Audiencja generalna, 1 lutego 2006 r.


Katechezy o psalmach z Nieszporów:


„Chwała Bożego Majestatu”


Ps 145 [144], 1–13 z Nieszporów na piątek IV tygodnia


1. Chwalebna pieśń Dawidowa. Wywyższaċ cię będę, Boże mój, królu mój! i błogosławiċ będę imieniowi twemu na wieki wieków.
2. Na każdy dzień błogosławiċ cię będę, a chwaliċ imię twoje na wieki wieków.
3. Pan wielki jest i bardzo chwalebny, a wielkośċ jego nie może byċ dościgniona.
4. Naród narodowi wychwalaċ będzie sprawy twoje, a mocy twoje opowiadaċ będą.
5. Ozdobę chwały wielmożności twojej, i dziwne twe sprawy wysławiaċ będę.
6. I moc strasznych uczynków twoich ogłaszaċ będą, i ja zacnośċ twoję opowiadaċ będę,
7. Pamięċ obfitej dobroci twojej wysławiaċ, o sprawiedliwości twojej śpiewaċ będą, mówiąc:
8. Dobrotliwy i miłosierny jest Pan, nierychły do gniewu, i wielkiego miłosierdzia.
9. Dobryċ jest Pan wszystkim, a miłosierdzie jego nad wszystkiem sprawami jego.
10. Niech cię wysławiają, Panie! wszystkie sprawy twoje, a święci twoi niech ci błogosławią.
11. Sławę królestwa twego niech opowiadają, a o możności twojej niech rozmawiają;
12. Aby oznajmili synom ludzkim mocy jego, a chwałę i ozdobę królestwa jego.
13. Królestwo twoje jest królestwo wszystkich wieków, a panowanie twoje nie ustaje nad wszystkimi narodami.

Drodzy Bracia i Siostry!

1. Naszą modlitwą uczyniliśmy Psalm 145 [144], będący radosną pieśnią na cześċ Pana, który wysławiany jest jako Król pełen miłości i czułości, zatroskany o wszystkie swoje stworzenia. Liturgia proponuje nam ten hymn w dwóch różnych częściach, które odpowiadają także dwóm częściom poetyckim i duchowym samego Psalmu. Teraz zatrzymamy się na części pierwszej, obejmującej wiersze od 1 do 13.

Psalm zanoszony jest do Pana, wzywanego i opisanego jako „Król” (por. Ps 145 [144], 1), wyobrażenie Boga, dominujące w innych hymnach psalmicznych (por. Ps 47 [46]; 93 [92]; 96–99 [95–98]). Centrum duchowe naszej pieśni stanowi właśnie intensywna i żarliwa celebracja Boskiego majestatu. Powtarza się w niej cztery razy – jak gdyby dla wskazania czterech kardynalnych punktów bytu i historii – hebrajskie słowo „malkut”„królestwo” (por. Ps 145 [144], 11–13).

Wiemy, że ta królewska symbolika, która będzie także centralna w przepowiadaniu Chrystusa, jest wyrazem zbawczego planu Boga wobec nas: nie jest On obojętny wobec ludzkiej historii, ale przeciwnie, pragnie zrealizowaċ w niej z nami i dla nas plan harmonii i pokoju. Do wykonania tego planu wezwana jest też cała ludzkośċ, aby przylgnęła do zbawczej woli Boga, rozciągającej się na „wszystkich ludzi”, na „wszystkie pokolenia” i na „wszystkie wieki”. Jest to działanie powszechne, które wykorzenia ze świata zło i ustanawia „chwałę” Pana, czyli Jego skuteczną i transcendentną osobistą obecnośċ.

2. Ku temu sercu Psalmu, usytuowanemu w samym centrum utworu, kieruje się wysławiająca modlitwa Psalmisty, który przemawia w imieniu wszystkich wiernych. Chciałby dzisiaj przemawiaċ także w naszym. Najwznioślejszą modlitwą biblijną jest bowiem celebracja dzieł zbawienia, które ukazują miłośċ Pana do Jego stworzeń. Wysławia się nadal „imię” Boga, to jest Jego osobę (por. w. 1–2), która objawia się w działaniu w historii: mowa jest właśnie o „dziełach”, „potężnych czynach”, „cudach”, „opatrzności”, „potędze”, „wielkości”, „sprawiedliwości”, „cierpliwości”, „miłosierdziu”, „łasce”, „dobroci” i „czułości”.

Jest to swego rodzaju modlitwa litanijna, głosząca wkroczenie Boga w ludzkie sprawy, aby przywieśċ całą rzeczywistośċ stworzoną do pełni zbawienia. Nie jesteśmy zdani na łaskę i niełaskę ciemnych mocy ani nie jesteśmy osamotnieni w swej wolności, ale stajemy się uczestnikami działania Boga, potężnego i kochającego, który panuje w swoim królestwie (por. w. 11).

3. To królestwo nie jest zbudowane na potędze i panowaniu, na tryumfie i ucisku, jak często ma to miejsce w przypadku ziemskich monarchii, ale jest siedzibą miłosierdzia, czułości, dobroci, sprawiedliwości i łaski, jak się to powtarza wielokrotnie w kolejnych wersetach, które zawierają tę pochwałę.

Syntezę tego portretu Boga znajdujemy w w. 8: Pan jest „nieskory do gniewu i bardzo łaskawy”. Słowa te przypominają autoprezentację, jakiej sam Bóg dokonał na Synaju: „Jahwe, Jahwe, Bóg miłosierny i łagodny, nieskory do gniewu, bogaty w łaskę i wiernośċ” (Wj 34, 6). Mamy tutaj przygotowanie do wyznania wiary św. Jana Apostoła w Boga, o którym mówi nam, że jest miłością (por. 1 J 4, 8.16) – Deus caritas est.

4. Uwagę naszą przyciąga także następny przepiękny werset 9: „Pan jest dobry dla wszystkich i Jego miłosierdzie ogarnia wszystkie Jego dzieła”. Są to słowa, które należy rozważaċ, niosące pociechę i pewnośċ, towarzyszące nam w życiu. W związku z tym św. Piotr Chryzolog (ok. 380–450), święty z Italii, tak powiada w swym Drugim Kazaniu nt. postu: „«Wielkie są dzieła Pana»: ale wielkośċ tę przewyższa wielkośċ miłosierdzia. Prorok powiedział bowiem: «Wielkie są dzieła Pańskie», a w innym miejscu dodaje: «Jego miłosierdzie ogarnia wszystkie Jego dzieła». Miłosierdzie, bracia, wypełnia niebo, wypełnia ziemię... Dlatego też wielkie, szlachetne, jedyne miłosierdzie Chrystusa, który zastrzegł wszelki sąd na jeden dzień, dał człowiekowi cały czas na pokutę... Właśnie dlatego bieży ku miłosierdziu prorok, który nie ufał własnej sprawiedliwości: «Zmiłuj się nade mną, Boże – powiada – w swojej łaskawości» (Ps 51 [50], 3)” (42,4–5: Sermoni 1–62bis, Scrittori dell’ Area Santambrosiana, 1, Mediolan – Rzym 1996, pp. 299.301).


Benedykt XVI – papież


Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach OSPPE


Powrót do wykazu audiencji generalnych    Za Tygodnikiem Katolickim „Niedziela”