| powrót do czytelni |


ks. Michał Bednarz


„Pytania do Biblii”


Rozdział trzeci:       O czym Jezus uczył?


Czy wolno się rozwodziċ z powodu nierządu?


Według Jezusa małżeństwo jest związkiem nierozerwalnym. Ale wydaje się, że istnieją pewne odstępstwa, skoro powiedział do faryzeuszy: „A Ja wam powiadam: Każdy, kto oddala swoją żonę — poza wypadkiem nierządu — naraża ją na cudzołóstwo; a kto by oddaloną wziął za żonę, dopuszcza się cudzołóstwa” (Mt 5, 32; por. Mt 19, 9). W tym zdaniu występują dosyċ dziwne słowa: „poza wypadkiem nierządu” zwane „klauzulą rozwodową”. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że klauzula ta stanowi wyjątek od reguły Chrystusa, czyli w pewnych wypadkach małżeństwo może byċ rozwiązane. Co to znaczy? O jaki nierząd chodzi?

Niekiedy te słowa usiłowano tłumaczyċ następująco: „poza wypadkiem cudzołóstwa”, czyli Jezus dopuszczałby możliwośċ rozwodu w sytuacji niewierności małżeńskiej. Nie ma to jednak żadnego uzasadnienia w Piśmie Świętym.

Ponieważ jest to jednak sprawa ważna i niezwykle skomplikowana, dlatego zaczęto się zastanawiaċ nad znaczeniem słowa „nierząd” w świecie pogańskim i judaistycznym, zwłaszcza u uczonych żydowskich. Przyjrzano się też dokładniej zwyczajom związanym z życiem małżeńskim w świetle prawa starotestamentalnego.

W świecie greckim istniała wielka liczba małżeństw zawieranych między bliskimi krewnymi i uważano, że są legalne. Tak było również w narodzie wybranym. Zawierano związki małżeńskie z matką, macochą lub jej córką, siostrą, córką ojca z jego wcześniejszego związku, ciotką, synową czy bratową (por. Kpł 18, 6–18). Nauczyciele Pisma twierdzili, że takie małżeństwa są wprawdzie niezgodne z przepisami prawa żydowskiego, ale nie muszą byċ rozwiązywane w wypadku pogan, którzy przyjęli religię mojżeszową. Związki tego rodzaju, stosunkowo rzadko spotykane w samej Palestynie, zdarzały się względnie często wśród wyznawców tej religii żyjących w diasporze, a więc poza Izraelem, a nierzadko również wśród chrześcijan, zwłaszcza pochodzenia pogańskiego. W okresie Nowego Testamentu uczeni żydowscy dopuszczali takie związki w wypadku tzw. prozelitów, czyli tych, którzy przeszli z pogaństwa na judaizm. Do takich właśnie małżeństw nawiązał Jezus. W tym wypadku nie rozważał On możliwości rozwodu, gdyż małżeństwa tego rodzaju były z punktu widzenia prawa żydowskiego od samego początku nieważne i dlatego ludzie tacy winni się rozejśċ. Co przemawia jednak za tym, iż tak należy rozumieċ słowa Jezusa: „poza wypadkiem nierządu”?

Po pierwsze, z Ewangelii św. Mateusza wynika, że jej autor zna dobrze różnicę między dwoma słowami greckimi, które odpowiadają naszym terminom „cudzołóstwo” i „nierząd”. Posługuje się greckim słowem odpowiadającym drugiemu terminowi. Po drugie, terminem „nierząd” posługuje się także św. Paweł i w ten sposób określa kazirodczy związek, jaki zaistniał w gminie chrześcijańskiej w Koryncie (l Kor 5, 1). A po trzecie, wydaje się, że do ustalenia sensu słowa „nierząd” najwięcej wnosi analiza przekazanego przez Dzieje Apostolskie dekretu tzw. Soboru Jerozolimskiego (Dz 15, 20.29; 21, 25). Zaleca on chrześcijanom, aby „wstrzymali się od nierządu”. Jego twórcy mieli więc na myśli małżeństwo zawarte z pogwałceniem względnie bliskich związków krwi. Tak zwana czwarta uchwała wspomnianego soboru zobowiązywała chrześcijan nawróconych z pogaństwa do powstrzymania się od tego, co zostało określone słowem „nierząd”. Niewątpliwie mamy tu do czynienia z nawiązaniem do przepisu Księgi Kapłańskiej (Kpł 18, 6–18), który zabraniał wstępowania w związki małżeńskie z własnym ojcem, teściową, zięciem, synową, itp. Pożycie tych dwojga ludzi połączonych węzłem małżeńskim jest — obiektywnie rzecz biorąc — zwykłą rozpustą. Wszystko przemawia wiec za tym, że słowu „nierząd” z Ewangelii św. Mateusza należy nadawaċ taki sam sens, jaki posiada ono w dekrecie Soboru Jerozolimskiego.

W odniesieniu do małżeństwa nauka Jezusa jest jednoznaczna i jasna. Odwołuje się On do pierwotnego planu Bożego, wyrażonego w akcie stworzenia człowieka i odrzuca zdecydowanie oraz bezwarunkowo rozwód, gdy chodzi o małżeństwo ważnie zawarte. Sens omawianej wypowiedzi Chrystusa jest wiec następujący: związki małżeńskie są nierozerwalne, z wyjątkiem przypadków małżeństw zawartych mimo istniejącej przeszkody bliskiego pokrewieństwa. Prozelici, którzy przeszli na chrześcijaństwo, a dotąd żyli w małżeństwie z tego rodzaju przeszkodą, muszą zrezygnowaċ z dalszego wspólnego pożycia.


Temat następny: Czy wolno przysięgaċ? | > > > > > |
Powrót do: Co trzeba zrobiċ, aby się zbawiċ? | < < < < < |


| powrót do startu |    | powrót do czytelni |