Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

Cnoty kardynalne

— (łac. „wrzeciądz”). Roztropnośċ, umiarkowanie, odwaga i sprawiedliwośċ, które razem wzięte wspierają całą strukturę życia moralnego.


Cnoty teologalne

— Wiara, nadzieja i miłośċ, które są ukierunkowane bezpośrednio na Boga jak na Byt godny nieskończonego zaufania i miłości; któremu powinniśmy powierzyċ całe nasze życie i całą naszą przyszłośċ (1 Kor 13,13; Ga 5,5–6; Kol 1,4–5; 1 Tes 1, 3; 5, 8; DH 1530–1531; ND 1933–1934; DV 5).


Codex Iuris Canonici

— Zob. Kodeks Prawa Kanonicznego.


Codzienny chleb

— Gdy Jezus w modlitwie Ojcze nasz prosi: „Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj”, wtedy ma na myśli wszelkie pożywienie. Podczas Ostatniej Wieczerzy Jezus wziął chleb i uczynił go znakiem swej obecności pośród ludzi (Mt 26, 26–29; J 6,35–41).


Communicatio idiomatum

— (łac. „wzajemna wymiana przymiotów”). Wymiana przymiotów z powodu jedności bóstwa i człowieczeństwa w jednej i tej samej Osobie Wcielonego Syna Bożego. Oznacza to, że przymioty przysługujące jednej naturze mogą Mu byċ przypisywane nawet wtedy, gdy się o Nim mówi w odniesieniu do drugiej natury, np. „Syn Boży umarł na krzyżu” albo „Syn Maryi stworzył świat” (por. DH 251). Ten sposób przypisywania przymiotów domaga się jednak pewnych rozróżnień, żeby nie doprowadziċ do pomieszania dwóch natur. Oznacza to w podanych wyżej przykładach, że Syn Boży nie jako Bóg umarł na krzyżu i że Syn Maryi niejako człowiek stworzył świat.


Communicatio in sacris

— (łac. „uczestnictwo w sprawach świętych”). Uczestnictwo w sprawowanej liturgii, zwłaszcza w sakramentach, innego Kościoła niż własny (CIC 1365; CCEO 908, 1440), przez niektórych nazywane „interkomunią”, jeśli odnosi się tylko do współudziału w Eucharystii. Ruch ekumeniczny zachęca do dzielenia się słowem Bożym, jednak sakramenty, zwłaszcza Eucharystia, wyrażają (i umacniają) zazwyczaj już obecną jednośċ kościelną (por. UR 8). W razie konieczności i jeżeli duchownego katolickiego nie ma na miejscu, katolicy mogą iśċ do spowiedzi do kapłana prawosławnego, przyjmowaċ z jego rąk Komunię św. i sakrament chorych (por. OE 26,27). Większośċ Kościołów protestanckich zgadza się na interkomunię każdego ochrzczonego chrześcijanina, który wierzy, że Jezus Chrystus jest Panem i przystępuje do stołu eucharystycznego z odpowiednim nastawieniem, jak to zostało wyrażone w decyzji niemieckich Kościołów luterańskich z 1975 roku. Anglikanie są zwykle bardziej otwarci wobec prawosławnych i katolików, ponieważ ich poglądy na temat Eucharystii są podobne do anglikańskich. Natomiast prawosławni uważają, że jeżeli ktoś przyjmuje Eucharystię, należy przez to rozumieċ, że jest członkiem ich Kościoła; stąd zazwyczaj ograniczają interkomunię do duszpasterskich nagłych wypadków (np. niebezpieczeństwo śmierci), które należy oceniaċ zgodnie z zasadą „ekonomii”. Kiedy Sergiusz Bułgakow (1871–1944), na spotkaniu prawosławnych z anglikanami w 1933 r., zaproponował, żeby ci, których nauka dotycząca Eucharystii jest taka sama, korzystali od czasu do czasu z interkomunii, spotkał się ze znacznym sprzeciwem. W 1984 r. pomiędzy Kościołem rzymskokatolickim a Syryjskim Prawosławnym zawarto porozumienie, podpisane przez papieża Jana Pawła II i patriarchę Ignacego Zakkę I, na mocy którego członkowie tych Kościołów mogą korzystaċ z interkomunii, kiedy nie mogą przystąpiċ do Komunii św. w swym własnym Kościele.


Concursus Divinus

— (łac. „współdziałanie Boże”). Stale niezbędna współpraca Boga, która uzdalnia stworzenia do podejmowania, kontynuowania i doprowadzenia do końca działalności. Ponieważ stworzenia rozumne co jakiś czas popełniają grzechy, stajemy przed zagadnieniem współdziałania Boga w czynnościach, które ludzie świadomie skierowuj ą przeciw woli Bożej.


Corpus Iuris Canonici

— (łac. „Zbiór Przepisów Prawa Kanonicznego”). Główny zbiór praw Kościoła katolickiego, dopóki Benedykt XV nie ogłosił Kodeksu Prawa Kanonicznego (Codex Iuris Canonici) w roku 1917. Corpus Iuris Canonici powstawało w sześciu etapach: Gracjan, dwunastowieczny mnich z Bolonii, uporządkował prawo kanoniczne przez połączenie w sposób metodyczny przepisów prawnych ustanowionych przez sobory, papieży i Ojców Kościoła; w ten sposób powstała jego Concordia discordantium canonum (łac. „Zgoda przepisów niezgodnych”), którą się zazwyczaj nazywa Decretum Gratiani, czyli dekretem Gracjana. Było to w roku 1141. Papież Grzegorz IX (ok. 1148–1241) nakazał uznanemu znawcy prawa kanonicznego, św. Rajmundowi de Peňafort (1185–1275), uzupełniċ Decretum Gratiani. Wynikiem tej pracy było dzieło pt. Liber decretorum extravagantium (łac. „Księga dekretów rozproszonych”) podzielone na pięċ ksiąg i ogłoszone z papieskim autorytetem. Bonifacy VIII (ok. 1234–1303) w roku 1298 dodał księgę szóstą pt. Liber sextus decretalium (łac. „Szósta księga dekretów”). W łączności z Soborem w Vienne (1311–1312) Klemens V (1264–1314) dodał nowy zbiór praw. Dekrety te zostały ogłoszone w roku 1317 i są znane jako Clementinae. Dekrety papieża Jana XXII (l 249–1334) wydano i opublikowano jako Extravagantes loannis XXII (łac. „Pisma rozproszone Jana XXII”). Wreszcie Extravagantes communes (łac. „Pisma rozproszone wspólne”), czyli dekrety papieskie wydane w latach 1261–1471 weszły także w Corpus Iuris Canonici, które po przejrzeniu przez papieża Grzegorza XIII (1502–1585) zostało ogłoszone w roku 1582.



 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź