Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

DEBORA

— Około 1100 r. przed Chr. żyła w Efraim pewna sławna kobieta o imieniu Debora – była sędziną i prorokinią. Izraelici przychodzili do niej po radę i wychwalali jej mądrośċ. Podczas wojny z Kananejczykami, którym przewodził Sisera, Debora dopóty podtrzymywała na duchu wojsko izraelskie, dopóki nie odniosło pełnego zwycięstwa. Triumfalna pieśń, ułożona przez nią z okazji tego zwycięstwa, należy do najstarszych świadectw poezji izraelskiej (Sdz 4 i 5).

Deizm

— (z łac. „Bóg”). Pojemny wyraz stosowany na określenie poglądów wielu angielskich, europejskich i amerykańskich pisarzy XVII oraz XVIII wieku, którzy w różny sposób kładli nacisk na rolę rozumu w religii i odrzucali objawienie, cuda i jakikolwiek wpływ Opatrzności na naturę i na dzieje ludzkie. Niektórzy współcześni teolodzy w Europie i Ameryce Północnej negując jakiekolwiek szczególne działanie Boże w świecie stają się deistami naszych czasów.

DEMAS

— Paweł w listach często imiennie wspomina swych przyjaciół, między innymi także Demasa. Nazywa go najpierw swoim współpracownikiem, a później z bólem wyznaje: „Demas mię opuścił”. Prawdopodobnie Demas tęsknił za swoim rodzinnym miastem, Tesaloniką, i cierpiał z tego powodu wędrując z nie znającym spokoju Apostołem Pawłem, i w końcu go opuścił (Flm 24; 2 Tm 4,10).

DEMETRIUSZ

— Wśród złotników efeskich, z których warsztatów pochodziły piękne świątynki bogini Artemidy, zawrzało, gdy spostrzegli, że ich rzemiosło znalazło się w niebezpieczeństwie. Apostoł Paweł powiedział bowiem w jednym ze swych kazań, że bogowie uczynieni rękami ludzkimi w ogóle nie są prawdziwymi bogami. Demetriusz cieszył się wśród złotników największą powagą, on też poprowadził ich do centrum miasta. Idąc krzyczeli: „Wielka Artemida Efeska!”, tak że zamieszanie objęło cały Efez. Wzburzone tłumy zebrały się w teatrze, gdzie przemówił do nich sekretarz miejski, uspokoił je i jednocześnie pouczył Demetriusza, że jeśli on i jego przyjaciele chcą wnieśċ przeciwko komu skargę, powinni udaċ się do sądu. W czasie tego zamieszania Paweł za radą swych uczniów pozostał w domu, a gdy rozruchy ustały, opuścił miasto (Dz 19,23–20,1).

Demiurg

— (gr. „rzemieślnik, artysta”). Imię nadane przez Platona (427–347 przed Chr.) boskiemu budowniczemu, który ukształtował świat zgodnie z odwiecznymi ideami. Gnostycy sprowadzili demiurga do rzędu niższych bóstw i uczynili go odpowiedzialnym za stworzenie świata materialnego, którym gardzili.

DENAR

— „Czyj jest ten obraz i napis” – zapytał Jezus trzymając denara, który był monetą podatkową. Na denarze była wybita głowa cesarza rzymskiego. Denar był srebrną monetą rzymską, odpowiadającą greckiej drachmie, również monecie srebrnej, bądźstanowiącą czwartą częśċ wartości srebrnika, kawałka srebrnego kruszcu, którym posługiwano się jak monetą. Denar stanowił zapłatę za jeden dzień pracy najemnej. Dobry Samarytanin wręczając właścicielowi gospody dwa denary, aby miał staranie o człowieka zranionego i ograbionego przez zbójców, dał mu hojną zapłatę (Mt 22,19; Łk 10,35).

Denzinger

— Zbiór fragmentów zaczerpniętych z dokumentów Kościoła ułożonych chronologicznie, ogłoszony drukiem w roku 1854 przez Heinricha Josepha Denzingera. Trzydzieste siódme wydanie tego zbioru, przejrzane i poprawione przez Peter Hunermanna, ukazało się w roku 1991. Spośród innych dzieł Denzingera warto wspomnieċ jeszcze dzisiaj użyteczny zbiór wschodnich tekstów liturgicznych pt. Ritus Orientalium, Coptorum, Sy–rorum et Armenorum, wydane w Würzburgu w latach 1863–1864.

DERBE

— miasto w Azji Mniejszej, do którego w czasie podróży misyjnej przybyli Paweł i Barnaba. Jeden z pomocników Pawła, Gajusz, pochodził z Derbe. Tamtejsza gmina chrześcijańska była liczną i silną wspólnotą (Dz 14,6).

Determinizm

— (łac. „określanie, ograniczanie”). Wyjaśnienie wszechświata, według którego wszystkie wydarzenia zachodzą w sposób nieunikniony i bez żadnego wpływu naszej wolnej woli. Według determinizmu genetycznego, ludzkie zachowanie (np. skłonnośċ do przestępstw, czy uzależnienia od narkotyków) jest z góry określone przez odziedziczone geny. Temu poglądowi na rzeczywistośċ jako na coś z góry ściśle wyznaczonego przeczy potoczne doświadczenie, możliwości wyboru między przeciwieństwami.

DEUTERONOMIUM

— zob. Księga Powtórzonego Prawa

 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź