Audiencja generalna, 14 września 2005 roku


Katechezy o psalmach z Nieszporów


„Obietnice Boże dla Dawida”


Psalm 132 [131], 1–10 z Nieszporów na czwartek III tygodnia


1. Pieśń stopni. Pamiętaj, Panie, Dawidowi cały trud jego:
2. o tym, jak złożył przysięgę przed Panem, związał się ślubem przed Mocnym Jakuba:
3. Nie wejdę do mieszkania w moim domu, nie wstąpię na posłanie mego łoża,
4. nie użyczę snu moim oczom, powiekom moim spoczynku,
5. póki nie znajdę miejsca dla Pana, mieszkania – Mocnemu Jakuba.
6. Otośmy słyszeli w Efrata o arce, znaleźliśmy ją na polach Jaaru.
7. Wejdźmy do Jego mieszkania, padnijmy przed podnóżkiem stóp Jego!
8. Wyrusz, o Panie, na miejsce Twego odpocznienia, Ty i Twoja arka pełna chwały!
9. Niech się kapłani Twoi odzieją w sprawiedliwośċ, a Twoi czciciele niech się radują!
10. Przez wzgląd na sługę Twojego, Dawida, nie odtrącaj oblicza Twego pomazańca!

Drodzy Bracia i Siostry!

1. Wysłuchaliśmy pierwszej części Psalmu 132 [131], będącej hymnem, który w Liturgii Nieszporów występuje w dwóch różnych momentach. Wielu uczonych uważa, że pieśń ta rozbrzmiewała podczas uroczystego przeniesienia Arki Pańskiej, znaku obecności Boga pośród ludu Izraela, do Jerozolimy, nowej stolicy wybranej przez Dawida.

W opowiadaniu na temat tego wydarzenia, jak opisuje je Biblia, czytamy, że król Dawid „tańczył z całym zapałem w obecności Pana, a ubrany był w lniany efod. Dawid wraz z całym domem izraelskim prowadził Arkę Pańską wśród radosnych okrzyków i grania na rogach” (2 Sm 6, 14–15).

Inni uczeni wiążą natomiast Psalm 132 [131] z uroczystym wspomnieniem tego pradawnego wydarzenia, po ustanowieniu kultu w sanktuarium Syjonu, właśnie z woli Dawida.

2. Hymn nasz zdaje się zakładaċ wymiar liturgiczny: najprawdopodobniej wykonywano go podczas procesji w obecności kapłanów i wiernych oraz z udziałem chóru.

Idąc za Liturgią Nieszporów, zatrzymamy się nad pierwszymi dziesięcioma wierszami Psalmu, które przed chwilą usłyszeliśmy. W sercu tego fragmentu znajduje się uroczysta przysięga złożona przez Dawida. Napisane jest bowiem, że – mając za sobą ostry konflikt ze swym poprzednikiem, królem Saulem – „złożył przysięgę przed Panem, związał się ślubem przed Mocnym Jakuba” (Ps 132 [131], 2). Treśċ tego uroczystego zobowiązania, wyrażona w wierszach 3–5, jest oczywista: władca nie postawi nogi w pałacu królewskim w Jerozolimie, nie zazna spoczynku, jeżeli najpierw nie znajdzie mieszkania dla Arki Pańskiej.

W samym więc centrum życia społecznego musi byċ obecnośċ, która przywołuje tajemnicę Boga nadprzyrodzonego. Bóg i człowiek idą razem przez historię, a świątynia ma za zadanie wyrażenie w sposób widzialny tej jedności.

3. W tym miejscu, po słowach Dawida, dochodzi do głosu, byċ może w słowach chóru liturgicznego, pamięċ o przeszłości. Przywołuje się bowiem odnalezienie arki na polach Jaaru w regionie Efrata (por. w. 6): przebywała tam długi czas po tym, gdy Filistyni zwrócili ją Izraelowi, który utracił ją w czasie bitwy (por. 1 Sm 7, 1; 2 Sm 6, 2.11). Dlatego z prowincji sprowadzono ją do przyszłego świętego miasta i nasz fragment kończy uroczysty obrzęd, z udziałem – z jednej strony – adorującego ludu (por. Ps 132 [131], 7.9), czyli zgromadzenia liturgicznego i z drugiej – Pana, który znów jest obecny i działa w znaku arki umieszczonej na Syjonie (por. w. 8).

Serce Liturgii znajduje się na tym skrzyżowaniu między kapłanami i wiernymi z jednej strony a Panem ze swą mocą z drugiej.

4. Przypieczętowaniem pierwszej części Psalmu 132 [131] jest modlitewna aklamacja pod adresem królów następców Dawida: „Przez wzgląd na sługę Twojego, Dawida, nie odtrącaj oblicza Twego pomazańca!” (w. 10).

W prośbie tej, początkowo mającej na celu wybłaganie wsparcia dla żydowskiego władcy pośród prób życia, łatwo wyczuċ wymiar mesjanistyczny. Termin „pomazaniec” oznacza bowiem przekład żydowskiego słowa „Mesjasz”: wzrok modlącego się wybiega tym samym poza wydarzenia królestwa Judy i biegnie ku wielkiemu oczekiwaniu doskonałego „pomazańca”, Mesjasza, który zawsze będzie miły Bogu, przez Niego umiłowany i błogosławiony.

5. Ta interpretacja mesjanistyczna przeważaċ będzie w odczytaniu chrześcijańskim i obejmie cały Psalm.

Znamienne jest na przykład odniesienie, jakie Hezychiusz z Jerozolimy, kapłan z 1. poł. V wieku, uczyni z wiersza 8 do wcielenia Chrystusa. W swym Drugim Kazaniu na temat Bogarodzicy tak zwraca się on do Maryi Panny: „O Tobie i o Tym, który z Ciebie się narodził, Dawid nie przestaje śpiewaċ przy akompaniamencie cytry: «Wyrusz, o Panie, na miejsce Twego odpocznienia, Ty i Twoja arka pełna chwały!» (Ps 132 [131], 8)”. Kim jest „Twoja arka pełna chwały”? Hezychiusz odpowiada: &bdquop;Oczywiście, Dziewica, Matka Boża. Ponieważ, jeżeli ty jesteś perłą, Ona słusznie jest arką; jeśli ty jesteś słońcem, koniecznie niebem nazwana zostanie Dziewica; a jeśli ty jesteś kwiatem nieskalanym, wówczas Dziewica będzie rośliną wolną od zepsucia, rajem nieśmiertelności” (Testi mariani del primo millennio, I, Roma 1988, s. 532–533).


Benedykt XVI – papież


Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach OSPPE


Powrót do wykazu audiencji generalnych    Za Tygodnikiem Katolickim „Niedziela”