Audiencja Generalna, 4 kwietnia 2007


Ku Zmartwychwstaniu Pańskiemu


Drodzy Bracia i Siostry!

W chwili gdy dobiega końca droga Wielkiego Postu, rozpoczęta w Środę Popielcową, liturgia Wielkiej Środy wprowadza nas już w dramatyczną atmosferę najbliższych dni, przepełnionych wspomnieniem męki i śmierci Chrystusa. W dzisiejszej liturgii ewangelista św. Mateusz ponownie proponuje nam do medytacji krótki dialog, jaki odbył się w Wieczerniku między Jezusem a Judaszem. „Czyżbym ja, Rabbi?” – pyta zdrajca Boskiego Mistrza, który wcześniej zapowiedział: „Zaprawdę, powiadam wam: jeden z was Mnie wyda”. Lapidarna jest odpowiedźPana: „Tak jest, ty” (por. Mt 26, 14–25). Św. Jan kończy opowieśċ zapowiadającą zdradę Judasza krótkimi, ale znaczącymi słowami: „A była noc” (J 13, 30). Gdy zdrajca opuścił Wieczernik, ciemnośċ ogarnęła jego serce i stała się wewnętrzną nocą, wzrosło zagubienie w sercach innych uczniów i również oni zmierzają w kierunku nocy, gdy ciemności opuszczenia i nienawiści coraz bardziej gromadzą się nad Synem Człowieczym, który zmierza do wypełnienia swojej ofiary na krzyżu. To, co będziemy wspominali i przeżywali w najbliższych dniach, to najwyższa walka między światłem a ciemnościami, między życiem a śmiercią. Musimy odnaleźċ również siebie w tym kontekście, świadomi naszej „nocy”, naszych win i naszej odpowiedzialności, jeżeli chcemy z duchowym pożytkiem na nowo przeżyċ Misterium Paschalne, jeżeli chcemy dotrzeċ do światła serca przez to właśnie Misterium, które stanowi centralne wydarzenie naszej wiary.

Początkiem Triduum Paschalnego jest Wielki Czwartek. Podczas Mszy Krzyżma, która może byċ uważana za wstęp do Świętego Triduum, pasterz diecezjalny oraz jego najbliżsi współpracownicy, prezbiterzy, otoczeni przez lud Boży, odnawiają przyrzeczenia, jakie wypowiedzieli w dniu święceń kapłańskich. Chodzi tutaj, rok po roku, o chwilę bardzo mocnej jedności kościelnej, która podkreśla dar posługi kapłańskiej, pozostawiony przez Chrystusa swojemu Kościołowi właśnie w wigilię Jego śmierci na krzyżu. Dla każdego kapłana jest to moment wzruszający – w tę wigilię Męki, w której Pan dał nam samego siebie, dał sakrament Eucharystii, dał kapłaństwo. Jest to dzień, który dotyka naszych serc. Później zostają pobłogosławione oleje używane do sprawowania sakramentów: olej katechumenów, olej namaszczenia chorych oraz olej świętego krzyżma. Wieczorem, wchodząc w Triduum Paschalne, wspólnota chrześcijańska na nowo przeżywa Mszę Wieczerzy Pańskiej („in Cena Domini”) – to, co miało miejsce podczas Ostatniej Wieczerzy. W Wieczerniku Odkupiciel chciał uprzedziċ w sakramencie chleba i wina, które zostały przemienione w Jego Ciało oraz w Jego Krew, ofiarę swojego życia: uprzedza On tę swoją śmierċ, w sposób wolny daje swoje życie, ofiaruje się ostatecznie całej ludzkości. Wraz z umyciem nóg powtarza się gest, którym On sam, umiłowawszy swoich, do końca ich umiłował (por. J 13, 1) i pozostawił uczniom jako znak rozpoznawczy ten akt pokory, miłości, aż po śmierċ. Po Mszy „in Cena Domini” liturgia zaprasza wiernych do pozostania na adoracji Najświętszego Sakramentu oraz do ponownego przeżywania agonii Jezusa w Getsemani. Widzimy, jak uczniowie śpią, pozostawiając Pana samego. Również dzisiaj często śpimy, my, Jego uczniowie. W tę świętą noc Getsemani chcemy byċ czuwający, nie chcemy pozostawiċ Pana samego w tej godzinie; w ten sposób możemy lepiej zrozumieċ misterium Wielkiego Czwartku, które zawiera w sobie potrójny wymiar – najwyższy dar kapłaństwa służebnego, Eucharystii oraz nowego przykazania miłości („agape”).

Wielki Piątek, który przypomina wydarzenia rozpoczynające się skazaniem na śmierċ i kończące ukrzyżowaniem Chrystusa, jest dniem pokuty, postu i modlitwy, dniem uczestniczenia w Męce Pana. Wspólnota chrześcijańska o ustalonej godzinie przemierza na nowo, z pomocą Słowa Bożego oraz gestów liturgicznych, historię ludzkiej niewierności Bożemu planowi, który – pomimo wszystko – właśnie się realizuje, oraz na nowo słucha wzruszającej opowieści o bolesnej Męce Pana. Później kieruje do Ojca Niebieskiego długą „modlitwę wiernych”, która obejmuje wszystkie potrzeby Kościoła oraz świata. Wspólnota adoruje Krzyż i przyjmuje Eucharystię, spożywając święte postacie, jakie zostały zachowane ze Mszy „in Cena Domini” z dnia poprzedniego. Św. Jan Chryzostom, komentując wydarzenie Wielkiego Piątku, mówi: „Najpierw krzyż oznaczał pogardę, ale dzisiaj jest on czymś czcigodnym, wpierw był symbolem potępienia, dziś jest nadzieją zbawienia. Zaprawdę, stał się źródłem nieskończonych dóbr; wyzwolił nas z błędu, rozproszył nasze ciemności, pojednał nas z Bogiem, z nieprzyjaciół Boga uczynił nas członkami swej rodziny, z obcych uczynił nas bliskimi: ten Krzyż jest podeptaniem nieprzyjaźni, jest źródłem pokoju, jest szkatułą naszego skarbca” („De cruce et latrone” I, 1, 4). Tradycja chrześcijańska, aby móc przeżyċ w sposób najgłębszy Mękę Odkupiciela, sprawiła, że powstały liczne przejawy pobożności, wśród których są znane procesje Wielkiego Piątku, pełne sugestywnych obrzędów, przeżywane każdego roku. Istnieje pobożne nabożeństwo „Via Crucis” – Droga Krzyżowa – które przez cały rok daje nam możliwośċ głębokiego zanurzenia naszej duszy w misterium Krzyża, szansę kroczenia z Chrystusem po tej drodze oraz wewnętrznego upodobnienia się do Niego. Możemy powiedzieċ, że „Via Crucis” wychowuje nas – aby użyċ wyrażenia św. Leona Wielkiego – do „patrzenia oczami serca na ukrzyżowanego Jezusa w ten sposób, aby rozpoznaċ w Jego ciele nasze własne ciało” (Kazanie 15 o Męce Pańskiej). Na tym właśnie polega prawdziwa mądrośċ chrześcijańska, której chcemy się uczyċ, idąc Drogą Krzyżową w Wielki Piątek w Koloseum.

Wielka Sobota jest dniem, w którym liturgia milczy, jest dniem wielkiej ciszy, zaś chrześcijanie są zaproszeni do zachowania wewnętrznego skupienia, tak często trudnego do utrzymania w tych naszych czasach, aby lepiej przygotowaċ się do Wigilii Paschalnej. W wielu wspólnotach są organizowane dni skupienia oraz spotkania na modlitwie maryjnej, aby złączyċ się lepiej z Matką Odkupiciela, która z niezachwianą ufnością oczekuje na zmartwychwstanie ukrzyżowanego Syna. Wreszcie – podczas Wigilii Paschalnej zasłona boleści, jaka otacza Kościół z powodu śmierci i pogrzebu Pana, zostaje zerwana przez okrzyk zwycięstwa: Chrystus zmartwychwstał i na zawsze zwyciężył śmierċ! Możemy wówczas naprawdę zrozumieċ misterium Krzyża, „Bóg czyni cuda, również w sytuacjach niemożliwych – pisze starożytny autor – abyśmy wiedzieli, że tylko On może uczyniċ to, co zechce. Z Jego śmierci jest nasze życie, z Jego ran – nasze uzdrowienie, z Jego upadku – nasze zmartwychwstanie, z Jego zejścia – nasze powstanie” (Anonimo Quartodecimano). Ożywieni mocną wiarą, w samym sercu Wigilii Paschalnej, przyjmiemy nowo ochrzczonych i na nowo przeżyjemy przyrzeczenia naszego chrztu. Doświadczymy w ten sposób, że Kościół jest zawsze żywy, zawsze się odmładza, zawsze jest piękny i święty, gdyż opiera się na Chrystusie, który raz powstawszy z martwych, więcej nie umiera.

Drodzy Bracia i Siostry, Misterium Paschalne, jakim jest Święte Triduum, pozwala nam na nowo przeżyċ – i nie jest tylko wspomnieniem rzeczywistości minionej, ale jest rzeczywistością aktualną – że Chrystus również dzisiaj zwycięża swoją miłością grzech i śmierċ. Zło we wszystkich swoich formach nie ma ostatniego słowa. Ostateczny tryumf należy do Chrystusa, do prawdy i miłości! Jeżeli z Nim będziemy cierpieċ i umieraċ – przypomina nam św. Paweł podczas Wigilii Paschalnej – Jego życie stanie się naszym życiem (por. Rz 6, 9). Na tej pewności opiera się i buduje nasza chrześcijańska egzystencja.

Przyzywając wstawiennictwa Najświętszej Dziewicy Maryi, która szła za Jezusem drogą Męki i Krzyża i objęła Go swoimi ramionami po Jego zdjęciu z Krzyża, życzę Wam wszystkim, abyście nabożnie uczestniczyli w Triduum Paschalnym i zakosztowali radości Paschy, razem z wszystkimi waszymi najbliższymi.


Benedykt XVI – papież


Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach OSPPE


Powrót do wykazu audiencji generalnych    Za Tygodnikiem Katolickim „Niedziela”