nie występował przeciwko prawu pobierania dziesięciny, ale ganił tych, którzy chociaż skrupulatnie oddawali ze wszystkiego dziesięcinę, zaniedbywali sprawy znacznie ważniejsze niż to prawo, nie dbając ani o sprawiedliwośċ, ani o miłośċ do Boga i bliźniego (Kpł 27,30–33; Łk 11,42; Hbr 7,5).

DZIESIĘĆ MIAST

— (Dekapol) – związek dziesięciu miast, położonych głównie na południowo–wschodnim wybrzeżu jeziora Genezaret. Gdy Jezus zaczął obchodziċ całą Galileę, nauczaċ o królestwie Bożym i uzdrawiaċ chorych, wieśċ o Nim dotarła i do Dekapolu. Pewnego razu przeprawił się wraz z uczniami na drugą stronę jeziora Genezaret, właśnie do Dekapolu. Gdy tylko wysiedli z łodzi, wybiegł Mu naprzeciw nieszczęśliwy człowiek, opętany przez ducha nieczystego. Jezus ujrzawszy go, powiedział: „Wyjdź, duchu nieczysty, z tego człowieka”, a duchy nieczyste – bo było ich wiele – natychmiast wyszły z niego i weszły w stado świń, które ruszyły pędem po urwistym zboczu do jeziora i potonęły. Uzdrowiony zaś powrócił do swego domu i w całym Dekapolu głosił, co uczynił dlań Jezus (Mk 5,1–20).

Dziewicze poczęcie Jezusa

— Akt, podczas którego Najświętsza Maryja Panna poczęła Jezusa mocą Ducha Świętego i bez udziału ludzkiego ojca. Opierając się na Ewangeliach (Mt 1, 18–25; Łk 1, 26–38), chrześcijańska tradycja oraz zwyczajna nauka Kościoła zgadzały się co do tego, że Jezus w ten sposób został poczęty; przekonanie to przynajmniej pośrednio popiera Apostolskie wyznanie wiary; „Który się począł z Ducha Świętego i narodził się z Maryi Panny". Fakt, że Jezus się narodził z kobiety, wskazuje na Jego człowieczeństwo. Natomiast fakt, że się począł wskutek szczególnej interwencji Ducha Świętego, wskazuje na Jego bóstwo: Jest On „Emmanuelem, czyli Bogiem z nami” (Mt 1, 23). Zob. chrystologia, Duch Święty, mariologia, wcielenie.

Dziewicze porodzenie

— Narodzenie dziecka bez interwencji ludzkiego ojca. Niektórzy nadal twierdzą, że opowiadanie o dziewiczym poczęciu Jezusa zostało zaczerpnięte z pogańskich mitów o kobietach, które wydały na świat nadzwyczajne dzieci przy współudziale bóstw męskich. Mity te jednak różnią się całkowicie od opowiadania o dziewiczym poczęciu Jezusa, którego opis znajduje się w Ewangeliach dzieciństwa św. Mateusza i św. Łukasza. W swym dziele Griechische Mythen in christlicher Deutung Hugo Rahner wykazał powierzchownośċ tego typu porównań. Zob. dziewicze poczęcie Jezusa.

DZIEŻA

— Nieomal we wszystkich domach izraelskich była dzieża, w której wyrabiano ciasto. Mąkę zmieszaną z wodą, z dodatkiem soli i odrobiny zaczynu ugniatano ręką w dzieży i z tak przygotowanego ciasta wypiekano chleb. Dzieże były albo drewniane, albo gliniane (Wj 12,34).



 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź