Audiencja generalna, 18 maja 2005 roku


Katechezy o psalmach z Nieszporów


„Chwalcie imię Pana”


Ps 113 [112], 1–4. 7. 9. – z I Nieszporów na niedzielę III tygodnia


1. Alleluja. Chwalcie, słudzy Pańscy, chwalcie imię Pana:
2. Niech imię Pańskie będzie błogosławione odtąd i aż na wieki!
3. Od wschodu słońca aż po zachód jego niech imię Pańskie będzie pochwalone!
4. Pan jest wywyższony ponad wszystkie ludy, Jego chwała sięga ponad niebiosa.
* * *
7. Podnosi nędzarza z prochu, a dźwiga z gnoju ubogiego,
* * *
9. Ten, co niepłodnej każe mieszkaċ w domu jako pełnej radości matce synów. .

Drodzy Bracia i Siostry!

1. Przed chwilą wybrzmiał w swojej prostocie i pięknie Psalm 113 [112], będący prawdziwą bramą prowadzącą do niewielkiego zbioru Psalmów od 113 [112] do 118 [117], umownie nazywanego Hallelem egipskim. Jest to Alleluja, czyli pieśń pochwalna, która wysławia wyzwolenie z niewoli faraona oraz głosi radośċ Izraela ze służby Panu w wolności w ziemi obiecanej (por. Ps 114 [113A]).

Nie bez przyczyny tradycja żydowska włączyła tę serię Psalmów do liturgii Paschy. Celebracja tego wydarzenia, zgodnie z jego wymiarami historyczno–społecznymi, a nade wszystko duchowymi, była odbierana jako znak wyzwolenia od zła w rozlicznych jego przejawach.

Psalm 113 [112] jest krótkim hymnem, który w oryginale hebrajskim liczy tylko ok. 60 słów, pełnych uczuċ zaufania, uwielbienia i radości.

2. Pierwsza strofa (por. Ps 113 [112], 1–3) wysławia „imię Pana”, które – jak wiadomo – w języku biblijnym wskazuje na samą osobę Boga, na Jego żywą i sprawczą obecnośċ w historii ludzkości.

Trzykrotnie, z dosadnym podkreśleniem, rozbrzmiewa „imię Pana” w centrum modlitwy adoracji. Całe stworzenie oraz cały czas – „od wschodu słońca aż po zachód jego”, mówi Psalmista (w. 3) – zawarte są w wielkim działaniu dziękczynnym. Jest to jakby nieustanne westchnienie wznoszące się z ziemi ku niebu, aby wysławiaċ Pana, Stwórcę kosmosu i Króla historii.

3. Przez to działanie w kierunku niebios Psalmista prowadzi nas do tajemnicy Boga. Druga częśċ bowiem (por. w. 4–6) celebruje transcendencję Pana, opisaną obrazami, które przekraczają zwykły ludzki horyzont. Głosi się: Pan jest „wywyższony”, „Jego chwała sięga ponad niebiosa”, nikt nie może byċ Jemu równy; nawet by spojrzeċ na niebiosa musi „pochyliċ się”, albowiem „Jego chwała sięga ponad niebiosa” (w. 4).

Boże spojrzenie obejmuje całą rzeczywistośċ, stworzenia ziemskie i niebieskie. Wzrok Pana nie jest jednak wyniosły i obojętny jak wzrok zimnego imperatora. Pan – mówi Psalmista – „w dół spogląda na niebo i na ziemię ” (w. 6).

4. Przechodzimy teraz do ostatniej części Psalmu (w. 7–9), która przenosi uwagę z wysokości niebieskich na nasz ziemski horyzont. Pan pochyla się z troską nad naszą małością i nieudolnością, która mogłaby powodowaċ lęk. Kieruje bezpośrednio swój wzrok, z miłością i skutecznym zaangażowaniem, ku ostatnim i biednym tego świata: „ Podnosi nędzarza z prochu i dźwiga z gnoju ubogiego” (w. 7).

Bóg pochyla się zatem nad potrzebującymi i cierpiącymi, ażeby ich pocieszyċ. Biednego obdarza największym honorem – „sadza go wśród książąt”; tak, „wśród książąt swojego ludu” (w. 8). Niewieście samotnej i niepłodnej, upokarzanej w starożytnej społeczności, jak gdyby była uschniętą i nieużyteczną gałęzią, Bóg daje cześċ i wielką radośċ posiadania licznego potomstwa (por. w. 9). Psalmista wychwala Boga, który jest różny od nas w swojej wielkości, a zarazem bardzo bliski swoich stworzeń, które cierpią.

Łatwo dostrzec w tych końcowych wersetach Psalmu 113 [112] zapowiedźsłów Maryi z Magnificat – pieśni o wyborach Boga, który „wejrzał na pokorę swojej Służebnicy”. Maryja, w sposób bardziej radykalny niż nasz Psalm, ogłasza, że Bóg „strąca władców z tronu, a wywyższa pokornych” (por. Łk 1, 52; por. Ps. 113 [112], 6–8).

5. Starożytny Hymn z Nieszporów, zachowany w tzw. Konstytucjach Apostolskich (VII, 48), podejmuje i rozwija radosny początek naszego Psalmu. Przypomnijmy go tutaj, pod koniec naszej refleksji, aby podkreśliċ „chrześcijańskie ” odczytanie Psalmów przez pierwotną wspólnotę: „Chwalcie, dziatki, Pana, wysławiajcie imię Pańskie. Wysławiamy Cię, śpiewamy Ci, błogosławimy Cię ze względu na Twą niezmierzoną chwałę. Panie i Królu, Ojcze Chrystusa, Niepokalanego Baranka, który gładzi grzechy świata. Tobie należy się uwielbienie, Tobie hymn, Tobie chwała, Bogu Ojcu, przez Syna, w Duchu Świętym, na wieki wieków. Amen” (A. Pricoco – M. Simonetti, La preghiera dei cristiani, Mediolan 2000, s. 97).


Benedykt XVI – papież


Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach OSPPE


Powrót do wykazu audiencji generalnych    Za Tygodnikiem Katolickim „Niedziela”