Święty Wawrzyniec, diakon i męczennik


Wawrzyniec był jednym z siedmiu diakonów Kościoła rzymskiego za czasów papieża Sykstusa II. Pomimo, że wiele osób sławiło jego bohaterską śmierċ – m.in. św. Ambroży († 397), św. Augustyn († 430), św. Maksym z Turynu († ok. 467), św. Piotr Chryzolog († 450) i św. Leon Wielki († 461) – wiadomości historyczne o nim posiadamy bardzo skromne. Właściwie źródłem jedynym jest Liber Pontificalis (Księga Papieży), który śmierċ Wawrzyńca wiąże bezpośrednio z męczeństwem papieża św. Sykstusa II, który zginął dnia 6 sierpnia 258 r. wraz ze swoimi czterema diakonami. Niektórzy pisarze współcześni w tym samym dniu i w tych samych okolicznościach sytuują męczeństwo Wawrzyńca. Temu jednak stanowczo sprzeciwia się powszechna i najdawniejsza tradycja rzymska. Jej wyrazem jest Passio, czyli opis męki wielkiego diakona.

Według niej Wawrzyniec miał byċ wyłączony z grupy skazanej na śmierċ, która stanowiła orszak papieża. Wawrzyniec bowiem był administratorem majątku Kościoła w Rzymie. Miał równocześnie zleconą opiekę nad ubogimi. Namiestnik rzymski liczył, że namową i kuszącymi obietnicami, a w razie potrzeby katuszami, wymusi na nim oddanie całego majątku kościelnego w jego ręce. Wawrzyniec miał wówczas poprosiċ o kilka dni, aby mógł zebraċ „skarby Kościoła” i pokazaċ je namiestnikowi. Kiedy nadszedł oznaczony dzień, diakon zgromadził wszystką biedotę Rzymu, którą wspierała gmina chrześcijańska. Miał przy tym wypowiedzieċ słowa: „Oto są skarby Kościoła!” Zawiedziony tyran kazał zastosowaċ wobec niego wyjątkową katuszę. Walerian nakazał rozciągnąċ go na żelaznych rusztach i wolno podgrzewaċ i piec żywcem w ogniu. Wawrzyniec miał się zdobyċ jeszcze na słowa: „Widzisz, że ciało moje jest już dosyċ przypieczone. Obróċ je teraz na drugą stronę!” Św. Leon Wielki daje do tych słów piękny komentarz: „Jak silny musiał byċ ogień miłości Chrystusowej, skoro gasił on żar ognia naturalnego!”.

Według wspomnianego opisu męki Wawrzyniec miał byċ przedtem biczowany knutami z drutu, potem wieszano go wyrywając członki ze stawów. W tymże żywocie jest podany jeszcze jeden szczegół. Kiedy prowadzono papieża św. Sykstusa na śmierċ z jego diakonami, chciał iśċ z nim także Wawrzyniec. Wymawiał mu nawet słodko: „Gdzie idziesz, Ojcze, bez syna? Jakże obejdziesz się bez swojego diakona? Nigdy nie odprawiałeś Eucharystii bez niego, czymże więc mogłem ściągnąċ na siebie twoją niełaskę?” Na to miał odpowiedzieċ św. Sykstus: „Dla mnie, steranego wiekiem, jest przygotowana mniejsza próba. Ciebie czekają wiele większe cierpienia, ale też i piękniejsza czeka cię korona”. Niektórzy z krytyków są skłonni ten dialog uznaċ za późniejszy, dodany do opisu męczeństwa ku zbudowaniu wiernych.

Niezwykłe okoliczności męczeńskiej śmierci, poniesionej 10 sierpnia 258 r., rozbudziły w Kościele rzymskim niezwykły kult Diakona. Św. Augustyn pisze, że jak Jerozolima szczyci się św. Szczepanem, tak Rzym jest dumny ze św. Wawrzyńca. Największy zaś poeta starożytnego chrześcijaństwa, Prudencjusz († 440), w natchnionych strofach podaje, że bohaterska śmierċ Wawrzyńca zadała cios bałwochwalstwu, które od tego czasu zaczęło chyliċ się ku upadkowi aż do ostatecznego zwycięstwa Chrystusowego Kościoła.

Ciało Męczennika pogrzebał św. Justyn, kapłan, w posesji św. Cyriaki. Co roku wierni tłumnie gromadzili się wokół jego grobu. Imię jego włączono do kanonu Mszy świętej i do Litanii do Wszystkich Świętych. Jak wspomnieliśmy, cesarz Konstantyn Wielki nad jego grobem w roku 330 wystawił bazylikę. Jeden z najdawniejszych formularzy liturgicznych, zwany Sakramentarzem Leoniańskim, posiada kilkanaście różnych tekstów na uroczystośċ św. Wawrzyńca. Z Rzymu kult męczennika przeniósł się na cały Kościół. Niemcy przypisywali mu swoje zwycięstwo nad Madziarami w X w. Król hiszpański Filip II († 1598) ku czci św. Wawrzyńca wystawił w Escurial w pobliżu Madrytu na stokach gór Sierra de Guadarrama monumentalny zespół architektoniczny, obejmujący pałac królewski, klasztor augustianów i kościół – jako wotum za zwycięstwo odniesione nad Francuzami w bitwie pod Saint–Quentin 10 sierpnia 1557 r.

Był w starożytności i średniowieczu jednym z najbardziej popularnych świętych. Już w pierwszej połowie IV stulecia na cmentarzu przy Via Tiburtina obchodzono święto męczennika Wawrzyńca. Wzywano go na pomoc w czasie pożarów i przeciw chorobom reumatycznym.

Św. Wawrzyniec patronuje również ubogim, piekarzom, kucharzom, pszczelarzom, szklarzom, rymarzom, piwowarom, oberżystom, praczkom, prasowaczkom, strażakom, administratorom, uczniom i studentom. Patron bibliotekarzy. Opiekuje się również winnicami i chorymi na reumatyzm.

Postaċ jego otoczono wielu legendami. Jemu także przypisywano, że co piątek schodzi do czyśċca, aby wybawiċ stamtąd choċ jedną duszę.

W ikonografii przedstawiany jest w stroju diakona z kratą, na której został umęczony. Ponadto z Ewangelią i krzyżem oraz sakiewką, ponieważ rozdawał jałmużnę ubogim.






| powrót do startu |