Słownik podręczny


 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź 

Ad limina

— (łac. „do progu”). Zob. wizyta ad limina.


ADAM

— Biblia w obrazowym języku mówi, że Bóg stwarzając pierwszego człowieka, posłużył się prochem ziemi, na co zdaje się wskazywaċ jego imię – Adam. Bóg stworzył pierwszego człowieka dobrym, ten jednak okazał się wobec swego Stwórcy nieposłuszny i tak przez Adama przyszedł na świat grzech (Rdz l i 2).


Adopcjonizm

— (z łac. „przybranie”). Herezja powstała w Hiszpanii w VIII stuleciu, która utrzymywała, że Chrystus jako Bóg był z samej natury prawdziwym Synem Bożym, ale jako Człowiek był tylko Synem przybranym (zob. DH 595,610–15; ND 638). Głównymi przedstawicielami adopcjonizmu byli: Elipand (ok. 718–802), arcybiskup Toledo, i Feliks (zm. 818), biskup Urgel. Źródłem tej herezji było panowanie muzułmanów w Toledo, ówczesnej stolicy Hiszpanii, i teologia islamska, w której jedną z głównych zasad jest twierdzenie, że Bóg nie może mieċ Syna. Jej poprzednikami byli ebionici i monarchianie, których studia Adolfa von Hamacka (1851–1930) powiązały z adopcjonizmem.


Adoracja

— (łac. „oddawanie czci, uwielbienie”). Kult najwyższy, przysługujący tylko Panu Bogu (Pwt 20,1–4; J 4,23), naszemu Stwórcy i Odkupicielowi, który sam jeden powinien odbieraċ „uwielbienie i chwał” (Nicejsko–konstantynopolitańskie wyznanie wiary). Wierzący oddają cześċ Bogu w różnych wizerunkach (np. w Krzyżu); adorują też Chrystusa obecnego w Najświętszym Sakramencie (zob. DH 600–01; ND 1251–52).


ADULLAM.

— W wąwozach wapiennych znajdujących się w pobliżu tego miasta znalazł Dawid jaskinię, w której schronił się ze swymi towarzyszami przed królem Saulem (l Sm 22,1).


Adwent

— (łac. „przyjście, przybycie”). W chrześcijaństwie zachodnim cztery tygodnie przygotowania do obchodu uroczystości Bożego Narodzenia, rozpoczynające rok liturgiczny. Charakterystyczną cechą Adwentu jest pewne zubożenie obchodów liturgicznych. W niedziele Adwentu nie odmawia się Gloria (oprócz uroczystości Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny), szaty liturgiczne przybieraj ą pokutny kolor fioletowy (oprócz trzeciej niedzieli Adwentu, kiedy to można użyċ koloru różowego). Przez „adwent” rozumiemy też „drugie przyjście” Chrystusa i koniec dziejów świata.


Adwentyści Dnia Siódmego.

— Ugrupowanie wywodzące się z głównego nurtu adwentystów, wyznanie, które utworzyło się, gdy William Miller (1742–1849) zaczął w 1831 r. głosiċ, że w roku 1844 nastąpi koniec świata, a Chrystus pojawi się po raz drugi. Wybitnym przedstawicielem Adwentystów Dnia Siódmego była Ellen G. White (1827–1915). Ich dniem świętym jest sobota zamiast niedzieli, chrztu udzielają dorosłym przez całkowite zanurzenie, powstrzymuj ą się od picia alkoholu i palenia tytoniu i żyją w oczekiwaniu na paruzję, ale nie zapowiadają, w którym konkretnie roku nastąpi powrót Chrystusa.


Aftartodokeci

— (gr. „niezniszczalnośċ, mniemanie, przypuszczenie, pozór” = przypuszczenie o niezniszczalności”). Powstała w VI wieku herezja monofizycka, założona przez Juliana z Halikamasu (zm. po 518). Głosiła ona, że od pierwszej chwili wcielenia ciało Chrystusa było niezniszczalne i nieśmiertelne; Chrystus przyjął jednak dobrowolnie cierpienia dla naszego dobra.


Agape

— (gr. „miłośċ”). Wyraz znamienny dla Nowego Testamentu, używany szczególnie w Ewangelii św. Jana, w Listach św. Jana i św. Pawła na określenie miłości Boga (lub Chrystusa) do nas i pochodnie na określenie naszej miłości do Boga i do siebie nawzajem (np. J 15, 12–17; 1 J 4, 16; 1 Kor 13). Wyraz ten dotyczy również wspólnego posiłku, który pierwsi chrześcijanie spożywali w związku z Eucharystią.


AGGEUSZ

— dziesiąty z tzw. proroków mniejszych. Około 520 r. przed Chr., po powrocie z wygnania, napisał dwa krótkie rozdziały księgi noszącej jego imię, Księgi Aggeusza. Przygnębiony widokiem zrujnowanej świątyni, wzywa Żydów do jej odbudowy, zanim zbudują domy dla siebie. Jego proroctwa przypominają ludowi o mocy Boga, któremu przede wszystkim powinno się okazywaċ posłuszeństwo.


Agnostycyzm

— (gr. „nie wiedzący”). Pogląd głoszący, że nie możemy niczego z całą pewnością wiedzieċ o Bogu, o „tamtym” świecie oraz o życiu pozagrobowym (por. DH 3475–3477,3494–3495, GS 57). Powszechnie wyraz ten oznacza różne postaci religijnego sceptycyzmu.


AGRYPPA

— Na rozprawie sądowej stanęło naprzeciw siebie dwóch mężów: sędzia – król Agryppa z domu Heroda, i więzień – Paweł. Sędzia z uwagą przysłuchiwał się temu, co mówił więzień, a w końcu powiedział: „Niewiele brakuje, a przekonałbyś mnie i zrobił ze mnie chrześcijanina”. Paweł zaś mu odrzekł: „Dałby Bóg, aby prędzej lub później nie tylko ty, ale też wszyscy, którzy mnie dzisiaj słuchają, stali się takimi, jaki ja jestem...” (Dz 26,1–32).



 A Ad Ak Am An Ap Ar As   B Be Bi   C Ch Cn Cr Crz Cu 
 D De Di Do Dr Dz   E Eg Ek El Em Ep Er Et Ew Ez    F Fi   G Gi 
 H He Hi   I Is   J Je Jo    K Ke Kon Kor Kr   L Li   Ł 
 M Me Mi Mo   N Ne Ni   O Og Om Os   P Pas Pe Pi Pr P Prot   Q 
 R Ri   S Sch Sf So Soc S S    Ś   T Te Teologia Ter To Trz   U 
 V   W Wie Wo Wu   Z   Ż–Ź