| powrót do czytelni |


ks. Michał Bednarz


„Pytania do Biblii”


Rozdział trzeci:       O czym Jezus uczył?


Czy wolno przysięgaċ?


Taka wątpliwośċ może się zrodziċ wtedy, gdy otwieramy Kazanie na Górze i czytamy je w sposób uproszczony. Znajdujemy tam słowa: „Słyszeliście również, że powiedziano przodkom: Nie będziesz fałszywie przysięgał, lecz dotrzymasz Panu swej przysięgi. A Ja wam powiadam: Wcale nie przysięgajcie” (Mt 5, 33–34). Wydaje się, że Jezus potępił nie tylko przysięgę fałszywą, ale wszelką przysięgę.

Mistrz z Nazaretu rzeczywiście przypomniał najpierw, że Stary Testament zakazywał przysięgi fałszywej, czyli krzywoprzysięstwa (por. Wj 20, 7; Lb 30, 3; Kpł 19, 12; Pwt 23, 22). Człowiek ma bowiem wtedy pełną świadomośċ zła, które popełnia, a jednak przywołuje Boga na świadka kłamstwa. Jezus również nie wziął w ogóle pod uwagę takiej możliwości, że Jego uczeń może składaċ fałszywą przysięgę. Ale i tym razem poszedł znacznie dalej niż przepisy starotestamentalne. Zabronił składania przysięgi.

Stary Testament zakazywał wymawiania imienia Bożego nadaremno. Dlatego wymyślono sobie furtki: przysięgano na niebo i ziemię, na Jerozolimę, na własną głowę. Jezus tłumaczy jednak, że wszystkie przysięgi odwołują się ostatecznie do Boga. Przecież wszystkie wielkie wartości, na które człowiek ma ochotę przysięgaċ, są Jego darem. W ten sposób Chrystus potępił plagę prywatnych i publicznych przysiąg, jakimi się w judaizmie Jego czasów nagminnie posługiwano.

Najważniejsza jest ostatnia częśċ tej perykopy. Chrystus zaproponował nową, jedynie słuszną drogę. Zwrócił uwagę na potrzebę prawdomówności. Ukrywanie prawdy w potoku słów podobnie jak kłamstwo pochodzi od szatana. Słowo ludzkie utraciło wartośċ i dlatego potrzebne były różne manipulacje, mające na celu wzmocnienie jego wiarygodności. Człowiek wymyślił przysięgę, aby przydaċ wartości temu, co mówi. Natomiast Jezus pragnie przywróciċ słowu należną wartośċ. Dlatego zalecił, aby nasza mowa była rzetelna i prostolinijna. Pragnie, aby prawdę uczyniċ fundamentem wszelkich stosunków międzyludzkich. Zwrócił oczywiście uwagę jedynie na przysięgę uczciwą. Stwierdził: unikajcie nawet przysięgi uczciwej, bo cele, jakie spodziewacie się uzyskaċ przy jej pomocy, zazwyczaj można osiągnąċ bez niej.

Czy zatem Jezus w ogóle zakazuje przysięgi? Przecież w życiu ciągle spotykamy się z przysięgami, a nawet w pewnych wypadkach Kościół ich wyraźnie wymaga, np. w czasie zawierania małżeństwa. Jak to pogodziċ z tym, co powiedział Jezus?

Wyjaśnienie znajdziemy w Piśmie Świętym. W Nowym Testamencie znajduje się kilka konkretnych aktów przysięgi. Z tego wynika, że wiara chrześcijańska nie wyklucza całkowicie przysięgi. W Drugim Liście do Koryntian św. Paweł zdaje się nie pamiętaċ o napomnieniu Jezusa i pisze: „Bóg mi świadkiem, że w tym, co do was mówię, nie ma równocześnie «tak» i «nie»” (2 Kor l, 18). A w Liście do Rzymian zapewnia: „Bóg bowiem, któremu służę w [głębi] mego ducha, głosząc Ewangelię Jego Syna, jest mi świadkiem” (Rz l, 9). Czy można przypuszczaċ, iż Apostoł Narodów, i to w piśmie natchnionym przez Boga, złamał Boże przykazanie?

Z omawianej wypowiedzi Jezusa z Kazania na Górze od samego początku chrześcijanie wyciągali wniosek, iż Chrystus nie zabrania przysięgi, lecz jedynie domaga się jej ograniczenia. Jego słowa: "Wcale nie przysięgajcie" pouczają nas, abyśmy, na ile to tylko możliwe, unikali przysięgi i pod pozorem dobra nie przysięgali zbyt łatwo. Chodzi o to, żeby przysięga nam nie spowszedniała. Jednak człowiek religijny zawsze odczuwał potrzebę wezwania Boga w szczególnie ważnej chwili. Jako przykład niech posłuży przysięga małżeńska. Z różnych powodów wzywamy wtedy Boga na świadka tego zobowiązania: aby nie załamaċ się w chwili, kiedy trudno będzie przysięgi dotrzymaċ, aby Bóg czuwał nad całą rodziną. Współmałżonkowie liczą na to ze Bóg będzie im dopomagał, aby ich nowa wspólnota nie tylko rosła i przechodziła na dzieci, lecz aby przetrwała na życie wieczne. Podobnie jest w wielu innych sytuacjach.


Temat następny: Czy Kościół może zmieniċ słowa Jezusa? | > > > > > |
Powrót do: Czy wolno się rozwodziċ z powodu nierządu? | < < < < < |


| powrót do startu |    | powrót do czytelni |